تاکیکاردی بطنی (Ventricular Tachycardia – VT)
- تاکیکاردی بطنی (Ventricular Tachycardia – VT): طوفان الکتریکی در حفرههای پایینی قلب
- پیشگیری از تاکیکاردی بطنی
- روشهای درمان تاکیکاردی بطنی
- نحوه تشخیص بیماری
- نشانههای بیماری تاکیکاردی بطنی
- اسمهای دیگر بیماری و اصطلاحات تخصصی
- تفاوت بیماری در مردان و زنان
- علت ابتلا به تاکیکاردی بطنی
- درمان دارویی تاکیکاردی بطنی
- درمان خانگی و مدیریت سبک زندگی
- رژیم غذایی مناسب برای بیماران VT
- عوارض و خطرات تاکیکاردی بطنی
- بیماری در کودکان و دوران بارداری
- طول درمان و دورنمای بیماری
- دستگاه شوکدهنده داخلی (ICD): بیمه عمر داخل قفسه سینه
تاکیکاردی بطنی (Ventricular Tachycardia – VT): طوفان الکتریکی در حفرههای پایینی قلب
تاکیکاردی بطنی یا به اختصار VT، نوعی اختلال در ریتم قلب (آریتمی) است که از حفرات پایینی قلب، یعنی بطنها، منشاء میگیرد. برای درک عمق و اهمیت این بیماری، باید ابتدا ساختار پمپاژ قلب را بشناسیم. قلب انسان دارای چهار حفره است: دو حفره در بالا (دهلیزها) و دو حفره در پایین (بطنها). بطنها وظیفه اصلی و سنگین پمپاژ خون به ریهها و سراسر بدن را بر عهده دارند. در حالت طبیعی، یک گره عصبی در دهلیز (گره سینوسی) دستور تپش را صادر میکند و این پیام با نظمی دقیق به بطنها میرسد.
اما در تاکیکاردی بطنی، این سلسله مراتب فرماندهی شکسته میشود. یک کانون غیرطبیعی در بافت عضلانی بطنها شروع به تولید سیگنالهای الکتریکی سریع و خودسرانه میکند. نتیجه این شورش الکتریکی، ضربان قلبی بسیار تند (معمولاً بین ۱۰۰ تا ۲۵۰ ضربه در دقیقه) است. وقتی بطنها با این سرعت سرسامآور منقبض میشوند، زمان کافی برای استراحت و پر شدن از خون را ندارند. در نتیجه، پمپاژ خون به بدن به شدت کاهش مییابد یا در موارد شدید کاملاً متوقف میشود.
این وضعیت میتواند از یک تپش قلب گذرا و چند ثانیهای تا یک وضعیت اورژانسی مرگبار متغیر باشد. اگر تاکیکاردی بطنی بیش از ۳۰ ثانیه طول بکشد (VT پایدار) یا باعث افت فشار خون شود، میتواند به سرعت به فیبریلاسیون بطنی (ایست کامل قلب) تبدیل شده و منجر به مرگ ناگهانی شود. در واقع، VT یکی از اصلیترین دلایل مرگهای ناگهانی در بیماران قلبی است. شناخت این بیماری برای هر کسی که سابقه مشکلات قلبی دارد، حیاتی است، زیرا مرز باریکی بین زندگی و مرگ در این نوع آریتمی وجود دارد.
پیشگیری از تاکیکاردی بطنی
پیشگیری از تاکیکاردی بطنی، در واقع به معنای مدیریت دقیق بیماریهای زمینهای قلب و حذف عوامل محرک است. از آنجا که شایعترین علت بروز VT، وجود بافت جوشگاه (اسکار) ناشی از سکتههای قلبی قبلی است، پیشگیری اولیه بر جلوگیری از بیماری عروق کرونر متمرکز است. کنترل فشار خون، درمان چربی خون بالا، ترک سیگار و مدیریت دیابت، همگی به طور غیرمستقیم اما مؤثر از تخریب بافت قلب و ایجاد زمینه برای VT جلوگیری میکنند.
