بیماری سندرم چدیاک-هیگاشی (Chédiak-Higashi Syndrome)

دیدن این مقاله:
46
همراه

بیماری سندرم چدیاک-هیگاشی یک اختلال ژنتیکی بسیار نادر است که بیشتر سیستم ایمنی، پوست، چشم‌ها، خون و دستگاه عصبی را درگیر می‌کند. این بیماری که با نام اختصاری CHS هم شناخته می‌شود، به‌دلیل تغییرات بیماری‌زا در ژن LYST ایجاد می‌شود و الگوی وراثت آن اتوزومال مغلوب است. با وبلاگ سایت پزشکی روبرو برای خواندن توضیحات بیشتر درباره این موضوع همراه باشید. همچنین می‌توانید با انواع بیماری ها، علائم و درمان هر کدام  و همچنین با بیماری های خود ایمنی در سایت رو به رو آشنا شوید.

عفونت‌های مکرر، کاهش رنگدانه پوست و مو، خونریزی آسان و بعضی مشکلات عصبی از نشانه‌های مهم آن هستند. شدت علائم از فردی به فرد دیگر تفاوت زیادی دارد؛ به همین دلیل تشخیص دقیق، ارزیابی ژنتیکی و پیگیری توسط تیم تخصصی اهمیت زیادی دارد.

بیماری سندرم چدیاک-هیگاشی چیست؟

سندرم چدیاک-هیگاشی نوعی نقص ایمنی اولیه ارثی است. مشکل اصلی به عملکرد غیرطبیعی لیزوزوم‌ها و اندامک‌های مشابه در سلول‌ها برمی‌گردد؛ ساختارهایی که در دفاع ایمنی، انتقال رنگدانه و عملکرد پلاکت‌ها نقش دارند.

CHS چگونه بر سیستم ایمنی، خون، پوست و سیستم عصبی اثر می‌گذارد؟

در سلول‌های ایمنی مانند نوتروفیل‌ها، اختلال عملکرد لیزوزوم باعث کاهش توان مقابله با میکروب‌ها می‌شود. در ملانوسیت‌ها نیز انتقال ملانین مختل می‌شود و پوست، مو یا چشم‌ها ممکن است روشن‌تر از حد انتظار باشند.

اختلال گرانول‌های پلاکتی می‌تواند کبودی و خونریزی ایجاد کند. در بعضی بیماران نیز با افزایش سن، نوروپاتی محیطی، اختلال تعادل، ضعف عضلانی یا مشکلات حرکتی ظاهر می‌شود.

تفاوت سندرم چدیاک هیگاشی کلاسیک و آتیپیک چیست؟

فرم کلاسیک معمولاً از دوران کودکی با عفونت‌های شدید، تغییر رنگدانه و اختلال خونریزی تظاهر می‌کند. خطر ورود به مرحله شدید بیماری یا HLH نیز در این گروه بیشتر است.

فرم آتیپیک ممکن است تا نوجوانی یا بزرگسالی تشخیص داده نشود. عفونت‌ها گاهی خفیف‌ترند، اما مشکلات عصبی همچنان می‌توانند بخش مهم بیماری باشند.

این بیماری چقدر نادر است؟

چدیاک-هیگاشی یکی از بیماری‌های ژنتیکی بسیار نادر محسوب می‌شود. در منابع تخصصی، کمتر از ۵۰۰ فرد مبتلا در گزارش‌های پزشکی توصیف شده‌اند، هرچند موارد خفیف ممکن است هیچ‌وقت شناسایی نشوند.

اسم‌های دیگر بیماری سندرم چدیاک-هیگاشی

نام انگلیسی بیماری Chédiak-Higashi Syndrome و شکل اختصاری آن CHS است. در بعضی منابع قدیمی‌تر، اصطلاح‌هایی مرتبط با ژن CHS1 نیز دیده می‌شود، اما نام استاندارد ژن مسئول بیماری LYST است.

این سندرم نباید با آلبینیسم ساده یا سایر بیماری‌های همراه با نقص رنگدانه اشتباه گرفته شود. وجود مشکلات ایمنی، خونریزی و گرانول‌های غیرطبیعی لکوسیت‌ها در افتراق آن اهمیت زیادی دارد.

