بیماری سرطان مثانه (Bladder Cancer)
بیماری سرطان مثانه زمانی ایجاد میشود که سلولهای بافت مثانه رشد کنترلنشده پیدا کنند و توده سرطانی بسازند. بیشتر این تومورها از سلولهای «اوروتلیال» شروع میشوند؛ همان سلولهایی که سطح داخلی مثانه و بخشهایی از دستگاه ادراری را میپوشانند. با وبلاگ سایت پزشکی روبرو برای خواندن توضیحات بیشتر درباره این موضوع همراه باشید. همچنین میتوانید با انواع بیماری ها، علائم و درمان هر کدام و همچنین با انواع سرطان در سایت رو به رو آشنا شوید.
خون در ادرار شناختهشدهترین علامت هشداردهنده است، اما همیشه به معنی سرطان نیست. عفونت ادراری، سنگ کلیه و بیماریهای خوشخیم نیز میتوانند چنین نشانهای ایجاد کنند. نکته مهم اینجاست که خونریزی بدون درد، حتی اگر قطع شود، نباید بدون بررسی پزشکی رها شود.
- سرطان مثانه چیست و از کدام سلولها شروع میشود؟
- اسم های دیگر بیماری سرطان مثانه
- نشانه های بیماری سرطان مثانه
- علت ابتلا به سرطان مثانه
- تفاوت بیماری سرطان مثانه در مردان و زنان
- نحوه تشخیص سرطان مثانه
- مراحل سرطان مثانه و تفاوت گرید با استیج
- روش های درمان سرطان مثانه
- درمان دارویی سرطان مثانه
- درمان خانگی سرطان مثانه
- رژیم غذایی مناسب برای سرطان مثانه
- عوارض و خطرات سرطان مثانه
- سرطان مثانه در کودکان و در دوران بارداری
- طول درمان سرطان مثانه چقدر است؟
- آیا سرطان مثانه درمان قطعی دارد و احتمال عود چقدر است؟
- زندگی بعد از درمان سرطان مثانه
- پیشگیری از سرطان مثانه
- چه زمانی علائم ادراری نیاز به بررسی فوری دارند؟
- سوالات متداول درباره بیماری سرطان مثانه
سرطان مثانه چیست و از کدام سلولها شروع میشود؟
مثانه عضوی عضلانی در لگن است که ادرار تولیدشده در کلیهها را ذخیره میکند. بخش داخلی آن با لایهای به نام «اوروتلیوم» پوشیده شده است و بیشتر سرطانهای مثانه از همین لایه آغاز میشوند.
سرطان سلولهای اوروتلیال چیست؟
کارسینوم اوروتلیال شایعترین نوع سرطان مثانه است و در گذشته «کارسینوم سلول انتقالی» نیز نامیده میشد. سلولهای اوروتلیال علاوه بر مثانه، در حالبها، لگنچه کلیه و بخشی از مجرای ادرار هم حضور دارند.
تفاوت سرطان مثانه غیرمهاجم به عضله و مهاجم به عضله
در سرطان غیرمهاجم به عضله یا NMIBC، تومور هنوز وارد عضله اصلی دیواره مثانه نشده است. در نوع مهاجم به عضله یا MIBC، سلولهای سرطانی به لایه عضلانی نفوذ کردهاند و درمان معمولاً گستردهتر میشود.
تفاوت تومور خوشخیم مثانه با سرطان مثانه
هر توده داخل مثانه الزاماً سرطان نیست و برخی ضایعات میتوانند خوشخیم باشند. تشخیص قطعی ماهیت توده تنها با مشاهده، برداشت بافت و بررسی پاتولوژی امکانپذیر است.
اسم های دیگر بیماری سرطان مثانه
عبارتهای Bladder Cancer، کارسینوم مثانه، سرطان اوروتلیال مثانه و Urothelial Carcinoma برای توصیف این بیماری دیده میشوند. اصطلاح Transitional Cell Carcinoma یا «کارسینوم سلول انتقالی» نیز نام قدیمیتر کارسینوم اوروتلیال است.
این اصطلاحها همیشه کاملاً مترادف نیستند، چون سرطان مثانه انواع بافتشناسی دیگری نیز دارد. تشخیص پاتولوژی مشخص میکند بیمار دقیقاً با چه نوع توموری روبهرو است.
