بیماری رتینوپاتی پرولیفراتیو (Proliferative Diabetic Retinopathy) – (Severe stage of DR)

رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو یکی از جدی‌ترین مراحل آسیب شبکیه در افراد مبتلا به دیابت است. در این مرحله، کاهش خون‌رسانی شبکیه باعث رشد عروق خونی جدید اما شکننده می‌شود؛ رگ‌هایی که ممکن است خونریزی کنند یا با ایجاد بافت کششی، شبکیه را از جای خود جدا کنند. با وبلاگ سایت پزشکی روبرو برای خواندن توضیحات بیشتر درباره این موضوع همراه باشید. همچنین می‌توانید با انواع بیماری ها، علائم و درمان هر کدام  و همچنین با چشم پزشکی در سایت رو به رو آشنا شوید.

نکته مهم اینجاست که شدت علائم همیشه با شدت بیماری هماهنگ نیست. بعضی بیماران تا پیش از خونریزی زجاجیه یا ایجاد عارضه جدی، افت محسوسی در دید ندارند. به همین دلیل تشخیص زودهنگام و درمان توسط چشم‌پزشک، به‌خصوص فوق‌تخصص شبکیه، نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ بینایی دارد. انجمن دیابت آمریکا نیز ارجاع سریع هر بیمار مبتلا به PDR را به چشم‌پزشک باتجربه در رتینوپاتی دیابتی توصیه می‌کند.

رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو چیست و چرا مرحله شدیدی از بیماری محسوب می‌شود؟

رتینوپاتی دیابتی زمانی ایجاد می‌شود که قند خون بالا در طول زمان به عروق ظریف شبکیه آسیب بزند. در مرحله پرولیفراتیو یا PDR، بخش‌هایی از شبکیه اکسیژن کافی دریافت نمی‌کنند و بدن برای جبران این کمبود، رشد عروق جدید را تحریک می‌کند.

در مرحله پرولیفراتیو چه اتفاقی برای عروق شبکیه می‌افتد؟

رگ‌های جدیدی که روی سطح شبکیه یا اطراف عصب بینایی رشد می‌کنند، ساختمان طبیعی و مقاومی ندارند. این رگ‌ها می‌توانند به‌آسانی پاره شوند و خون را وارد زجاجیه، یعنی ماده ژله‌ای داخل چشم، کنند.

نقش ایسکمی شبکیه و VEGF در ایجاد رگ‌های خونی غیرطبیعی

کاهش خون‌رسانی یا ایسکمی شبکیه موجب افزایش فاکتوری به نام VEGF می‌شود. VEGF محرک اصلی نئوواسکولاریزاسیون است و به همین دلیل داروهای Anti-VEGF یکی از درمان‌های مهم PDR به شمار می‌روند.

تفاوت PDR با رتینوپاتی دیابتی غیرپرولیفراتیو

در رتینوپاتی غیرپرولیفراتیو یا NPDR، آسیب عروق وجود دارد اما هنوز رگ‌زایی جدید مشخص ایجاد نشده است. PDR زمانی مطرح می‌شود که نئوواسکولاریزاسیون ایجاد شود و خطر خونریزی، فیبروز و جداشدگی کششی شبکیه افزایش پیدا کند.

اسم‌های دیگر بیماری رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو

این بیماری در منابع پزشکی با چند نام و عبارت نزدیک دیده می‌شود:

• رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو
• Proliferative Diabetic Retinopathy
• PDR
• رتینوپاتی دیابتی تکثیری
• رتینوپاتی دیابتی پیشرفته
• مرحله پرولیفراتیو رتینوپاتی دیابتی

عبارت «Severe Diabetic Retinopathy» نیز گاهی برای اشاره عمومی به مراحل شدید بیماری استفاده می‌شود، اما از نظر طبقه‌بندی تخصصی، Severe NPDR و PDR دقیقاً یک مرحله نیستند.

