فلوتر دهلیزی (Atrial Flutter)
- فلوتر دهلیزی (Atrial Flutter): وقتی قلب روی دور تند میچرخد
- اسمهای دیگر بیماری و اصطلاحات پزشکی
- نشانههای بیماری فلوتر دهلیزی
- نحوه تشخیص بیماری
- علت ابتلا به فلوتر دهلیزی
- تفاوت بیماری در مردان و زنان
- پیشگیری از فلوتر دهلیزی
- روشهای درمان (کاردیوورژن و ابلیشن)
- درمان دارویی فلوتر دهلیزی
- درمان خانگی و مانورهای واگ
- رژیم غذایی مناسب
- عوارض و خطرات فلوتر دهلیزی
- فلوتر دهلیزی در کودکان و دوران بارداری
- طول درمان چقدر است؟
- تفاوت فلوتر دهلیزی و فیبریلاسیون دهلیزی
- ابلیشن کاتتر: خداحافظی با تپش
فلوتر دهلیزی (Atrial Flutter): وقتی قلب روی دور تند میچرخد
فلوتر دهلیزی یا “ای-فلاتر” یکی از انواع شایع آریتمی یا اختلالات ریتم قلب است که اگرچه شباهتهای زیادی با فیبریلاسیون دهلیزی (AFib) دارد، اما مکانیسم و ماهیت آن متفاوت و منحصر به فرد است. برای درک فلوتر دهلیزی، باید سیستم الکتریکی قلب را مانند یک مدار پیچیده تصور کنیم. در حالت طبیعی، ضربانساز قلب (گره سینوسی) یک سیگنال صادر میکند که مثل موجی آرام از دهلیزها عبور کرده و باعث انقباض آنها میشود. اما در فلوتر دهلیزی، این سیگنال الکتریکی در یک “حلقه بسته” و دایرهوار درون دهلیز راست (معمولاً دور دریچه سه لتی) گیر میافتد.
این سیگنال گیر افتاده، مانند یک ماشین مسابقه که با سرعت سرسامآور در یک پیست دایرهای میچرخد، شروع به چرخش میکند. سرعت این چرخش در دهلیزها معمولاً بسیار بالاست و به حدود ۲۵۰ تا ۳۵۰ بار در دقیقه میرسد. این سرعت بالا باعث میشود دهلیزها نتوانند به طور کامل منقبض شوند و به جای آن حالتی شبیه به “بالبال زدن” یا “لرزش منظم” پیدا کنند (کلمه Flutter به معنای بالبال زدن سریع است). خوشبختانه، گره میانی قلب (گره AV) مانند یک دروازهبان هوشمند عمل میکند و اجازه نمیدهد تمام این ۳۰۰ ضربه به بطنها (حفرههای اصلی پمپاژ) برسند. معمولاً از هر دو یا سه سیگنال، یکی عبور میکند. به همین دلیل، ضربان نبض بیمار معمولاً روی عددی منظم و ثابت مثل ۱۵۰ (یک دوم ۳۰۰) یا ۱۰۰ (یک سوم ۳۰۰) میماند.
اهمیت فلوتر دهلیزی در دو چیز است: اول اینکه سرعت بالای ضربان میتواند در درازمدت عضله قلب را خسته و ضعیف کند (نارسایی قلبی)، و دوم اینکه انقباض ناقص دهلیزها باعث رکود خون و تشکیل لخته میشود. اگر این لخته به مغز برسد، سکته مغزی رخ میدهد. بر خلاف فیبریلاسیون دهلیزی که ریتمی کاملاً بینظم و آشوبناک دارد، فلوتر دهلیزی ریتمی “منظم” اما بسیار سریع و غیرطبیعی دارد. خوشبختانه فلوتر دهلیزی یکی از درمانپذیرترین انواع آریتمی است و با روشهای مدرن، شانس درمان قطعی آن بسیار بالاست. در این مقاله به شکافتن تمام جزئیات این مدار الکتریکی معیوب و راههای خاموش کردن آن میپردازیم.