برای افرادی که قبلاً دچار آسیب قلبی شدهاند یا نارسایی قلبی دارند، مصرف دقیق و منظم داروهای تجویز شده توسط پزشک، سنگ بنای پیشگیری است. داروهایی مانند بتابلوکرها (مثل متوپرولول) با کاهش تحریکپذیری بافت قلب و خنثی کردن اثر هورمونهای استرس، نقش محافظتی قدرتمندی در برابر شروع آریتمی دارند. همچنین، حفظ تعادل الکترولیتهای خون بسیار حیاتی است. پتاسیم و منیزیم دو یون کلیدی هستند که ثبات الکتریکی سلولهای قلب را تأمین میکنند. کمبود این مواد میتواند قلب را مستعد آریتمی کند، بنابراین رژیم غذایی غنی از این مواد یا مصرف مکمل تحت نظر پزشک بخشی از استراتژی پیشگیری است.
در بیمارانی که در گروه پرخطر قرار دارند (مانند کسانی که کسر جهشی قلبشان بسیار پایین است)، پیشگیری ممکن است شامل استفاده از دستگاههای پیشرفتهتری مانند ICD (دفیبریلاتور کاشتهشدنی) باشد. اگرچه این دستگاه جلوی شروع VT را نمیگیرد، اما با تشخیص سریع و شوک دادن، از تبدیل شدن آن به مرگ ناگهانی پیشگیری میکند. دوری از مواد محرک مانند کوکائین، آمفتامینها و حتی مصرف بیش از حد الکل و کافئین نیز برای پیشگیری از تحریک کانونهای نابجای بطنی ضروری است. همچنین درمان بیماریهای همراه مانند آپنه خواب (قطع تنفس در خواب) که فشار زیادی به قلب وارد میکند، از اصول پیشگیرانه مهم محسوب میشود.
روشهای درمان تاکیکاردی بطنی
درمان تاکیکاردی بطنی به دو فاکتور اصلی بستگی دارد: اول اینکه آیا بیمار در وضعیت پایدار است یا ناپایدار (بیهوش یا با فشار خون پایین)، و دوم اینکه آیا این یک مشکل ساختاری قلب است یا خیر. در شرایط اورژانسی که نبض بیمار لمس نمیشود یا بیمار بیهوش است، تنها درمان نجاتبخش، شوک الکتریکی فوری (دفیبریلاسیون) و عملیات احیای قلبی ریوی (CPR) است. اگر بیمار هوشیار باشد اما تپش قلب داشته باشد (VT پایدار)، ممکن است پزشک از شوک هماهنگشده (کاردیوورژن) یا داروهای تزریقی برای بازگرداندن ریتم استفاده کند.
برای درمان طولانیمدت و قطعی، یکی از پیشرفتهترین روشها، “ابلیشن با کاتتر” (Catheter Ablation) است. در این روش، پزشک الکتروفیزیولوژیست نقشهای سه بعدی از سیستم الکتریکی قلب تهیه میکند تا کانون دقیق آریتمی یا مدار چرخشی آن را در بطن پیدا کند. سپس با استفاده از امواج رادیویی (گرما)، آن نقطه کوچک از بافت قلب سوزانده میشود تا دیگر نتواند سیگنال مزاحم تولید کند. این روش در بسیاری از بیماران میتواند منجر به کاهش چشمگیر حملات یا درمان کامل شود.
روش دیگر که بیشتر نقش محافظتی دارد، کاشت دستگاه ICD است. این دستگاه شبیه باتری قلب است و زیر پوست سینه قرار میگیرد. سیمهای آن به داخل قلب میروند و به طور دائم ریتم قلب را پایش میکنند. اگر دستگاه تشخیص دهد که قلب وارد فاز VT شده است، ابتدا با تحریکهای سریع و بدون درد سعی میکند ریتم را اصلاح کند (Pacing) و اگر موفق نشد، با دادن یک شوک داخلی قوی، آریتمی را قطع کرده و جان بیمار را نجات میدهد. در موارد بسیار پیشرفته که عضله قلب کاملاً تخریب شده و آریتمیها مقاوم هستند، ممکن است پیوند قلب به عنوان آخرین گزینه درمانی مطرح شود.