علت ابتلا به رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو

علت زمینه‌ای PDR آسیب مزمن ناشی از دیابت به مویرگ‌های شبکیه است. انسداد تدریجی این عروق، اکسیژن‌رسانی شبکیه را کاهش می‌دهد و همین وضعیت تولید VEGF و رگ‌زایی غیرطبیعی را تحریک می‌کند.

نقش مدت ابتلا به دیابت و کنترل قند خون

هرچه مدت ابتلا به دیابت طولانی‌تر باشد، احتمال رتینوپاتی بیشتر می‌شود. کنترل نامناسب قند خون نیز سرعت آسیب میکروواسکولار را افزایش می‌دهد.

فشار خون بالا، اختلال چربی خون و بیماری کلیوی دیابتی نیز با افزایش خطر پیشرفت رتینوپاتی ارتباط دارند. استانداردهای ADA بر کنترل هم‌زمان قند، فشار خون و چربی خون برای کاهش خطر یا کند کردن پیشرفت بیماری تأکید می‌کنند.

نشانه‌های بیماری رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو

PDR ممکن است مدتی بدون علامت باقی بماند. همین ویژگی باعث می‌شود تکیه بر کیفیت دید روزمره برای تشخیص بیماری، رویکرد مطمئنی نباشد.

تاری دید، مگس‌پران و لکه‌های شناور در میدان دید

خونریزی‌های کوچک داخل زجاجیه ممکن است به شکل لکه، تار، رشته یا نقاط شناور دیده شوند. گاهی بیمار تصور می‌کند مگس‌پران معمولی دارد، درحالی‌که در فرد دیابتی این علامت جدید نیازمند ارزیابی سریع است.

کاهش ناگهانی بینایی و خونریزی زجاجیه

اگر رگ غیرطبیعی خونریزی زیادی داشته باشد، دید ممکن است طی مدت کوتاهی به‌شدت کاهش پیدا کند. بیمار ممکن است سایه تیره، مه یا حتی دید بسیار محدود در چشم درگیر احساس کند.

آیا PDR می‌تواند بدون علامت پیشرفت کند؟

بله. بیماری‌های تهدیدکننده بینایی دیابتی می‌توانند حتی در مراحل پیشرفته بدون شکایت واضح بیمار وجود داشته باشند. به همین دلیل معاینه منظم شبکیه فقط برای زمانی نیست که دید کاهش پیدا کرده باشد.

چه کسانی بیشتر در معرض ابتلا به رتینوپاتی دیابتی پیشرفته هستند؟

افرادی که سال‌های بیشتری با دیابت زندگی کرده‌اند یا کنترل قند خون پایداری ندارند، در معرض خطر بالاتری هستند. هم‌زمانی فشار خون بالا، مشکلات کلیوی و اختلال چربی خون نیز اهمیت دارد.

تأثیر فشار خون، بیماری کلیوی و سایر عوامل خطر

وجود نفروپاتی دیابتی می‌تواند نشانه‌ای از درگیری گسترده‌تر عروق کوچک بدن باشد. سیگار، فشار خون کنترل‌نشده و نوسانات زیاد قند نیز وضعیت عروقی را نامطلوب‌تر می‌کنند.

اهمیت بارداری و تغییرات سریع کنترل قند خون

در زنان دارای دیابت نوع ۱ یا ۲ از قبل، بارداری می‌تواند موجب ایجاد یا پیشرفت رتینوپاتی شود. ADA توصیه می‌کند این افراد پیش از بارداری، در سه‌ماهه اول و بسته به شدت بیماری در طول بارداری و تا یک سال بعد از زایمان تحت ارزیابی چشم قرار گیرند.

نحوه تشخیص رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو

تشخیص PDR فقط بر اساس علائم انجام نمی‌شود. چشم‌پزشک وضعیت شبکیه، عصب بینایی، ماکولا و وجود عروق جدید یا خونریزی را بررسی می‌کند.