اسمهای دیگر بیماری و اصطلاحات پزشکی
در متون علمی و گزارشهای پزشکی، فلوتر دهلیزی ممکن است با نامهای اختصاری یا توصیفی خاصی ذکر شود. نام رسمی و بینالمللی آن Atrial Flutter است. در مکالمات پزشکی و یادداشتهای پرستاری، بسیار رایج است که از مخفف آن یعنی AFL استفاده شود تا با AF (که مخفف فیبریلاسیون است) اشتباه گرفته نشود. گاهی نیز به سادگی به آن “فلوتر” میگویند.
در برخی متون فارسی یا ترجمهشده قدیمی، ممکن است عباراتی مانند “تپش قلب دندانه ارهای” را مشاهده کنید. این نامگذاری بسیار هوشمندانه است و مستقیماً به شکل ظاهری نوار قلب (ECG) این بیماران اشاره دارد. در نوار قلب این افراد، خط زمینه صاف نیست و موجهای پیدرپی شبیه به دندانههای تیغه اره (Sawtooth Pattern) دیده میشود که علامت اختصاصی فلوتر است.
از نظر طبقهبندی تخصصی الکتروفیزیولوژی، فلوتر دهلیزی به دو دسته اصلی تقسیم میشود که ممکن است پزشک در پرونده بیمار ذکر کند: “فلوتر تیپ یک” (یا تیپیک) و “فلوتر تیپ دو” (یا آتیپیک). فلوتر تیپیک شایعترین نوع است که در آن مدار الکتریکی خلاف جهت عقربههای ساعت دور دریچه سه لتی میچرخد. شناخت این نامها برای بیمار مهم است، زیرا فلوتر تیپیک پاسخ بسیار عالی و قطعی به درمان ابلیشن (سوزاندن) میدهد، در حالی که نوع آتیپیک ممکن است پیچیدهتر باشد. همچنین اصطلاح “ماکرو-ریاینتری” (Macro-reentry) توصیف مکانیکی این بیماری است، یعنی یک مدار چرخشی بزرگ در قلب شکل گرفته است.
نشانههای بیماری فلوتر دهلیزی
علائم فلوتر دهلیزی ناشی از دو عامل است: سرعت بالای ضربان قلب و کاهش کارایی پمپاژ خون. بسیاری از بیماران، به ویژه اگر سرعت انتقال به بطنها کنترل شده باشد، ممکن است علائم خفیفی داشته باشند. اما شایعترین علامت، تپش قلب است. برخلاف فیبریلاسیون که تپش قلب “نامنظم” است، بیماران مبتلا به فلوتر اغلب تپش قلبی “تند و منظم” را احساس میکنند. آنها ممکن است بگویند: “قلبم مثل موتور مسابقه کار میکند” یا “احساس میکنم پرندهای در سینهام بال میزند”.
تنگی نفس، به خصوص هنگام فعالیت یا ورزش، یکی دیگر از نشانههای رایج است. وقتی قلب خیلی تند میزند (مثلاً ۱۵۰ بار در دقیقه)، زمان کافی برای پر شدن از خون ندارد و در نتیجه خون کمتری به بدن میرسد و خون در ریهها پس میزند. این موضوع باعث احساس کمبود هوا میشود. خستگی زودرس و ضعف عمومی نیز به همین دلیل رخ میدهد. فردی که قبلاً فعال بوده، حالا با کمی راه رفتن احساس میکند انرژیاش تمام شده است.
در برخی موارد، اگر سرعت قلب خیلی بالا رود، خونرسانی به مغز کاهش مییابد و فرد دچار سرگیجه، سیاهی رفتن چشمها یا سبکی سر میشود. غش کردن (سنکوپ) در فلوتر کمتر از سایر آریتمیها شایع است اما ممکن است رخ دهد. درد قفسه سینه یا احساس فشار (آنژین) نیز ممکن است دیده شود، زیرا عضله قلب به دلیل کار زیاد نیاز به اکسیژن بیشتری دارد. اضطراب و نگرانی ناگهانی بدون دلیل واضح نیز گاهی تنها نشانهای است که بیمار گزارش میدهد. برخی بیماران نیز کاملاً بدون علامت هستند و بیماری آنها به طور اتفاقی در نوار قلب قبل از عمل جراحی یا چکاپ کشف میشود.