نحوه تشخیص بیماری
تشخیص تاکیکاردی بطنی نیازمند ثبت فعالیت الکتریکی قلب دقیقاً در لحظه وقوع حمله یا بررسی دقیق شواهد باقیمانده است. ابزار اصلی و استاندارد طلایی تشخیص، نوار قلب (ECG) است. در نوار قلبِ یک بیمار مبتلا به VT، شکل امواج کاملاً تغییر میکند. کمپلکسهای QRS (که نشاندهنده انقباض بطن هستند) بسیار پهن و با شکلی عجیب و پشت سر هم دیده میشوند که اصطلاحاً به آن “تاکیکاردی با کمپلکس پهن” میگویند. تشخیص افتراقی این حالت از سایر آریتمیها (مانند SVT با هدایت غیرطبیعی) نیازمند تخصص بالای پزشک است.
از آنجا که VT ممکن است حملهای و گذرا باشد و در مطب پزشک رخ ندهد، استفاده از دستگاه “هولتر مانیتور” ضروری است. این دستگاه ۲۴ تا ۴۸ ساعت به بیمار متصل میشود و تمام ضربانها را ضبط میکند. برای حملاتی که دیربهدیر رخ میدهند، از “ثبتکننده وقایع” (Loop Recorder) استفاده میشود که میتواند هفتهها یا ماهها فعالیت قلب را زیر نظر داشته باشد و یا زیر پوست کاشته شود.
تستهای تکمیلی برای یافتن علت ریشهای بیماری انجام میشود. اکوکاردیوگرافی (سونوگرافی قلب) برای بررسی ساختار قلب، قدرت پمپاژ و وجود بیماریهای دریچهای یا مادرزادی حیاتی است. امآرآی (MRI) قلب میتواند بافتهای اسکار (جوشگاه) را که در اکو دیده نمیشوند و منشأ اصلی آریتمی هستند، با دقت بالا نشان دهد. آنژیوگرافی عروق کرونر نیز برای بررسی گرفتگی رگها انجام میشود، زیرا ایسکمی (نرسیدن خون به قلب) یکی از محرکهای اصلی VT است. در نهایت، “مطالعه الکتروفیزیولوژی” (EPS) که یک روش تهاجمی است، برای تحریک مصنوعی قلب و نقشهبرداری دقیق کانونهای آریتمی انجام میگیرد.
نشانههای بیماری تاکیکاردی بطنی
علائم تاکیکاردی بطنی طیف وسیعی دارد که بستگی به سرعت ضربان قلب، مدت زمان تداوم آریتمی و سلامت کلی قلب بیمار دارد. شایعترین علامت در بیماران هوشیار، احساس تپش قلب بسیار شدید و کوبنده است. بیمار ممکن است احساس کند قلبش میلرزد یا با سرعت غیرقابل کنترلی میتپد. این تپش معمولاً ناگهانی شروع میشود.
به دلیل اینکه در سرعتهای بالا (مثلاً ۱۸۰ ضربه در دقیقه) بطنها فرصت پر شدن ندارند، خونرسانی به مغز کاهش مییابد. این مسئله منجر به علائم مغزی شامل سرگیجه شدید، سبکی سر، تاری دید و احساس قریبالوقوع غش کردن میشود. اگر آریتمی چند ثانیه بیشتر طول بکشد، بیمار دچار “سنکوپ” (غش کردن و از دست دادن هوشیاری) میشود که یکی از خطرناکترین نشانههای VT است و میتواند منجر به آسیبهای فیزیکی ناشی از سقوط شود.
تنگی نفس ناگهانی، درد قفسه سینه (آنژین) و تعریق سرد نیز از علائم شایع هستند. درد سینه به این دلیل رخ میدهد که عضله قلب با سرعت بالا کار میکند و نیاز به اکسیژن زیادی دارد، اما زمان استراحت کافی برای دریافت خون از رگهای کرونر را ندارد. در موارد شدید، هیچ علامتی قبل از ایست قلبی وجود ندارد و بیمار ناگهان دچار کلاپس (افتادن) میشود. در برخی انواع خاص VT که کوتاه هستند (Non-sustained VT)، بیمار ممکن است فقط احساس “ریختن دل” یا یک ضربه محکم در سینه داشته باشد و علائم دیگری حس نکند.