نشانه های بیماری سرطان مثانه
علائم اولیه ممکن است بسیار محدود باشند و فرد حتی احساس بیماری نکند. به همین دلیل، توجه به تغییرات ادرار نقش مهمی در تشخیص زودهنگام دارد.
خون در ادرار؛ مهمترین علامت هشداردهنده
هماچوری یا خون در ادرار شایعترین علامت سرطان مثانه است. رنگ ادرار ممکن است صورتی، قرمز یا تیره شود، اما گاهی مقدار خون فقط در آزمایش ادرار قابل تشخیص است.
تکرر، فوریت و سوزش ادرار
تکرر ادرار، احساس فوریت برای ادرار کردن و سوزش ممکن است در بعضی بیماران دیده شود. این علائم در عفونت ادراری هم شایع هستند، بنابراین تشخیص بر اساس علائم بهتنهایی امکانپذیر نیست.
علائم سرطان مثانه پیشرفته و متاستاتیک
بیماری پیشرفته میتواند با درد لگن یا کمر، ضعف، کاهش اشتها و کاهش وزن همراه شود. علائم دقیق به محل و میزان گسترش تومور وابسته است.
تفاوت علائم سرطان مثانه با عفونت ادراری و سنگ کلیه
عفونت ادراری بیشتر با سوزش، تکرر ادرار و گاهی تب همراه است و سنگ میتواند درد شدید پهلو ایجاد کند. با این حال، همپوشانی علائم زیاد است و مشاهده خون در ادرار نیاز به ارزیابی علت دارد.
علت ابتلا به سرطان مثانه
سرطان مثانه معمولاً حاصل یک علت منفرد نیست. تغییرات DNA سلولهای اوروتلیال در کنار عوامل محیطی، سبک زندگی و برخی زمینههای ژنتیکی در ایجاد بیماری نقش دارند.
سیگار و ارتباط آن با سرطان مثانه
سیگار مهمترین عامل خطر قابل پیشگیری است و حدود نیمی از موارد سرطان مثانه با مصرف دخانیات ارتباط دارند. مواد سرطانزای دود وارد خون میشوند، از کلیه عبور میکنند و در ادرار با پوشش مثانه تماس پیدا میکنند.
مواد شیمیایی و مواجهههای شغلی
تماس طولانی با برخی آمینهای آروماتیک و مواد مورد استفاده در صنایع رنگ، لاستیک، چرم، فلزات و فرآوردههای نفتی با افزایش خطر مرتبط است. رعایت اصول ایمنی شغلی برای افراد در معرض این مواد اهمیت ویژهای دارد.
سن، سابقه خانوادگی و بیماریهای مزمن مثانه
احتمال سرطان مثانه با افزایش سن بیشتر میشود و بیماری در مردان شایعتر است. سابقه خانوادگی، تحریک مزمن مثانه، استفاده طولانیمدت از سوند و بعضی درمانهای قبلی سرطان نیز میتوانند خطر را افزایش دهند.
آیا سرطان مثانه ارثی است؟
بیشتر موارد سرطان مثانه مستقیماً ارثی محسوب نمیشوند. با این حال، برخی تغییرات ژنتیکی و سابقه خانوادگی میتوانند استعداد ابتلا را افزایش دهند.
تفاوت بیماری سرطان مثانه در مردان و زنان
سرطان مثانه در مردان بهمراتب شایعتر از زنان است. برای نمونه، آمار سال ۲۰۲۶ انجمن سرطان آمریکا نشان میدهد تعداد موارد جدید در مردان بیش از سه برابر زنان گزارش شده است؛ البته این آمار مربوط به جمعیت آمریکا است و مستقیماً معادل وضعیت ایران نیست.
علائم اصلی در دو جنس تفاوت اساسی ندارند و خون در ادرار در هر دو اهمیت دارد. در زنان، نسبت دادن خونریزی یا علائم ادراری به عفونت، قاعدگی یا مشکلات زنان ممکن است بررسی اورولوژی را به تأخیر بیندازد.
نحوه تشخیص سرطان مثانه
تشخیص با یک آزمایش ساده قطعی نمیشود. پزشک سابقه بیمار و عوامل خطر را بررسی میکند و بر اساس شرایط از آزمایش ادرار، سیستوسکوپی، نمونهبرداری و تصویربرداری کمک میگیرد.