نحوه تشخیص بیماری
تشخیص فلوتر دهلیزی با گرفتن شرح حال و معاینه نبض آغاز میشود، اما تشخیص قطعی تنها با ثبت فعالیت الکتریکی قلب امکانپذیر است. ابزار اصلی و استاندارد طلایی تشخیص، نوار قلب (ECG) است. در نوار قلب فلوتر، پزشک به دنبال امواج خاصی به نام “امواج F” (Flutter waves) میگردد. این امواج بسیار منظم، سریع و پشت سر هم هستند و شکلی کاملاً شبیه به دندانههای اره یا کوسه دارند. این الگو معمولاً در لیدهای II، III و aVF نوار قلب به وضوح دیده میشود.
اگر حملات فلوتر بیمار گذرا باشد و در لحظه مراجعه به پزشک قطع شده باشد، نوار قلب معمولی ممکن است نرمال باشد. در این شرایط، پزشک از دستگاه “هولتر مانیتور” استفاده میکند. این دستگاه کوچک به بیمار وصل میشود و ریتم قلب را برای ۲۴ تا ۴۸ ساعت (یا بیشتر) ضبط میکند تا لحظه وقوع حمله شکار شود.
اکوکاردیوگرافی (سونوگرافی قلب) نیز جزء جداییناپذیر تشخیص است. اگرچه اکو نمیتواند ریتم را تشخیص دهد، اما برای بررسی علت زمینه ای ضروری است. پزشک با اکو بررسی میکند که آیا دریچههای قلب سالم هستند؟ آیا دهلیزها بزرگ شدهاند؟ و آیا لخته خونی در دهلیز وجود دارد یا خیر؟ در موارد پیچیده که پزشک قصد انجام عمل ابلیشن را دارد، ممکن است از “اکوکاردیوگرافی از راه مری” (TEE) استفاده شود تا وجود لخته در گوشک دهلیز چپ با دقت صددرصد رد شود، زیرا وجود لخته مانع از انجام شوک الکتریکی یا ابلیشن میشود. آزمایش خون برای بررسی تیروئید و الکترولیتها نیز انجام میشود.
علت ابتلا به فلوتر دهلیزی
فلوتر دهلیزی به ندرت در یک قلب کاملاً سالم و جوان رخ میدهد و معمولاً نشانهای از وجود یک مشکل زمینهای یا آسیب قبلی به قلب است. یکی از شایعترین علل، بیماریهای ساختاری قلب است. بزرگ شدن دهلیزها به هر دلیلی (مثل فشار خون بالا یا نارسایی دریچهها) باعث کشیدگی بافت دهلیز و تغییر در هدایت الکتریکی آن میشود که زمینه را برای ایجاد مدار چرخشی فراهم میکند.
سابقه جراحی قلب باز یکی از مهمترین علل فلوتر است. برشهایی که جراح روی دهلیز ایجاد میکند، پس از بهبود تبدیل به بافت اسکار (زخم) میشوند. این بافتهای اسکار نمیتوانند برق را عبور دهند و الکتریسیته قلب مجبور میشود دور آنها بچرخد و مدار فلوتر را ایجاد کند. این حالت بهویژه در کودکانی که جراحی اصلاحی قلب مادرزادی انجام دادهاند، در بزرگسالی شایع است.
بیماریهای ریوی مزمن مانند COPD (انسداد ریوی)، آمفیزم یا آمبولی ریه نیز ارتباط قوی با فلوتر دارند، زیرا باعث افزایش فشار در سمت راست قلب و کشیدگی دهلیز راست میشوند. پرکاری تیروئید یک علت متابولیک شایع است که قلب را تحریکپذیر میکند. مصرف الکل (حتی مصرف زیاد در یک نوبت که به سندرم قلب تعطیلات معروف است) و مصرف داروهای محرک یا مخدر نیز میتواند ماشه شروع فلوتر باشد. آپنه خواب و چاقی نیز از عوامل خطر نوین و مهم شناخته شدهاند. گاهی نیز فلوتر به عنوان عارضه مصرف داروهای ضد آریتمی (که برای درمان فیبریلاسیون تجویز شدهاند) ایجاد میشود.