اسمهای دیگر بیماری و اصطلاحات تخصصی
در متون پزشکی و ادبیات کاردیولوژی، تاکیکاردی بطنی با نامهای مختلفی شناخته میشود که هر کدام بار معنایی خاصی دارند. نام رسمی و علمی آن Ventricular Tachycardia است که به اختصار VT یا “وی-تک” (V-Tach) خوانده میشود. شنیدن واژه V-Tach در بیمارستانها معمولاً باعث واکنش سریع کادر درمان میشود زیرا نشاندهنده یک وضعیت بالقوه بحرانی است.
پزشکان این بیماری را بر اساس شکل امواج در نوار قلب به دو دسته اصلی تقسیم میکنند که ممکن است در پرونده بیمار ذکر شود: “VT مونو مورفیک” (Monomorphic) و “VT پلی مورفیک” (Polymorphic). در نوع مونو مورفیک، تمام ضربانها شکل یکسانی دارند که نشان میدهد از یک کانون واحد در قلب نشأت میگیرند (معمولاً محل اسکار سکته قبلی). در نوع پلی مورفیک، شکل امواج دائماً تغییر میکند و میچرخد که نشاندهنده ناپایداری شدید الکتریکی است.
معروفترین و خطرناکترین نوع VT پلی مورفیک، تورساد دو پوینت (Torsades de Pointes) نام دارد. این یک اصطلاح فرانسوی به معنای “پیچش نوکها” است که به شکل خاص نوار قلب اشاره دارد که انگار دور یک محور میپیچد. این نوع خاص معمولاً ناشی از اختلالات ژنتیکی کانالهای یونی یا مصرف برخی داروهاست. همچنین اصطلاح “ریتم ایدیوونتریکولار تسریع شده” (AIVR) نوعی VT کندتر و خوشخیمتر است که گاهی پس از باز شدن رگ گرفته قلب دیده میشود. شناخت این نامها به درک بهتر گزارشهای پزشکی کمک میکند.
تفاوت بیماری در مردان و زنان
تاکیکاردی بطنی در مردان و زنان الگوهای متفاوتی را دنبال میکند که ریشه در تفاوتهای هورمونی، ژنتیکی و ساختاری قلب دارد. آمارها نشان میدهند که VT ناشی از بیماری عروق کرونر (سکتههای قلبی) در مردان بسیار شایعتر است. این به دلیل شیوع بالاتر بیماریهای گرفتگی عروق در مردان است. بنابراین، الگوی کلاسیک VT در مردان، معمولاً در زمینه یک قلب آسیبدیده و دارای اسکار دیده میشود.
در مقابل، زنان بیشتر مستعد ابتلا به انواع خاصی از VT هستند که زمینه ژنتیکی یا غیرایسکمیک دارند. به عنوان مثال، سندرم “QT طولانی” (Long QT Syndrome) که یک اختلال الکتریکی مادرزادی یا اکتسابی است و میتواند منجر به نوع خطرناک VT (تورساد دو پوینت) شود، در زنان شیوع و بروز بالاتری دارد. هورمونهای زنانه و تفاوت در کانالهای یونی سلولهای قلب، زنان را نسبت به برخی داروهای قلبی و غیرقلبی که باعث طولانی شدن فاصله QT میشوند، حساستر میکند.
همچنین، نوعی از VT ایدیوپاتیک (بدون علت ساختاری مشخص) که از مجرای خروجی بطن راست (RVOT) منشاء میگیرد، در زنان کمی شایعتر است. علائم در زنان ممکن است گاهی با اضطراب یا حملات پانیک اشتباه گرفته شود که منجر به تأخیر در تشخیص میشود. همچنین زنان در دوران بارداری به دلیل تغییرات حجم خون و ضربان قلب، ممکن است برای اولین بار علائم VT پنهان خود را بروز دهند.