معاینه ته چشم با مردمک گشادشده

معاینه کامل چشم با گشاد کردن مردمک پایه اصلی تشخیص است. پزشک می‌تواند خونریزی‌ها، رگ‌های جدید، بافت فیبروواسکولار و سایر نشانه‌های آسیب شبکیه را ببیند.

نقش OCT در بررسی ماکولا و کشش‌های شبکیه

OCT تصاویر مقطعی دقیق از شبکیه ایجاد می‌کند و برای بررسی ادم ماکولا، ضخامت شبکیه و برخی کشش‌های زجاجیه‌ای بسیار مفید است. وجود ادم ماکولای دیابتی می‌تواند انتخاب درمان را تغییر دهد.

آنژیوگرافی فلورسئین برای بررسی ایسکمی و نئوواسکولاریزاسیون

در بعضی بیماران، آنژیوگرافی فلورسئین برای مشخص کردن نواحی فاقد خون‌رسانی و رگ‌های غیرطبیعی استفاده می‌شود. ضرورت انجام آن برای همه بیماران یکسان نیست و چشم‌پزشک بر اساس معاینه تصمیم می‌گیرد.

روش‌های درمان رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو

درمان باید متناسب با شدت PDR، وجود ادم ماکولا، خونریزی زجاجیه، کشش شبکیه و امکان پیگیری بیمار انتخاب شود. سه ابزار اصلی درمان شامل لیزر PRP، تزریق Anti-VEGF و ویترکتومی هستند.

لیزر پان‌رتینال و نقش آن در کنترل رگ‌زایی

در Panretinal Photocoagulation یا PRP، بخش‌های محیطی شبکیه با تعداد زیادی شات لیزر درمان می‌شوند. هدف، کاهش محرک‌های ایجاد رگ‌های غیرطبیعی و پایین آوردن خطر عوارض PDR است.

لیزر ممکن است در بیش از یک جلسه انجام شود. از عوارض احتمالی آن می‌توان به کاهش بخشی از دید محیطی یا دید شب اشاره کرد.

تزریق داخل چشمی Anti-VEGF؛ کاربردها و محدودیت‌ها

داروهایی مانند رانـی‌بیزوماب، افلیبرسپت و بواسیزوماب فعالیت VEGF را مهار می‌کنند. این درمان می‌تواند باعث پسرفت عروق غیرطبیعی شود و در صورت وجود ادم ماکولا نیز کاربرد مهمی دارد.

PRP بهتر است یا Anti-VEGF؟

یک پاسخ یکسان برای همه وجود ندارد. مطالعه پنج‌ساله Protocol S نشان داد که PRP و رانـی‌بیزوماب هر دو می‌توانند گزینه‌های مؤثری برای PDR باشند، اما درمان تزریقی به مراجعات و تزریق‌های بیشتری نیاز دارد.

برای بیماری که احتمال دارد جلسات پیگیری را از دست بدهد، این موضوع در انتخاب درمان اهمیت زیادی پیدا می‌کند.

درمان دارویی رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو

اصلی‌ترین درمان دارویی مستقیم PDR تزریق داخل زجاجیه داروهای Anti-VEGF است. این داروها قرص یا قطره چشمی نیستند و باید در محیط پزشکی و با شرایط استریل تزریق شوند.

پس از تزریق ممکن است تحریک مختصر چشم یا اجسام شناور موقت ایجاد شود. درد رو به افزایش، قرمزی شدید یا کاهش دید پس از تزریق باید سریع بررسی شود، زیرا عفونت داخل چشم هرچند نادر، عارضه‌ای جدی است.

داروهای کنترل دیابت، فشار خون و چربی نیز بخش مهم درمان زمینه‌ای هستند، اما جای لیزر یا درمان شبکیه را در PDR فعال نمی‌گیرند.

درمان خانگی رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو

هیچ درمان خانگی اثبات‌شده‌ای نمی‌تواند رگ‌های غیرطبیعی PDR را از بین ببرد یا خونریزی و جداشدگی شبکیه را درمان کند. استفاده از مکمل، گیاه دارویی یا تغییر رژیم غذایی نباید باعث عقب افتادن مراجعه به فوق‌تخصص شبکیه شود.