علت ابتلا به سندرم چدیاک-هیگاشی و نقش ژن LYST

جهش ژن LYST چه اختلالی در سلول‌ها ایجاد می‌کند؟

ژن LYST دستور ساخت پروتئینی به نام lysosomal trafficking regulator را فراهم می‌کند. تغییرات بیماری‌زا در این ژن باعث ایجاد لیزوزوم‌ها و گرانول‌های سلولی غیرطبیعی و بزرگ می‌شوند.

به زبان ساده، انتقال و سازمان‌دهی مواد داخل برخی سلول‌ها به‌درستی انجام نمی‌شود. همین نقص واحد می‌تواند هم‌زمان روی ایمنی، رنگدانه، پلاکت‌ها و سلول‌های عصبی اثر بگذارد.

وراثت اتوزومال مغلوب سندرم CHS چگونه است؟

برای ابتلا معمولاً هر دو نسخه ژن LYST باید دارای تغییر بیماری‌زا باشند. پدر و مادر فرد مبتلا اغلب هرکدام ناقل یک نسخه تغییر‌یافته هستند و خودشان علامت بیماری ندارند.

احتمال انتقال بیماری به فرزندان و نقش مشاوره ژنتیک

اگر هر دو والد ناقل یک تغییر بیماری‌زای مرتبط باشند، در هر بارداری احتمال تولد فرزند مبتلا ۲۵ درصد است. احتمال ناقل بودن فرزند ۵۰ درصد و احتمال دریافت نکردن تغییر بیماری‌زا از هیچ‌کدام ۲۵ درصد خواهد بود.

مشاوره ژنتیک، به‌خصوص در خانواده‌ای که یک مورد CHS دارد، برای محاسبه دقیق ریسک ضروری است.

نشانه‌های بیماری سندرم چدیاک-هیگاشی

آلبینیسم چشمی پوستی، موهای نقره‌ای و مشکلات بینایی

کاهش رنگدانه می‌تواند باعث پوست روشن، موهای خاکستری یا نقره‌ای و کاهش رنگدانه چشم شود. نیستاگموس، حساسیت به نور و کاهش وضوح بینایی نیز در بعضی بیماران دیده می‌شود.

نقص ایمنی و عفونت‌های مکرر پوست و دستگاه تنفسی

عفونت‌های باکتریایی مکرر پوست، ریه و مخاط از نشانه‌های شاخص فرم کلاسیک هستند. عفونت شدید یا غیرمعمول در کودکی، به‌ویژه همراه با کاهش رنگدانه، باید جدی گرفته شود.

کبودی، خونریزی و اختلال عملکرد پلاکت‌ها

بیمار ممکن است با ضربه‌ای نسبتاً خفیف کبود شود یا خونریزی لثه و بینی داشته باشد. این مشکل بیشتر به نقص عملکرد پلاکت مربوط است و لزوماً با کاهش شدید تعداد پلاکت همراه نیست.

علائم عصبی؛ از نوروپاتی و آتاکسی تا مشکلات حرکتی

ضعف، کاهش حس اندام‌ها، اختلال هماهنگی حرکتی و آتاکسی ممکن است در نوجوانی یا بزرگسالی نمایان شوند. برخی بیماران نیز علائمی شبیه پارکینسونیسم پیدا می‌کنند.

علائم خفیف در سندرم چدیاک هیگاشی آتیپیک

نبود عفونت‌های شدید، CHS را کاملاً رد نمی‌کند. در فرم‌های آتیپیک ممکن است تغییر رنگدانه کم باشد و بیمار بیشتر با مشکلات عصبی یا یافته‌های آزمایشگاهی تشخیص داده شود.

تفاوت بیماری سندرم چدیاک-هیگاشی در مردان و زنان

چون وراثت بیماری اتوزومال است، CHS برخلاف بیماری‌های وابسته به کروموزوم X محدود به یک جنس نیست. مردان و زنان هر دو می‌توانند مبتلا شوند و تفاوت ثابت و اثبات‌شده‌ای در خطر ژنتیکی آن‌ها وجود ندارد.

تفاوت مهم در زنان مبتلا هنگام بارداری مطرح می‌شود، زیرا اختلال عملکرد پلاکت می‌تواند نگرانی درباره خونریزی هنگام زایمان ایجاد کند. برنامه‌ریزی بارداری و زایمان باید با همکاری متخصص زنان، هماتولوژی و ژنتیک انجام شود.