علت ابتلا به تاکیکاردی بطنی
علت اصلی و بنیادین اکثر موارد تاکیکاردی بطنی، وجود یک بستر نامناسب ساختاری در قلب است. شایعترین علت در سراسر جهان، بیماری ایسکمیک قلب است. وقتی فردی دچار سکته قلبی میشود، بخشی از عضله قلب میمیرد و تبدیل به بافت جوشگاه (اسکار) میشود. این بافت اسکار مانند یک عایق یا مانع الکتریکی عمل میکند. جریان برق قلب مجبور میشود دور این اسکار بچرخد و این چرخش (Re-entry) باعث ایجاد یک مدار الکتریکی بسته و تولید ضربانهای سریع VT میشود.
کاردیومیوپاتیها (بیماریهای عضله قلب) دسته دوم علل هستند. در کاردیومیوپاتی گشادشده (DCM) یا هیپرتروفیک (HCM)، ساختار سلولهای قلب به هم میریزد و فیبروز (سفتی بافت) ایجاد میشود که کانونهای آریتمیزا را فعال میکند. نارسایی قلبی پیشرفته نیز زمینه را برای VT فراهم میکند.
علل دیگر شامل اختلالات ژنتیکی کانالهای یونی است (بدون اینکه قلب در ظاهر مشکلی داشته باشد). بیماریهایی مثل سندرم بروگادا یا سندرم QT طولانی از این دستهاند. اختلالات الکترولیتی شدید، به ویژه کمبود پتاسیم و منیزیم، میتواند باعث تحریکپذیری سلولهای بطن شود. مسمومیت با برخی داروها (مانند دیگوکسین) و مصرف مواد مخدر محرک مانند کوکائین و متآمفتامین نیز از علل حاد و خطرناک VT هستند. گاهی نیز در قلبهای کاملاً سالم، کانونهای کوچک میکروسکوپی به صورت مادرزادی وجود دارند که ناگهان فعال میشوند (VT ایدیوپاتیک).
درمان دارویی تاکیکاردی بطنی
درمان دارویی VT با هدف سرکوب کردن کانونهای الکتریکی نابجا و پیشگیری از عود حملات انجام میشود. دسته اول و پرکاربردترین داروها، بتابلوکرها (مانند متوپرولول، کارودیلول، بیزوپرولول) هستند. این داروها با کاهش اثر سیستم عصبی سمپاتیک (آدرنالین) بر قلب، تحریکپذیری سلولها را کم کرده و خطر بروز آریتمی و مرگ ناگهانی را کاهش میدهند. تقریباً تمام بیماران مبتلا به VT ساختاری باید این دارو را مصرف کنند.
دسته دوم، داروهای اختصاصی “ضد آریتمی” هستند. معروفترین و قویترین آنها آمیودارون (Amiodarone) است. این دارو کانالهای پتاسیم، سدیم و کلسیم را مسدود میکند و طیف اثر وسیعی دارد. آمیودارون معمولاً برای کنترل VT در موارد اورژانسی (تزریقی) و پیشگیری طولانیمدت (خوراکی) بسیار مؤثر است، اما عوارض جانبی متعددی بر تیروئید، ریه و کبد دارد که نیاز به پایش دقیق دارد.
داروی دیگر، “سوتالول” است که هم خواص بتابلوکری دارد و هم ضد آریتمی است، اما نیاز به مراقبت در بیماران کلیوی دارد. در موارد حاد و اورژانسی در بیمارستان، از “لیدوکائین” تزریقی نیز استفاده میشود که کانالهای سدیم را بلوک میکند و در VT ناشی از سکته قلبی حاد بسیار مؤثر است. “مکزیتین” داروی خوراکی دیگری است که ساختاری شبیه لیدوکائین دارد و گاهی همراه با سایر داروها تجویز میشود. انتخاب دارو باید با دقت فراوان و توسط متخصص قلب انجام شود زیرا برخی داروهای ضد آریتمی خودشان میتوانند در شرایط خاص باعث بدتر شدن آریتمی شوند.