تفاوت بیماری در مردان و زنان
آمارها نشان میدهند که فلوتر دهلیزی در مردان به طور قابل توجهی شایعتر از زنان است. نسبت ابتلا در مردان حدود ۲.۵ تا ۳ برابر زنان گزارش شده است. دلایل دقیق این تفاوت جنسیتی کاملاً مشخص نیست، اما ممکن است به تفاوت در اندازه قلب و دهلیزها مربوط باشد (مردان معمولاً دهلیزهای بزرگتری دارند که فضای کافی برای ایجاد مدار چرخشی ماکرو-ریاینتری را فراهم میکند). همچنین مردان بیشتر در معرض بیماریهای عروق کرونر و COPD هستند که از عوامل زمینهساز فلوتر میباشند.
با این حال، زنان مبتلا به فلوتر دهلیزی ممکن است با چالشهای متفاوتی روبرو شوند. زنان معمولاً ضربان قلب استراحت بالاتری دارند و ممکن است علائم را با شدت بیشتری حس کنند. خطر سکته مغزی در زنان مبتلا به آریتمیهای دهلیزی (شامل فلوتر) معمولاً بالاتر از مردان است. همچنین زنان مسنتر معمولاً دیرتر تشخیص داده میشوند زیرا ممکن است تپش قلب خود را به اضطراب یا یائسگی نسبت دهند.
از نظر پاسخ به درمان، تفاوت چشمگیری وجود ندارد، اما زنان ممکن است بیشتر مستعد عوارض جانبی برخی داروهای ضد آریتمی (مانند طولانی شدن QT) باشند. در دوران بارداری نیز اگر فلوتر رخ دهد، مدیریت آن به دلیل محدودیت مصرف داروها بسیار پیچیده میشود. بنابراین، اگرچه مردان بیشتر مبتلا میشوند، اما زنان نیاز به پایش دقیقتری برای پیشگیری از عوارض دارند.
پیشگیری از فلوتر دهلیزی
پیشگیری از فلوتر دهلیزی عمدتاً بر پایه حفظ سلامت قلب و مدیریت بیماریهای زمینهای استوار است. مهمترین گام، کنترل دقیق فشار خون و درمان بیماریهای دریچهای یا نارسایی قلب است تا از بزرگ شدن دهلیزها جلوگیری شود. جلوگیری از آسیب ساختاری به دهلیز، بهترین راه برای پیشگیری از ایجاد مدار الکتریکی معیوب است.
سبک زندگی سالم نقش حیاتی دارد. ترک سیگار و دوری از الکل بسیار مؤثر است. الکل سمی برای سلولهای دهلیز است و مستقیماً میتواند ریتم قلب را برهم بزند. کاهش وزن در افراد چاق و درمان آپنه انسدادی خواب (با استفاده از دستگاه CPAP) میتواند فشار را از روی دهلیز راست برداشته و ریسک فلوتر را کاهش دهد.
برای کسانی که سابقه جراحی قلب دارند، پیگیریهای منظم پزشکی برای تشخیص زودهنگام تغییرات ریتم ضروری است. همچنین کنترل پرکاری تیروئید و دیابت از اقدامات پیشگیرانه مهم محسوب میشود. مدیریت استرس و پرهیز از مصرف خودسرانه مکملهای ورزشی یا داروهای حاوی محرک (مثل سودوافدرین) نیز توصیه میشود. در واقع، هرچه قلب سالمتر و آرامتر باشد، احتمال اینکه وارد فاز چرخش دیوانهوار فلوتر شود کمتر است.
روشهای درمان (کاردیوورژن و ابلیشن)
درمان فلوتر دهلیزی بر سه اصل استوار است: کنترل سرعت ضربان، بازگرداندن ریتم طبیعی، و پیشگیری از لخته خون. از آنجا که فلوتر یک مدار الکتریکی مشخص و منظم دارد، معمولاً به درمانهای غیردارویی پاسخ بسیار بهتری میدهد تا داروها. یکی از سریعترین روشها برای قطع فلوتر، کاردیوورژن الکتریکی (شوک قلبی) است. در این روش، بیمار بیهوشی کوتاهی میگیرد و پزشک با دادن یک شوک هماهنگشده با انرژی پایین، مدار چرخشی را قطع میکند و ریتم سینوسی بازمیگردد. این روش بسیار موفق است اما احتمال عود وجود دارد.