مراقبت خانگی نقش حمایتی دارد: مصرف منظم داروهای دیابت، اندازه‌گیری قند طبق برنامه پزشک، کنترل فشار خون، ترک سیگار و رعایت جلسات پیگیری. اگر دید ناگهان کم شود، منتظر تأثیر رژیم غذایی یا کاهش قند در خانه ماندن می‌تواند فرصت درمان را از بین ببرد.

رژیم غذایی مناسب برای رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو

رژیم غذایی مخصوصی که بتواند PDR را درمان کند وجود ندارد. هدف تغذیه، کمک به کنترل قند خون، فشار خون، وزن و چربی خون است؛ عواملی که با روند رتینوپاتی ارتباط دارند.

الگوی غذایی حاوی سبزیجات، حبوبات، غلات کامل، پروتئین مناسب و چربی‌های غیراشباع انتخاب منطقی‌تری است. نوشیدنی‌های شیرین، مصرف زیاد قند افزوده و دریافت بیش از حد نمک بهتر است محدود شود.

برای بیمار ایرانی، اصلاح حجم برنج و نان، حذف نوشابه و آبمیوه صنعتی و کنترل مصرف شیرینی معمولاً از تغییرات عملی‌تر است. برنامه دقیق باید با نوع دیابت، دارو یا انسولین، بیماری کلیوی و شرایط فرد هماهنگ شود.

پیشگیری از رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو

هدف پیشگیری، جلوگیری از رسیدن رتینوپاتی به مرحله پرولیفراتیو است. کنترل مطلوب دیابت احتمال پیشرفت آسیب عروقی شبکیه را کاهش می‌دهد، اما جای غربالگری چشم را نمی‌گیرد.

افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ باید از زمان تشخیص برای معاینه چشم اقدام کنند. در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۱، ADA معاینه اولیه جامع چشم را حدود پنج سال پس از شروع دیابت توصیه می‌کند. فاصله معاینات بعدی بر اساس وجود و شدت رتینوپاتی تعیین می‌شود.

اگر رتینوپاتی در حال پیشرفت یا تهدیدکننده بینایی باشد، فاصله ویزیت‌ها بسیار کوتاه‌تر خواهد بود.

عوارض و خطرات رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو

PDR بدون درمان می‌تواند بینایی را به‌طور جدی تهدید کند. مسئله فقط خونریزی نیست؛ رگ‌زایی غیرطبیعی می‌تواند مجموعه‌ای از عوارض را ایجاد کند.

خونریزی زجاجیه

رگ‌های جدید شکننده‌اند و ممکن است داخل زجاجیه خونریزی کنند. خونریزی خفیف می‌تواند مگس‌پران ایجاد کند و خونریزی شدید ممکن است دید را به‌شدت مسدود کند.

تشکیل بافت فیبروواسکولار و جداشدگی کششی شبکیه

همراه رگ‌های جدید، بافت فیبری نیز می‌تواند ایجاد شود. انقباض این بافت به شبکیه نیرو وارد می‌کند و ممکن است آن را از محل طبیعی خود جدا کند.

ادم ماکولای دیابتی و دید مرکزی

ادم ماکولا می‌تواند همراه هر مرحله‌ای از رتینوپاتی دیابتی دیده شود. اگر مرکز ماکولا درگیر شود، تاری دید مرکزی و اختلال در خواندن یا تشخیص چهره ممکن است ایجاد شود.

نئوواسکولاریزاسیون عنبیه و گلوکوم نئوواسکولار

در ایسکمی شدید، عروق جدید ممکن است روی عنبیه و زاویه چشم رشد کنند. این وضعیت می‌تواند مسیر خروج مایع چشم را مختل کرده و فشار داخل چشم را بالا ببرد.