آزمایش ادرار و سیتولوژی ادرار چه اطلاعاتی میدهند؟
آزمایش ادرار میتواند وجود خون یا عفونت را نشان دهد. در سیتولوژی نیز سلولهای موجود در ادرار زیر میکروسکوپ بررسی میشوند، اما نتیجه منفی بهتنهایی سرطان را کاملاً رد نمیکند.
سیستوسکوپی و TURBT در تشخیص تومور مثانه
در سیستوسکوپی، پزشک با وسیلهای باریک داخل مجرای ادرار و مثانه را مشاهده میکند. در صورت وجود توده، برداشت تومور از راه مجرا یا TURBT امکان نمونهبرداری و تعیین عمق درگیری را فراهم میکند.
نقش CT اسکن، MRI و سایر تصویربرداریها
تصویربرداری برای ارزیابی دستگاه ادراری و بررسی گسترش احتمالی سرطان استفاده میشود. انتخاب CT، MRI یا روشهای دیگر به عملکرد کلیه، مرحله احتمالی بیماری و شرایط بالینی بستگی دارد.
پاتولوژی، گرید و استیج سرطان مثانه چگونه تعیین میشوند؟
پاتولوژی نوع سلول، گرید و میزان تهاجم را مشخص میکند. استیج یا مرحله نیز میزان گسترش تومور را نشان میدهد و یکی از پایههای اصلی انتخاب درمان است.
مراحل سرطان مثانه و تفاوت گرید با استیج
گرید نشان میدهد سلولهای سرطانی از نظر ظاهری چقدر غیرطبیعی و تهاجمی هستند. استیج مشخص میکند تومور تا چه عمقی نفوذ کرده و آیا به غدد لنفاوی یا اندامهای دیگر رسیده است.
سرطان مثانه سطحی یا غیرمهاجم به عضله (NMIBC)
مراحل Ta، CIS و T1 در گروه سرطانهای غیرمهاجم به عضله قرار میگیرند. حدود سهچهارم بیماران هنگام تشخیص بیماری محدود به مخاط یا زیرمخاط دارند.
سرطان مثانه مهاجم به عضله (MIBC)
وقتی سرطان وارد عضله مثانه شود، حداقل در گروه T2 قرار میگیرد. خطر گسترش در این مرحله بالاتر است و درمان ممکن است شامل جراحی بزرگ، شیمیدرمانی یا درمان ترکیبی باشد.
سرطان مثانه متاستاتیک چیست؟
متاستاز یعنی سلولهای سرطان مثانه به اندامهای دوردست منتقل شدهاند. حتی اگر تودهای در ریه یا استخوان ایجاد شود، ماهیت سلولها همچنان سرطان مثانه است.
چرا مرحله و گرید بیماری مسیر درمان را تغییر میدهند؟
یک تومور کوچک و کمگرید با بیماری مهاجم و پرخطر رفتار یکسانی ندارد. به همین دلیل متخصص اورولوژی و انکولوژی برنامه درمان را بر اساس مرحله، گرید، سلامت عمومی و ترجیح بیمار تنظیم میکنند.
روش های درمان سرطان مثانه
درمان سرطان مثانه از یک بیمار تا بیمار دیگر متفاوت است. جراحی، درمان داخل مثانه، شیمیدرمانی، پرتودرمانی، ایمونوتراپی و درمان هدفمند از گزینههای اصلی هستند.
برداشت تومور از راه مجرای ادرار (TURBT)
TURBT معمولاً اولین درمان سرطانهای غیرمهاجم به عضله است. تومور بدون برش باز شکم و از طریق مجرای ادرار برداشته میشود.
درمان داخل مثانه با BCG و شیمیدرمانی
در بیماران منتخب، BCG یا داروهای شیمیدرمانی مانند جمسیتابین و میتومایسین مستقیماً وارد مثانه میشوند. هدف کاهش احتمال عود یا پیشرفت بیماری است.
سیستکتومی یا جراحی برداشتن مثانه
در سرطان مهاجم به عضله یا بعضی تومورهای بسیار پرخطر، برداشتن کامل مثانه ممکن است توصیه شود. بعد از آن باید مسیر جدیدی برای خروج ادرار ایجاد شود.