درمان خانگی و مدیریت سبک زندگی
باید با صراحت گفت که هیچ درمان خانگی برای قطع کردن حمله حاد تاکیکاردی بطنی وجود ندارد. این یک وضعیت اورژانس است و هرگونه اتلاف وقت برای نوشیدن دمنوش یا انجام کارهای سنتی میتواند به قیمت جان بیمار تمام شود. تنها اقدام “خانگی” در زمان حمله، تماس فوری با اورژانس و در صورت بیهوش شدن بیمار، شروع ماساژ قلبی (CPR) توسط اطرافیان است.
اما درمانهای خانگی و تغییر سبک زندگی نقش بسیار مهمی در “پیشگیری” و مدیریت طولانیمدت دارند. مدیریت استرس یکی از مهمترین فاکتورهاست. استرس و خشم ناگهانی باعث ترشح آدرنالین میشود که قویترین محرک برای شروع VT است. تکنیکهای آرامسازی، مدیتیشن و دوری از محیطهای پرتنش توصیه میشود.
خواب کافی و باکیفیت ضروری است. کمخوابی آستانه تشنج و آریتمی را پایین میآورد. همچنین پرهیز مطلق از مصرف الکل و سیگار الزامی است. هر دوی این مواد مستقیماً روی سلولهای قلب اثر سمی و تحریککننده دارند. بیماران باید یاد بگیرند نبض خود را چک کنند و در صورت احساس تپش قلب غیرعادی، فعالیت خود را متوقف کرده و دراز بکشند. داشتن دستگاه فشارسنج و دستگاه سنجش اکسیژن در خانه برای پایش وضعیت عمومی کمککننده است.
رژیم غذایی مناسب برای بیماران VT
رژیم غذایی در کنترل تاکیکاردی بطنی نقش حمایتی و پیشگیرانه دارد. تمرکز اصلی باید بر حفظ تعادل الکترولیتها باشد. مصرف غذاهای غنی از منیزیم (مانند بادام، اسفناج، آووکادو، شکلات تلخ) و پتاسیم (مانند موز، سیبزمینی، ماست، زردآلو) برای ثبات غشای الکتریکی سلولهای قلب حیاتی است. البته بیماران کلیوی باید در مصرف پتاسیم با پزشک مشورت کنند.
حذف محرکهای غذایی اولویت دارد. کافئین موجود در قهوه، چای غلیظ و نوشابههای انرژیزا میتواند سیستم سمپاتیک را تحریک کرده و باعث شروع آریتمی شود. بیماران حساس باید مصرف کافئین را به حداقل برسانند یا قطع کنند. اسیدهای چرب امگا-۳ (موجود در ماهیهای چرب مثل سالمون و گردو) اثرات ضد التهابی و ضد آریتمی ثابت شدهای دارند و مصرف منظم آنها توصیه میشود.
رژیم غذایی کمنمک و کمچرب (مشابه رژیم DASH) برای کنترل فشار خون و جلوگیری از گرفتگی بیشتر عروق کرونر ضروری است. وعدههای غذایی سنگین و حجیم میتوانند با فشار بر دیافراگم و تحریک عصب واگ، گاهی باعث تغییرات ریتم قلب شوند، بنابراین خوردن وعدههای کوچک و سبکتر توصیه میشود. هیدراتاسیون کافی (نوشیدن آب) نیز برای حفظ حجم خون و تعادل املاح مهم است.
عوارض و خطرات تاکیکاردی بطنی
تاکیکاردی بطنی یکی از پرخطرترین بیماریهای قلبی است و عوارض آن میتواند فاجعهبار باشد. خطرناکترین عارضه، تبدیل شدن VT به فیبریلاسیون بطنی (VF) است. در VF، بطنها به جای تپیدن، فقط میلرزند و پمپاژ خون به صفر میرسد. این یعنی ایست قلبی و مرگ بالینی که اگر در عرض چند دقیقه شوک الکتریکی داده نشود، منجر به مرگ قطعی میشود.