تفاوت رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو در مردان و زنان

مکانیسم اصلی PDR در مردان و زنان یکسان است و جنسیت به‌تنهایی روش درمان را تعیین نمی‌کند. کنترل دیابت، مدت بیماری، فشار خون، وضعیت کلیه و شدت رتینوپاتی عوامل مهم‌تری هستند.

تفاوت مهم در زنان به دوران بارداری مربوط می‌شود. بارداری در فردی که از قبل دیابت نوع ۱ یا ۲ دارد می‌تواند روند رتینوپاتی موجود را تسریع کند و به همین دلیل برنامه معاینه چشم باید دقیق‌تر باشد.

رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو در کودکان و در دوران بارداری

PDR در کودکان خردسال بسیار کمتر از بزرگسالانی دیده می‌شود که سال‌ها دیابت داشته‌اند، اما غربالگری نوجوانان نباید فراموش شود. طبق استاندارد ADA 2026، در دیابت نوع ۱ کودکان و نوجوانان، نخستین معاینه کامل چشم پس از ۳ تا ۵ سال بیماری و از ۱۱ سالگی یا شروع بلوغ، هرکدام زودتر رخ دهد، توصیه می‌شود. در دیابت نوع ۲ کودکان، غربالگری باید هنگام تشخیص یا کمی پس از آن انجام شود.

در بارداری، شرایط متفاوت است. دیابت بارداری به‌تنهایی همان خطر رتینوپاتی دیابت از قبل موجود را ایجاد نمی‌کند، اما زنانی که پیش از بارداری دیابت نوع ۱ یا ۲ داشته‌اند به پایش دقیق‌تری نیاز دارند. استفاده از Anti-VEGF در بارداری نیز نیازمند ارزیابی دقیق سود و خطر است.

چه زمانی ویترکتومی برای PDR ضروری می‌شود؟

جراحی زمانی مطرح می‌شود که عوارض مکانیکی یا خونریزی شدید اجازه کنترل کافی بیماری را ندهند.

ویترکتومی در خونریزی زجاجیه پایدار

در ویترکتومی، زجاجیه و خون داخل آن برداشته می‌شود تا مسیر دید و دسترسی جراح به شبکیه بهتر شود. این جراحی یکی از روش‌های شناخته‌شده درمان عوارض رتینوپاتی دیابتی است.

جراحی در جداشدگی کششی شبکیه

اگر بافت فیبروواسکولار شبکیه را بکشد، جراح ممکن است طی ویترکتومی این غشاها را آزاد کند. زمان جراحی به محل و شدت جداشدگی، وضعیت ماکولا و دید بیمار بستگی دارد.

نقش Anti-VEGF پیش از ویترکتومی و خطر Crunch Syndrome

در بعضی بیماران Anti-VEGF پیش از جراحی برای کاهش خونریزی استفاده می‌شود. با این حال، در چشم‌هایی با فیبروز و کشش شدید، زمان تزریق و جراحی باید دقیق برنامه‌ریزی شود؛ زیرا انقباض سریع بافت فیبروواسکولار می‌تواند کشش شبکیه را تشدید کند.

طول درمان رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو چقدر است؟

PDR معمولاً بیماری‌ای نیست که با یک جلسه درمان برای همیشه بسته شود. PRP ممکن است در یک یا چند جلسه انجام شود و درمان Anti-VEGF می‌تواند به تزریق‌های متعدد و مراجعات منظم نیاز داشته باشد.

در مطالعه Protocol S، بیماران تحت درمان تزریقی در طول پنج سال همچنان نیازمند پیگیری بودند. این نکته از نظر عملی مهم است؛ موفقیت درمان فقط به انتخاب دارو یا لیزر وابسته نیست، بلکه حضور منظم بیمار در ویزیت‌های بعدی نیز اهمیت دارد.

بعد از ویترکتومی نیز قرمزی و تاری دید ممکن است چند هفته ادامه داشته باشد. NEI بازگشت به کار را برای بسیاری از بیماران حدود دو تا چهار هفته ذکر می‌کند، هرچند شرایط هر جراحی متفاوت است.