سندرم چدیاک-هیگاشی در کودکان و در دوران بارداری

فرم کلاسیک CHS اغلب در کودکی و با عفونت‌های مکرر، موهای نقره‌ای، اختلال بینایی یا کبودی غیرمعمول شناخته می‌شود. تشخیص زودهنگام مهم است، چون امکان برنامه‌ریزی برای درمان تخصصی پیش از بروز HLH را فراهم می‌کند.

اطلاعات مربوط به بارداری زنان مبتلا محدود است. گزارش‌های منتشرشده بارداری‌های موفق را توصیف کرده‌اند، اما به‌دلیل خطر خونریزی هنگام زایمان و پس از آن، مراقبت تخصصی ضروری است.

نحوه تشخیص بیماری چدیاک-هیگاشی چگونه انجام می‌شود؟

گرانول‌های غول‌پیکر در اسمیر خون محیطی؛ یافته شاخص CHS

یکی از مشخص‌ترین یافته‌ها، مشاهده گرانول‌های بسیار بزرگ در گلبول‌های سفید است. این گرانول‌ها را می‌توان در اسمیر خون محیطی مشاهده کرد و وجود آن‌ها سرنخ تشخیصی بسیار مهمی محسوب می‌شود.

CBC و بررسی‌های هماتولوژیک و ایمنی

CBC ممکن است نوتروپنی یا تغییرات دیگر سلول‌های خونی را نشان دهد. ارزیابی عملکرد سلول‌های کشنده طبیعی، پلاکت‌ها و سایر شاخص‌های ایمنی نیز بسته به شرایط بیمار درخواست می‌شود.

آزمایش ژنتیک و شناسایی جهش‌های دوآللی LYST

تشخیص مولکولی با یافتن دو تغییر بیماری‌زا یا احتمالاً بیماری‌زا در ژن LYST تأیید می‌شود. نتیجه آزمایش ژنتیک باید همراه با علائم بالینی و یافته‌های اسمیر خون تفسیر شود.

چه متخصصانی در تشخیص CHS نقش دارند؟

هماتولوژیست، متخصص نقص ایمنی، متخصص ژنتیک، چشم‌پزشک و در صورت وجود علائم عصبی، نورولوژیست در ارزیابی بیمار نقش دارند. بررسی اسمیر خون توسط فردی آشنا با این بیماری اهمیت ویژه‌ای دارد، چون گرانول‌ها در فرم‌های خفیف ممکن است کمتر جلب توجه کنند.

سندرم چدیاک هیگاشی با چه بیماری‌هایی اشتباه می‌شود؟

تفاوت CHS با سندرم هرمانسکی–پودلاک

هر دو بیماری می‌توانند با کاهش رنگدانه و اختلال خونریزی همراه باشند. وجود گرانول‌های غول‌پیکر در گلبول‌های سفید و آزمایش ژنتیک به نفع CHS است.

تفاوت سندرم چدیاک هیگاشی و سندرم گریسلی

سندرم گریسلی نیز می‌تواند با کاهش رنگدانه، اختلال ایمنی و HLH همراه باشد. تشخیص افتراقی بر پایه تابلوی بالینی، بررسی میکروسکوپی و آزمایش ژنتیک انجام می‌شود.

تفاوت با آلبینیسم چشمی پوستی غیرسندرمی

آلبینیسم غیرسندرمی معمولاً نقص ایمنی، عفونت‌های شدید مکرر و گرانول‌های غول‌پیکر لکوسیتی ایجاد نمی‌کند. بنابراین آلبینیسم همراه با عفونت غیرمعمول نیازمند بررسی دقیق‌تر است.

افتراق CHS از انواع خانوادگی HLH

HLH می‌تواند مستقل از چدیاک-هیگاشی نیز به‌صورت ژنتیکی ایجاد شود. جدول زیر چند تفاوت کاربردی را نشان می‌دهد.