حفظ مثانه با شیمیدرمانی و پرتودرمانی در بیماران منتخب
برای برخی بیماران، درمان سهگانه شامل برداشت حداکثری تومور، شیمیدرمانی و پرتودرمانی میتواند جایگزین سیستکتومی باشد. انتخاب بیمار اهمیت زیادی دارد و این روش برای همه مناسب نیست.
شیمیدرمانی، ایمونوتراپی و درمانهای سیستمیک در بیماری پیشرفته
در بیماری پیشرفته، ترکیبهایی بر پایه سیسپلاتین و داروهای ایمونوتراپی کاربرد دارند. در سالهای اخیر ترکیب پمبرولیزوماب و انfortumab vedotin نیز به یکی از گزینههای مهم بیماری متاستاتیک تبدیل شده است.
درمان دارویی سرطان مثانه
نوع دارو بر اساس مرحله بیماری انتخاب میشود. دارویی که داخل مثانه استفاده میشود با درمان سیستمیک سرطان متاستاتیک هدف و عوارض متفاوتی دارد.
داروهای داخل مثانه
BCG در واقع یک ایمونوتراپی داخل مثانه است، نه شیمیدرمانی کلاسیک. جمسیتابین و میتومایسین نیز از داروهایی هستند که میتوانند برای بیماران منتخب بهصورت داخل مثانه استفاده شوند.
داروهای سیستمیک
سیسپلاتین، جمسیتابین، پمبرولیزوماب، نیولوماب و برخی درمانهای هدفمند یا آنتیبادی ـ دارو از گزینههای مورد استفاده در مراحل مختلف هستند. انتخاب خودسرانه یا جایگزین کردن این داروها ممکن نیست و عملکرد کلیه، مرحله سرطان و درمانهای قبلی باید بررسی شود.
درمان خانگی سرطان مثانه
برای سرطان مثانه درمان خانگی اثباتشدهای وجود ندارد. گیاهان دارویی، مکملها، دمنوشها یا رژیمهای موسوم به «ضدسرطان» نمیتوانند جای TURBT، جراحی، BCG یا درمانهای انکولوژی را بگیرند.
مراقبت خانگی میتواند فقط نقش حمایتی داشته باشد؛ مثل تغذیه مناسب، فعالیت متناسب با توان بیمار و ترک سیگار. مصرف هر مکمل نیز بهتر است با پزشک هماهنگ شود، چون بعضی فرآوردههای گیاهی میتوانند با داروهای سرطان تداخل داشته باشند.
رژیم غذایی مناسب برای سرطان مثانه
هیچ ماده غذایی مشخصی درمانکننده سرطان مثانه نیست. شواهد درباره تأثیر رژیم غذایی بر ایجاد یا عود بیماری هنوز قطعی نیست، هرچند الگوی غذایی متعادل و سرشار از سبزیجات و میوه برای سلامت عمومی توصیه میشود.
بیمارانی که تحت شیمیدرمانی یا جراحی هستند ممکن است به تنظیم پروتئین، انرژی و مایعات بر اساس وزن و عملکرد کلیه نیاز داشته باشند. مکملهای پرمصرف نیز بدون نظر پزشک توصیه نمیشوند؛ چون «طبیعی بودن» به معنی بیخطر بودن نیست.
عوارض و خطرات سرطان مثانه
مهمترین خطر بیماری، عود و پیشرفت به لایههای عمیقتر مثانه یا سایر اندامهاست. سرطانهای پرگرید و مهاجم نیاز به پیگیری و درمان جدیتری دارند.
درمان نیز میتواند عوارضی ایجاد کند. BCG ممکن است علائم ادراری و تب ایجاد کند، شیمیدرمانی عوارض سیستمیک دارد و سیستکتومی شیوه دفع ادرار را تغییر میدهد؛ بنابراین هر علامت شدید یا غیرمنتظره باید به تیم درمان گزارش شود.
سرطان مثانه در کودکان و در دوران بارداری
سرطان مثانه در کودکان
سرطان مثانه در کودکان بسیار نادر است و بیشتر تومورهای اوروتلیال کودکان کمگرید هستند. NCI گزارش میکند که پیشآگهی بسیاری از این بیماران پس از برداشت جراحی تومور مطلوب است.