آیا رتینوپاتی پرولیفراتیو قابل درمان یا برگشت‌پذیر است؟

هدف اصلی درمان، خاموش کردن فعالیت رگ‌های غیرطبیعی و جلوگیری از آسیب بیشتر به بینایی است. نمی‌توان تضمین کرد شبکیه‌ای که آسیب ساختاری دائمی دیده کاملاً به وضعیت قبل برگردد.

احتمال بهبود بینایی پس از لیزر، تزریق یا جراحی

میزان بهبود به علت کاهش دید بستگی دارد. اگر مشکل اصلی خون داخل زجاجیه باشد، پاک شدن خون یا جراحی ممکن است دید را بهتر کند؛ اما ایسکمی شدید ماکولا یا آسیب طولانی‌مدت شبکیه می‌تواند بهبود را محدود کند.

عوامل مؤثر بر پیش‌آگهی بینایی

درگیری ماکولا، مدت خونریزی، جداشدگی شبکیه، شدت ایسکمی و زمان شروع درمان اهمیت دارند. به زبان ساده، حفظ دید موجود معمولاً هدف واقع‌بینانه‌تری از وعده بازگشت کامل بینایی است.

کنترل دیابت چه نقشی در جلوگیری از پیشرفت PDR دارد؟

درمان چشم و کنترل بیماری زمینه‌ای باید هم‌زمان پیش بروند. لیزر موفق، مجوز رها کردن قند و فشار خون نیست.

کنترل قند خون، فشار خون و چربی خون

رسیدن به اهداف درمانی فردی برای قند خون، فشار خون و چربی خون می‌تواند خطر پیشرفت رتینوپاتی را کاهش دهد. اهداف دقیق باید توسط پزشک و براساس سن، بیماری‌های همراه و خطر افت قند تعیین شوند.

معاینات دوره‌ای حتی در نبود علائم

PDR می‌تواند زمانی فعال باشد که بیمار هنوز دید نسبتاً خوبی دارد. همین موضوع دلیل اصلی اهمیت معاینه منظم شبکیه است.

قطع درمان یا تأخیر در پیگیری چه خطری دارد؟

رگ‌های غیرطبیعی ممکن است دوباره فعال شوند یا خونریزی کنند. به‌خصوص در درمان مبتنی بر Anti-VEGF، پایبندی به ویزیت‌ها بخشی از خود درمان محسوب می‌شود.

هشدارهای مهم؛ چه علائمی نیاز به مراجعه فوری به چشم‌پزشک دارند؟

کاهش ناگهانی دید، ظاهر شدن تعداد زیادی لکه یا مگس‌پران جدید، سایه یا پرده در میدان دید و خونریزی احتمالی در چشم باید جدی گرفته شوند.

اگر بیمار مبتلا به دیابت صبح با کاهش واضح دید یک چشم بیدار شود، منتظر ماندن چند روز برای «برطرف شدن خودبه‌خودی» تصمیم امنی نیست. خونریزی زجاجیه یا جداشدگی شبکیه باید در کوتاه‌ترین زمان ارزیابی شود.

درد و قرمزی شدید همراه با افت دید، به‌خصوص پس از تزریق داخل چشمی، نیز نیازمند تماس سریع با مرکز درمانی است.

بررسی تخصصی روش‌های درمان PDR بر اساس شواهد پزشکی

شواهد فعلی نشان می‌دهند هم PRP و هم Anti-VEGF می‌توانند در بیماران مناسب مؤثر باشند. انتخاب میان آن‌ها صرفاً بر اساس «جدیدتر بودن» یک روش انجام نمی‌شود.

جایگاه PRP و Anti-VEGF

PRP سابقه طولانی و اثربخشی اثبات‌شده دارد و وابستگی آن به مراجعات مکرر تزریق کمتر است. Anti-VEGF نیز به‌خصوص در بیمارانی که هم‌زمان ادم ماکولا دارند، می‌تواند مزایای مهمی داشته باشد.