اما درمان قطعی و طلایی برای فلوتر دهلیزی (بهویژه نوع تیپیک)، ابلیشن با کاتتر (Catheter Ablation) است. این روش یک انقلاب در درمان این بیماری محسوب میشود. در ابلیشن، پزشک لولههای ظریفی را از رگ کشاله ران وارد قلب میکند و با استفاده از امواج رادیویی (گرما)، “پل ارتباطی” باریکی در دهلیز راست (به نام کاووتریکاسپید ایسموس) را که بخشی از مدار چرخش فلوتر است، میسوزاند. با قطع شدن این پل، مدار فلوتر برای همیشه شکسته میشود و دیگر نمیتواند بچرخد. میزان موفقیت این عمل در فلوتر تیپیک بالای ۹۰ تا ۹۵ درصد است و عوارض کمی دارد. به همین دلیل، امروزه ابلیشن اغلب به عنوان درمان خط اول پیشنهاد میشود تا بیمار مجبور نباشد سالها دارو مصرف کند.
درمان دارویی فلوتر دهلیزی
اگرچه روشهای مداخلهای ارجح هستند، اما داروها همچنان نقش مهمی در مدیریت حاد یا موارد خاص دارند. برای کنترل سرعت تند قلب (Rate Control)، پزشکان از داروهایی استفاده میکنند که هدایت برق را در گره AV کند میکنند تا تعداد ضربان کمتری به بطنها برسد. بتابلوکرها (مانند متوپرولول یا بیزوپرولول) و مسدودکنندههای کانال کلسیم (مانند دیلتیازم و وراپامیل) رایجترین داروها هستند. البته کنترل سرعت در فلوتر معمولاً دشوارتر از فیبریلاسیون است و نیاز به دوزهای بالای دارو دارد.
برای بازگرداندن ریتم یا حفظ ریتم طبیعی (Rhythm Control)، از داروهای ضد آریتمی استفاده میشود. داروهایی مانند ایبوتیلید (تزریقی)، دوفتیلید، سوتالول، فلکائینید یا آمیودارون ممکن است تجویز شوند. ایبوتیلید میتواند در بیمارستان تزریق شود و فلوتر را سریعاً قطع کند. اما مصرف طولانیمدت ضد آریتمیها به دلیل عوارض جانبی و کارایی کمتر نسبت به ابلیشن، معمولاً انتخاب اول نیست.
بخش حیاتی دیگر درمان دارویی، استفاده از رقیقکنندههای خون (ضدانعقادها) است. خطر سکته در فلوتر تقریباً مشابه فیبریلاسیون است. داروهایی مانند وارفارین یا داروهای جدیدتر (NOACs مانند ریواروکسابان و آپیکسابان) برای جلوگیری از تشکیل لخته در دهلیز تجویز میشوند. حتی اگر بیمار ابلیشن یا شوک انجام دهد، معمولاً باید مدتی قبل و بعد از عمل این داروها را مصرف کند.
درمان خانگی و مانورهای واگ
درمان خانگی نمیتواند فلوتر را به طور کامل درمان کند، اما تکنیکهایی وجود دارد که میتواند در لحظه حمله، سرعت ضربان قلب را موقتاً کاهش دهد تا بیمار به مرکز درمانی برسد. این تکنیکها “مانورهای واگ” نام دارند که عصب واگ (ترمز قلب) را تحریک میکنند. یکی از موثرترین آنها مانور والسالوا است: بیمار بینی خود را میگیرد، دهانش را میبندد و سعی میکند با فشار هوا را از گوشها خارج کند (مانند زور زدن شدید). این کار فشار قفسه سینه را بالا برده و ریتم قلب را کند میکند.