سرطان مثانه در دوران بارداری
سرطان مثانه در بارداری نیز بسیار نادر است و دادههای موجود بیشتر از گزارشهای موردی به دست آمدهاند. خون در ادرار مداوم یا بدون علت مشخص باید بررسی شود و تصمیم درمانی با همکاری اورولوژیست، انکولوژیست و متخصص زنان و زایمان انجام گیرد.
طول درمان سرطان مثانه چقدر است؟
مدت درمان عدد ثابتی ندارد. یک تومور کمخطر ممکن است با TURBT و پیگیری مدیریت شود، اما بیماری پرخطر میتواند به دورههای طولانیتر BCG، جراحی یا درمانهای سیستمیک نیاز داشته باشد.
برای برخی سرطانهای غیرمهاجم پرخطر، درمان نگهدارنده BCG ممکن است بر اساس سطح خطر تا سه سال ادامه پیدا کند. پیگیری با سیستوسکوپی نیز معمولاً بعد از پایان درمان متوقف نمیشود، زیرا عود در سرطان مثانه مسئله مهمی است.
آیا سرطان مثانه درمان قطعی دارد و احتمال عود چقدر است؟
تشخیص زودهنگام شانس کنترل بیماری را بالا میبرد، اما نمیتوان برای همه بیماران از واژه «درمان قطعی» استفاده کرد. پیشآگهی به مرحله، گرید، پاسخ به درمان و وضعیت سلامت فرد بستگی دارد.
عوامل مؤثر بر شانس درمان و بقای بیمار
عمق تهاجم تومور، وجود متاستاز، گرید پاتولوژی، تعداد تومورها و پاسخ به درمان اهمیت دارند. آمارهای بقای جمعیتی برای پیشبینی دقیق سرنوشت یک فرد طراحی نشدهاند.
چرا سرطان مثانه ممکن است دوباره عود کند؟
سرطانهای غیرمهاجم مثانه استعداد قابلتوجهی برای عود دارند. به همین دلیل درمان موفق اولیه به معنی پایان پیگیری نیست و برنامه مراقبت بر اساس گروه خطر تنظیم میشود.
پیگیری بعد از درمان و اهمیت سیستوسکوپیهای دورهای
سیستوسکوپی یکی از ابزارهای اصلی بررسی عود است. فاصله بررسیها بر اساس مرحله، گرید و خطر عود تعیین میشود و نسخه واحدی برای همه بیماران وجود ندارد.
زندگی بعد از درمان سرطان مثانه
زندگی پس از درمان به نوع درمان وابسته است. بسیاری از بیماران پس از TURBT به فعالیت معمول برمیگردند، در حالی که سیستکتومی به سازگاری بیشتری نیاز دارد.
دفع ادرار بعد از برداشتن مثانه چگونه انجام میشود؟
پس از سیستکتومی، جراح مسیر جایگزینی برای دفع ادرار ایجاد میکند. ایلئال کاندوئیت، مخزن ادراری و نئوبلادر از گزینههایی هستند که انتخاب آنها به وضعیت بیمار و نظر تیم جراحی بستگی دارد.
تأثیر درمان بر فعالیت روزمره و کیفیت زندگی
تغییر الگوی ادرار، خستگی، مسائل جنسی و نگرانی درباره عود ممکن است کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار دهند. آموزش درست درباره مراقبت از مسیر ادراری و حمایت روانی میتواند سازگاری بیمار را آسانتر کند.
چه عوارض یا علائمی باید سریعاً به پزشک گزارش شوند؟
تب بالا پس از درمان، خونریزی شدید، ناتوانی در دفع ادرار، درد شدید یا کاهش واضح حجم ادرار نیاز به ارزیابی پزشکی دارد. بعد از جراحی یا درمان داخل مثانه، دستورهای اختصاصی پزشک مقدم بر توصیههای عمومی هستند.
پیشگیری از سرطان مثانه
هیچ روشی نمیتواند خطر سرطان مثانه را صفر کند، اما بعضی عوامل قابل اصلاح هستند. مهمترین اقدام قابل کنترل، دوری از دخانیات است.
ترک سیگار و کاهش مهمترین عامل خطر قابل پیشگیری
افراد سیگاری چند برابر افراد غیرسیگاری در معرض سرطان مثانه قرار دارند. ترک سیگار علاوه بر سرطان مثانه، خطر بسیاری از بیماریهای قلبی و ریوی را نیز کاهش میدهد.