بیماری کاهش رنگدانه نقص ایمنی خونریزی یافته کمک‌کننده
چدیاک-هیگاشی شایع شایع ممکن است باشد گرانول‌های غول‌پیکر لکوسیتی و LYST
هرمانسکی–پودلاک شایع وابسته به نوع شایع نقص گرانول‌های متراکم پلاکتی
گریسلی در برخی انواع ممکن است شدید باشد متغیر الگوی مو و آزمایش ژنتیک
آلبینیسم غیرسندرمی شایع معمولاً ندارد معمولاً ندارد اختلال رنگدانه بدون نقص ایمنی

عوارض و خطرات سندرم چدیاک-هیگاشی

مهم‌ترین خطرها شامل عفونت‌های شدید، خونریزی، HLH و مشکلات عصبی پیش‌رونده هستند. عفونت ساده در فرد دارای نقص ایمنی ممکن است سریع‌تر از افراد سالم جدی شود.

مشکلات بینایی و حساسیت پوست به نور خورشید نیز به مراقبت نیاز دارند. بیماری‌های لثه و پریودنتال هم در این بیماران بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرند.

فاز شتاب‌یافته چدیاک هیگاشی و خطر HLH

لنفوهیستیوسیتوز هموفاگوسیتیک (HLH) چیست؟

HLH یک وضعیت التهابی شدید و بالقوه تهدیدکننده حیات است که با فعال‌شدن کنترل‌نشده سیستم ایمنی ارتباط دارد. این وضعیت در CHS قدیم‌تر با اصطلاح «فاز شتاب‌یافته» شناخته می‌شد.

علائم هشدار فاز شتاب‌یافته که نیاز به ارزیابی فوری دارند

تب مداوم، ضعف شدید، بزرگ‌شدن کبد یا طحال، خونریزی غیرمعمول و افت سلول‌های خونی می‌توانند هشداردهنده باشند. بدترشدن سریع وضعیت عمومی بیمار نیز نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.

ارتباط عفونت‌ها با شروع فاز شتاب‌یافته

عفونت‌ها، از جمله برخی عفونت‌های ویروسی مانند ویروس اپشتین‌بار، می‌توانند با فعال‌شدن HLH ارتباط داشته باشند. به همین دلیل تب و علائم عفونت در بیمار مبتلا به CHS نباید مانند یک عفونت معمولی مدیریت شود.

روش‌های درمان سندرم چدیاک-هیگاشی و نقش پیوند سلول‌های بنیادی

پیوند سلول‌های بنیادی خونساز (HSCT) چه نقشی دارد؟

پیوند سلول‌های بنیادی خونساز درمان اصلی برای اصلاح نقص‌های ایمنی و خونی CHS محسوب می‌شود. نتایج پیوند معمولاً زمانی بهتر است که پیش از بروز HLH انجام شود.

کنترل عفونت‌ها و مراقبت حمایتی

عفونت‌های باکتریایی یا ویروسی باید سریع شناسایی و متناسب با عامل بیماری درمان شوند. در افرادی که عفونت‌های مکرر دارند، پزشک ممکن است راهکارهای پیشگیرانه اختصاصی را نیز بررسی کند.

مدیریت مشکلات خونریزی، بینایی و حرکتی

برای مشکلات بینایی می‌توان از عینک اصلاحی، عینک محافظ UV و خدمات توان‌بخشی بینایی استفاده کرد. اختلالات حرکتی نیز ممکن است به فیزیوتراپی، کاردرمانی و ارزیابی نورولوژی نیاز داشته باشند.

چرا پیوند ممکن است از مشکلات عصبی دیررس جلوگیری نکند؟

HSCT عمدتاً نقص‌های خونی و ایمنی را اصلاح می‌کند. شواهد بالینی نشان می‌دهند که تظاهرات عصبی ممکن است حتی پس از پیوند در سال‌های بعد ایجاد یا پیشرفت کنند.

درمان دارویی سندرم چدیاک-هیگاشی

داروی واحدی وجود ندارد که جهش LYST را اصلاح و کل بیماری را درمان کند. آنتی‌بیوتیک یا داروی ضدویروس بر اساس نوع عفونت تجویز می‌شود و درمان HLH نیز پروتکل تخصصی جداگانه دارد.

در برخی پروتکل‌های HLH از داروهایی مانند دگزامتازون و اتوپوزاید و در شرایط مشخص سیکلوسپورین استفاده می‌شود. این داروها به‌دلیل عوارض جدی فقط باید زیر نظر تیم فوق‌تخصصی تجویز شوند.