سرفه کردن شدید و پیدرپی، نوشیدن آب بسیار سرد یا شستن صورت با آب یخ نیز میتواند کمککننده باشد. ماساژ سینوس کاروتید (در گردن) نیز موثر است اما باید حتماً توسط پزشک آموزش داده شود زیرا در افراد مسن خطرناک است. استراحت مطلق، تنفس عمیق و دوری از محیط استرسزا در زمان حمله ضروری است. اما باید دانست که فلوتر معمولاً خودبهخود قطع نمیشود و نیاز به مداخله پزشکی دارد، بنابراین درمانهای خانگی فقط نقش کمکاولیه دارند.
رژیم غذایی مناسب
رژیم غذایی در بیماران فلوتر باید دوستدار قلب و تثبیتکننده سیستم الکتریکی باشد. تعادل الکترولیتها، به ویژه پتاسیم و منیزیم، بسیار حیاتی است. کمبود این مواد میتواند قلب را تحریکپذیر کند. مصرف موز، سیبزمینی، اسفناج، آجیل (بادام و گردو) و حبوبات برای تأمین این مواد توصیه میشود.
پرهیز از محرکها رکن اصلی رژیم غذایی است. کافئین (قهوه، چای غلیظ، نوشابههای انرژیزا) میتواند سرعت فلوتر را بیشتر کرده و هدایت به بطن را افزایش دهد، بنابراین باید محدود شود. الکل یکی از قویترین محرکهای فلوتر است و قطع کامل آن توصیه میشود. مصرف غذاهای سنگین و چرب میتواند با فشار بر دیافراگم و تحریک عصب واگ، گاهی باعث شروع حمله شود، پس وعدههای کوچک و سبک بهتر است. هیدراتاسیون کافی (نوشیدن آب) نیز مهم است، زیرا کمآبی خون را غلیظ کرده و ضربان قلب را بالا میبرد.
عوارض و خطرات فلوتر دهلیزی
خطرناکترین عارضه فلوتر دهلیزی، همانند فیبریلاسیون، سکته مغزی (ترومبوآمبولی) است. لرزش دهلیزها باعث میشود خون در گوشههای دهلیز (به خصوص گوشک دهلیز چپ) ساکن بماند و لخته شود. اگر این لخته کنده شود و به مغز برود، باعث انسداد رگهای مغزی و فلج میشود. ریسک سکته در فلوتر قابل توجه است و نیاز به درمان پیشگیرانه دارد.
عارضه مهم دیگر، “کاردیومیوپاتی ناشی از تاکیکاردی” (ضعف عضله قلب) است. اگر قلب برای مدت طولانی (هفتهها یا ماهها) با سرعت بالا (مثلاً ۱۲۰ تا ۱۵۰) بزند، عضله قلب خسته و گشاد میشود و قدرت پمپاژ خود را از دست میدهد (نارسایی قلب). خوشبختانه این نوع نارسایی قلب اغلب با درمان فلوتر و کنترل ضربان، قابل برگشت است. تبدیل شدن فلوتر به فیبریلاسیون دهلیزی (AFib) نیز یک سیر طبیعی شایع است؛ بسیاری از بیماران هر دو آریتمی را تجربه میکنند.
فلوتر دهلیزی در کودکان و دوران بارداری
فلوتر دهلیزی در کودکان بسیار نادر است. یک نوع خاص آن در نوزادان تازه متولد شده (Neonatal Flutter) دیده میشود که معمولاً قلب سالمی دارند. این نوع فلوتر معمولاً با دارو یا شوک درمان میشود و پیشآگهی بسیار خوبی دارد و اغلب هرگز عود نمیکند. اما در کودکان بزرگتر، فلوتر معمولاً بعد از جراحیهای پیچیده بیماریهای مادرزادی قلب (مانند عمل فونتان یا Mustard) رخ میدهد که درمان آن دشوار است و نیاز به ابلیشن تخصصی دارد.
در دوران بارداری، بروز فلوتر نادر است اما اگر رخ دهد، مدیریت آن چالشبرانگیز است. افزایش حجم خون و تغییرات هورمونی در بارداری فشار بر قلب را زیاد میکند. از آنجا که بسیاری از داروها و اشعه ایکس (برای ابلیشن) برای جنین مضر هستند، پزشکان سعی میکنند با کمترین دوز داروهای ایمن (مثل دیگوکسین یا برخی بتابلوکرها) ضربان را کنترل کنند. کاردیوورژن (شوک) در بارداری ایمن است و در موارد اضطراری استفاده میشود. رقیقکنندههای خون نیز باید به دقت انتخاب شوند (وارفارین در برخی ماهها ممنوع است و از هپارین استفاده میشود).