کاهش تماس شغلی با مواد سرطانزا
کارکنان صنایع مرتبط با رنگ، لاستیک، چرم و برخی مواد شیمیایی باید مقررات ایمنی شغلی را جدی بگیرند. استفاده صحیح از تجهیزات محافظتی و کاهش تماس مستقیم با مواد خطرناک بخشی از پیشگیری است.
آیا رژیم غذایی یا مصرف آب از سرطان مثانه پیشگیری میکند؟
برخی مطالعات مصرف مایعات و رژیم سرشار از میوه و سبزی را با کاهش خطر مرتبط دانستهاند، اما شواهد قطعی نیست. هیچ مکمل غذایی مشخصی برای پیشگیری از سرطان مثانه توصیه استاندارد محسوب نمیشود.
چه زمانی علائم ادراری نیاز به بررسی فوری دارند؟
وجود خون در ادرار مهمترین علامتی است که نباید نادیده گرفته شود. مشکل اصلی این است که خونریزی سرطان مثانه ممکن است بدون درد باشد و خودبهخود ناپدید شود.
مشاهده حتی یکبار خون در ادرار چه اهمیتی دارد؟
مشاهده خون واضح در ادرار نیازمند بررسی علت است، بهخصوص در افراد میانسال، سالمندان و افراد سیگاری. علت در بسیاری از موارد سرطان نیست، اما تشخیص علت باید توسط پزشک انجام شود.
چه افرادی باید برای بررسی تخصصی به اورولوژیست مراجعه کنند؟
افرادی با خون در ادرار، علائم ادراری مداوم یا عوامل خطر مهم ممکن است به ارزیابی اورولوژی نیاز داشته باشند. غربالگری روتین سرطان مثانه برای همه افراد بدون علامت و با خطر متوسط توصیه نمیشود.
چرا قطع شدن خون در ادرار به معنی رفع مشکل نیست؟
خون ناشی از سرطان مثانه ممکن است مدتی دیده شود و سپس برای روزها یا هفتهها ناپدید شود. همین الگوی متناوب یکی از دلایلی است که بررسی پزشکی نباید صرفاً به دلیل شفاف شدن دوباره ادرار متوقف شود.
سوالات متداول درباره بیماری سرطان مثانه
آیا هر خون در ادرار نشانه سرطان مثانه است؟
خیر. عفونت ادراری، سنگ، بیماری کلیوی و علل متعدد دیگری میتوانند هماچوری ایجاد کنند؛ با این حال تشخیص علت خون در ادرار ضروری است.
آیا سرطان مثانه در زنان و مردان علائم متفاوتی دارد؟
علائم اصلی مانند خون در ادرار، تکرر و سوزش در هر دو جنس دیده میشوند. تفاوت مهمتر در میزان شیوع و گاهی نحوه تفسیر اولیه علائم است.
آیا سرطان مثانه به سایر اعضای بدن متاستاز میدهد؟
بله، سرطان مهاجم میتواند به غدد لنفاوی و اندامهای دوردست گسترش پیدا کند. احتمال متاستاز ارتباط زیادی با مرحله و ویژگیهای زیستی تومور دارد.
آیا «سرطان مثانه خوشخیم» اصطلاح درستی است؟
از نظر پزشکی، سرطان ذاتاً بدخیم است؛ بنابراین «سرطان خوشخیم» اصطلاح دقیقی نیست. ممکن است فرد تومور یا ضایعه خوشخیم مثانه داشته باشد، اما سرطان محسوب نمیشود.
نتیجه گیری
بیماری سرطان مثانه در بسیاری از بیماران با خون در ادرار خود را نشان میدهد و تشخیص زودهنگام میتواند گزینههای درمانی بیشتری ایجاد کند. سیگار مهمترین عامل خطر قابل پیشگیری است و سیستوسکوپی، TURBT و بررسی پاتولوژی از اجزای اصلی فرایند تشخیص محسوب میشوند.
درمان بر اساس مرحله و گرید بیماری از برداشت محدود تومور و BCG تا سیستکتومی، شیمیدرمانی، پرتودرمانی و ایمونوتراپی متفاوت است. مشاهده خون در ادرار، حتی اگر بدون درد باشد یا خودبهخود قطع شود، بهتر است جدی گرفته شود و علت آن تحت نظر پزشک بررسی شود.