آسپرین، ایبوپروفن و سایر داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی می‌توانند تمایل به خونریزی را تشدید کنند. مصرف هر دارویی در بیمار مبتلا به CHS بهتر است با پزشک هماهنگ شود.

درمان خانگی سندرم چدیاک-هیگاشی

برای سندرم چدیاک-هیگاشی درمان خانگی اثبات‌شده‌ای وجود ندارد. مکمل‌ها، گیاهان دارویی یا تغییر سبک زندگی نمی‌توانند نقص ژنتیکی LYST را اصلاح کنند.

مراقبت‌های خانگی بیشتر نقش حمایتی دارند؛ مانند محافظت از پوست در برابر آفتاب، رعایت بهداشت دهان، کاهش تماس با عفونت‌ها و توجه زودهنگام به تب. این اقدامات جای ارزیابی پزشکی، درمان عفونت یا پیوند را نمی‌گیرند.

رژیم غذایی مناسب برای سندرم چدیاک-هیگاشی

رژیم غذایی اختصاصی که بتواند CHS را درمان یا روند ژنتیکی آن را متوقف کند شناخته نشده است. دریافت پروتئین، انرژی، ویتامین‌ها و مواد معدنی کافی برای حفظ وضعیت تغذیه‌ای بیمار اهمیت دارد.

در کودکان دچار عفونت‌های مکرر یا بیمارانی که تحت درمان‌های سنگین قرار می‌گیرند، نیازهای تغذیه‌ای می‌تواند تغییر کند. برنامه غذایی چنین بیمارانی بهتر است متناسب با وزن، رشد، داروها و شرایط ایمنی توسط متخصص تغذیه تنظیم شود.

طول درمان سندرم چدیاک-هیگاشی چقدر است؟

CHS بیماری‌ای نیست که با یک دوره چندروزه یا چندماهه درمان و پرونده آن بسته شود. حتی پس از HSCT، پیگیری پزشکی برای وضعیت پیوند، عفونت‌ها و عوارض احتمالی لازم است.

مشکلات عصبی نیز ممکن است در سال‌های بعد ظاهر شوند، بنابراین مراقبت طولانی‌مدت اهمیت دارد. مدت درمان هر عفونت یا HLH نیز بر اساس شدت بیماری و پاسخ بیمار تعیین می‌شود.

زندگی و پیگیری پزشکی در افراد مبتلا به CHS

پایش عفونت، خونریزی، بینایی و علائم عصبی

معاینه منظم چشم و پوست و بررسی وضعیت عصبی بخش مهم مراقبت است. افراد بدون پیوند نیز باید از نظر نشانه‌های HLH طبق برنامه پزشک پایش شوند.

مراقبت از پوست و چشم در افراد دارای کاهش رنگدانه

کاهش ملانین، حساسیت پوست و چشم به نور فرابنفش را افزایش می‌دهد. استفاده از ضدآفتاب مناسب، پوشش محافظ و عینک UV می‌تواند آسیب ناشی از آفتاب را کاهش دهد.

سلامت دهان و دندان و اهمیت بررسی بیماری‌های پریودنتال

مراقبت دندان‌پزشکی منظم فقط یک توصیه جانبی نیست. بیماری پریودنتال در CHS اهمیت دارد و خونریزی لثه نیز باید با توجه به اختلال پلاکتی بیمار ارزیابی شود.

تجربه بیمار و خانواده در مدیریت یک بیماری ژنتیکی نادر

اگر از دید خانواده نگاه کنیم، چالش اصلی فقط مصرف دارو نیست؛ هماهنگی میان چند تخصص و تشخیص زودهنگام تغییرات بیمار اهمیت زیادی دارد. ثبت تب‌ها، عفونت‌های مکرر، کبودی‌ها و تغییرات حرکتی می‌تواند اطلاعات مفیدی در اختیار تیم درمان قرار دهد.

پیشگیری از سندرم چدیاک-هیگاشی

چون CHS یک بیماری ژنتیکی است، با رژیم غذایی، ورزش یا واکسن نمی‌توان از ایجاد جهش ارثی در فرد مبتلا جلوگیری کرد. بخش قابل‌پیشگیری، کاهش ریسک تولد مجدد کودک مبتلا در خانواده‌های دارای تغییر ژنتیکی شناخته‌شده است.