Protocol S در پیگیری پنج‌ساله نشان داد هر دو رویکرد می‌توانند حدت بینایی خوبی را حفظ کنند. تفاوت‌هایی در تعداد مراجعات، تزریق‌ها، میدان بینایی و برخی عوارض وجود داشت.

چه بیمارانی ممکن است به درمان ترکیبی نیاز داشته باشند؟

در عمل، درمان همیشه به انتخاب «لیزر یا تزریق» محدود نیست. بعضی بیماران به PRP همراه با Anti-VEGF نیاز دارند و در صورت خونریزی یا کشش شدید، ویترکتومی نیز به برنامه اضافه می‌شود.

توصیه تخصصی: بهترین درمان، روشی است که علاوه بر کنترل وضعیت فعلی شبکیه، با توانایی بیمار برای حضور در جلسات پیگیری هم سازگار باشد. قطع ناگهانی پیگیری در بیماری فعال می‌تواند مزیت یک درمان مؤثر را از بین ببرد.

سوالات متداول درباره رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو

آیا PDR باعث نابینایی می‌شود؟

بله، در صورت پیشرفت می‌تواند باعث کاهش شدید بینایی شود. درمان به‌موقع می‌تواند خطر از دست رفتن دید را به شکل قابل‌توجهی کاهش دهد.

آیا تزریق Anti-VEGF باید چند بار تکرار شود؟

اغلب بله. تعداد تزریق‌ها ثابت نیست و بر اساس پاسخ شبکیه، فعالیت PDR و وجود ادم ماکولا تعیین می‌شود.

آیا بعد از لیزر شبکیه باز هم احتمال خونریزی وجود دارد؟

بله. PRP خطر عوارض را کاهش می‌دهد، اما تضمین نمی‌کند که هیچ خونریزی دیگری رخ ندهد.

آیا ویترکتومی می‌تواند بینایی از دست‌رفته را برگرداند؟

گاهی بهبود قابل‌توجه ایجاد می‌شود، اما نتیجه به سلامت ماکولا، عصب بینایی و میزان آسیب شبکیه بستگی دارد. هیچ جراحی نمی‌تواند بازگشت کامل دید را برای همه بیماران تضمین کند.

بیماران مبتلا به PDR هر چند وقت یک‌بار باید معاینه شوند؟

فاصله ویزیت برای PDR باید توسط فوق‌تخصص شبکیه تعیین شود و معمولاً از معاینات روتین دیابت کوتاه‌تر است. نوع درمان و میزان فعالیت عروق جدید نیز روی زمان ویزیت بعدی اثر می‌گذارد.

نتیجه‌گیری

رتینوپاتی دیابتی پرولیفراتیو مرحله‌ای جدی از بیماری عروق شبکیه است که می‌تواند با خونریزی زجاجیه، جداشدگی کششی شبکیه و کاهش شدید بینایی همراه شود. مشکل اینجاست که حتی بیماری پیشرفته همیشه با علائم واضح شروع نمی‌شود؛ بنابراین معاینه منظم چشم در افراد دیابتی اهمیت زیادی دارد.

لیزر PRP، تزریق Anti-VEGF و ویترکتومی هرکدام جایگاه مشخصی در درمان دارند و گاهی به‌صورت ترکیبی استفاده می‌شوند. انتخاب روش درمان باید براساس وضعیت واقعی شبکیه، وجود ادم ماکولا، میزان کشش و توانایی بیمار برای ادامه پیگیری انجام شود.

کنترل قند، فشار خون و چربی خون بخش جدایی‌ناپذیر مراقبت است، اما جای درمان تخصصی چشم را نمی‌گیرد. کاهش ناگهانی دید، افزایش مگس‌پران یا ایجاد سایه و پرده در میدان بینایی در فرد دیابتی، علامتی است که باید بدون تأخیر توسط چشم‌پزشک بررسی شود.

نویسنده مقاله pourfeyz