طول درمان چقدر است؟
طول درمان فلوتر دهلیزی بستگی به روش درمان انتخابی دارد. اگر بیمار تحت عمل ابلیشن موفق قرار گیرد، درمان معمولاً قطعی است و بیمار پس از چند ماه میتواند داروها را قطع کند و برای همیشه بهبود یابد. دوره نقاهت بعد از ابلیشن کوتاه (چند روز) است.
اما اگر بیمار کاندید ابلیشن نباشد یا خودش نخواهد، درمان دارویی ممکن است مادامالعمر باشد. داروها فقط بیماری را کنترل میکنند نه درمان، بنابراین با قطع دارو بیماری برمیگردد. در مورد رقیقکنندههای خون، تصمیمگیری برای قطع دارو بستگی به “امتیاز خطر سکته” (CHADS-VASc Score) دارد. حتی پس از ابلیشن موفق، اگر بیمار فاکتورهای خطر دیگری (مانند سن بالا، دیابت، سابقه سکته) داشته باشد، ممکن است پزشک توصیه کند مصرف رقیقکننده خون را برای همیشه ادامه دهد، زیرا خطر بروز فیبریلاسیون دهلیزی در آینده همچنان وجود دارد.
تفاوت فلوتر دهلیزی و فیبریلاسیون دهلیزی
بسیاری از بیماران این دو را اشتباه میگیرند. تفاوت اصلی در “نظم” است. در فلوتر، یک مدار الکتریکی واحد و منظم وجود دارد، بنابراین ضربان قلب معمولاً منظم (اما تند) است. در فیبریلاسیون (AFib)، صدها سیگنال آشوبناک و تصادفی وجود دارد و ضربان قلب کاملاً نامنظم است. درمان ابلیشن برای فلوتر (تیپیک) بسیار سادهتر و موفقتر از فیبریلاسیون است، زیرا هدف در فلوتر فقط قطع کردن یک مدار مشخص است، اما در AFib باید نواحی وسیعی ایزوله شوند. با این حال، این دو بیماری “پسرعمو” هستند و اغلب در یک بیمار دیده میشوند.
ابلیشن کاتتر: خداحافظی با تپش
ابلیشن فلوتر یکی از موفقترین عملهای قلب است. کل پروسه معمولاً ۱ تا ۲ ساعت طول میکشد و بیمار نیازی به بیهوشی کامل (فقط آرامبخش) ندارد. پزشک با نقشهبرداری الکتریکی، دقیقاً محل مدار چرخشی را پیدا میکند و با ایجاد یک خط سوختگی ظریف، آن را قطع میکند. این روش به قدری مؤثر است که امروزه بسیاری از متخصصان آن را به جای دارو، به عنوان اولین قدم پیشنهاد میکنند.
جمعبندی
فلوتر دهلیزی نوعی آریتمی است که در آن دهلیزها با سرعتی منظم اما بسیار بالا (۳۰۰ بار در دقیقه) میزنند. نشانههای بیماری شامل تپش قلب تند و منظم، تنگی نفس و خستگی است. نحوه تشخیص با مشاهده امواج دندانه ارهای در نوار قلب است. علت ابتلا میتواند جراحی قبلی قلب، بیماریهای ریوی یا فشار خون باشد.
روشهای درمان شامل شوک الکتریکی و بهویژه ابلیشن است که درمان قطعی محسوب میشود. رژیم غذایی مناسب باید فاقد الکل و کافئین زیاد باشد. عوارض و خطرات اصلی شامل سکته مغزی و نارسایی قلبی است. این بیماری در مردان شایعتر است. برخلاف فیبریلاسیون، فلوتر بسیار منظم است و پاسخ عالی به درمان تهاجمی (ابلیشن) میدهد، بنابراین بیماران میتوانند امید زیادی به بهبودی کامل داشته باشند.