مشاوره ژنتیک پیش از بارداری، شناسایی ناقلان و بررسی گزینه‌های تشخیص پیش از تولد یا آزمایش ژنتیکی پیش از لانه‌گزینی می‌تواند به تصمیم‌گیری آگاهانه خانواده کمک کند. در خانواده‌های دارای سابقه CHS، این مشاوره بهتر است پیش از اقدام به بارداری انجام شود.

مشاوره ژنتیک، تشخیص ناقل و بررسی پیش از تولد

چه زمانی آزمایش اعضای خانواده مطرح می‌شود؟

وقتی CHS در یک عضو خانواده تأیید شود، بررسی خواهرها و برادرهای در معرض خطر اهمیت پیدا می‌کند. تشخیص زودهنگام ممکن است فرصت درمان قبل از بروز HLH را فراهم کند.

تشخیص ناقل بیماری با آزمایش ژنتیک

اگر تغییرهای بیماری‌زای LYST در خانواده مشخص شده باشند، آزمایش بستگان برای ناقل بودن دقیق‌تر انجام می‌شود. ناقلان معمولاً خودشان علائم CHS ندارند.

گزینه‌های تشخیص پیش از تولد در خانواده‌های دارای جهش شناخته‌شده

پس از شناسایی تغییر ژنتیکی خانوادگی، امکان بررسی ژنتیکی پیش از تولد یا پیش از لانه‌گزینی وجود دارد. انتخاب روش به شرایط خانواده نیاز دارد و باید همراه با مشاوره ژنتیک انجام شود.

سوالات متداول درباره سندرم چدیاک هیگاشی

آیا سندرم چدیاک هیگاشی درمان قطعی دارد؟

HSCT می‌تواند نقص‌های خونی و ایمنی بیماری را اصلاح کند و بخش مهمی از درمان محسوب می‌شود. با این حال، این پیوند لزوماً مانع مشکلات عصبی دیررس نمی‌شود.

آیا این بیماری مسری است؟

خیر، CHS یک بیماری ژنتیکی و ارثی است و از فردی به فرد دیگر منتقل نمی‌شود. عفونت‌هایی که بیمار به علت نقص ایمنی می‌گیرد ممکن است مسری باشند، اما خود سندرم مسری نیست.

آیا همه مبتلایان دچار آلبینیسم واضح می‌شوند؟

خیر، شدت کاهش رنگدانه بسیار متغیر است. در فرم آتیپیک ممکن است تغییر پوست و مو آن‌قدر خفیف باشد که در نگاه اول تشخیص داده نشود.

سندرم چدیاک هیگاشی در بزرگسالان چگونه بروز می‌کند؟

بعضی افراد مبتلا به فرم خفیف تا بزرگسالی تشخیص داده نمی‌شوند. نوروپاتی محیطی، آتاکسی، ضعف، لرزش یا سایر مشکلات حرکتی ممکن است در این سنین برجسته‌تر باشند.

چه زمانی علائم بیمار نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد؟

تب مداوم، عفونت شدید، خونریزی غیرقابل‌کنترل، کاهش هوشیاری، ضعف شدید یا بدترشدن سریع وضعیت عمومی نیازمند ارزیابی فوری است. در فرد دارای CHS، چنین علائمی می‌توانند نشانه عفونت جدی یا HLH باشند.

نتیجه‌گیری

بیماری سندرم چدیاک-هیگاشی یک اختلال نادر اما جدی ژنتیکی است که می‌تواند سیستم ایمنی، خون، رنگدانه‌ها و دستگاه عصبی را هم‌زمان درگیر کند. ترکیب عفونت‌های مکرر، کاهش رنگدانه و تمایل به خونریزی یکی از مهم‌ترین سرنخ‌های تشخیصی محسوب می‌شود.

تشخیص با اسمیر خون و آزمایش ژن LYST انجام می‌شود و پیوند سلول‌های بنیادی خونساز نقش محوری در کنترل نقص ایمنی و خونی دارد. تشخیص زودهنگام، توجه به علائم HLH، پیگیری عصبی و مشاوره ژنتیک می‌توانند مسیر مراقبت از بیمار و خانواده را به شکل معنی‌داری بهبود دهند.بیماری سندرم چدیاک-هیگاشی؛ علائم، علت، تشخیص و درمان

دیدگاهتان را بنویسید