نارسایی قلبی یکی دیگر از عوارض جدی است. اگر حملات VT مکرر باشند، حتی اگر باعث مرگ نشوند، به مرور زمان عضله قلب را خسته و ضعیف میکنند (کاردیومیوپاتی ناشی از تاکیکاردی). این وضعیت باعث تنگی نفس دائمی و ورم بدن میشود.
غش کردنهای ناگهانی (سنکوپ) میتواند منجر به آسیبهای فیزیکی شدید مانند ضربه مغزی یا شکستگی استخوان در اثر سقوط شود، بهویژه اگر بیمار در حال رانندگی یا کار با ماشینآلات باشد. تشکیل لخته خون در قلب به دلیل عدم پمپاژ موثر در حین آریتمی و حرکت آن به سمت مغز (سکته مغزی) یا سایر اندامها نیز از عوارض احتمالی، هرچند کمتر شایع نسبت به آریتمیهای دهلیزی، است.
بیماری در کودکان و دوران بارداری
تاکیکاردی بطنی در کودکان بسیار نادر است و اگر رخ دهد، معمولاً زمینه ژنتیکی قوی یا بیماری مادرزادی قلبی در کار است. بیماریهایی مثل تترالوژی فالوت (بعد از عمل جراحی) یا سندرم QT طولانی مادرزادی از علل شایع در اطفال هستند. در کودکان با قلب سالم، تومورهای خوشخیم ریز در بطن (هامارتوم) نیز میتوانند علت باشند. تشخیص در کودکان دشوارتر است زیرا ممکن است نتوانند تپش قلب را توصیف کنند و فقط دچار رنگپرریدگی یا بیحالی شوند.
در دوران بارداری، بدن مادر تحت فشار فیزیولوژیک بالایی است (افزایش حجم خون و ضربان قلب). این تغییرات میتواند VT های خاموش قبلی را آشکار کند یا VT های موجود را بدتر نماید. مدیریت VT در بارداری بسیار چالشبرانگیز است زیرا بسیاری از داروها (مانند آمیودارون) و اشعه ایکس (برای ابلیشن) برای جنین مضر هستند. پزشکان سعی میکنند با داروهای ایمنتر (مثل برخی بتابلوکرها) و پایش دقیق، مادر را تا زمان زایمان مدیریت کنند. وجود دستگاه ICD در بارداری ایمن است و میتواند جان مادر را نجات دهد.
طول درمان و دورنمای بیماری
تاکیکاردی بطنی در اکثر موارد یک بیماری مزمن و مادامالعمر است، مگر اینکه علت آن یک عامل موقت و برگشتپذیر مثل اختلال الکترولیتی یا مسمومیت دارویی باشد. برای بیمارانی که علت ساختاری (مثل اسکار سکته) دارند، درمان دارویی یا داشتن دستگاه ICD تا پایان عمر ادامه خواهد داشت. هدف درمان، حذف کامل بیماری نیست، بلکه کنترل حملات و پیشگیری از مرگ ناگهانی است.
با این حال، روش ابلیشن (سوزاندن کانون آریتمی) در برخی انواع VT (بهویژه در قلبهای سالم یا اسکارهای محدود) میتواند نقش “درمان قطعی” را داشته باشد و بیمار را بینیاز از دارو کند. موفقیت ابلیشن بسته به نوع و محل VT متفاوت است. با پیشرفتهای تکنولوژی و دستگاههای ICD، امید به زندگی در این بیماران به طرز چشمگیری افزایش یافته است و بسیاری از آنها میتوانند با رعایت اصول ایمنی، زندگی طولانی و باکیفیتی داشته باشند.
دستگاه شوکدهنده داخلی (ICD): بیمه عمر داخل قفسه سینه
دستگاه ICD یک معجزه تکنولوژیک برای بیماران VT است. این دستگاه کمی بزرگتر از باتری قلب معمولی است و زیر پوست سینه کاشته میشود. ICD مانند یک نگهبان ۲۴ ساعته عمل میکند. سیمهای آن دائماً ریتم قلب را چک میکنند. اگر VT رخ دهد، دستگاه ابتدا سعی میکند با ارسال پالسهای سریع و بدون درد (Anti-tachycardia Pacing) ریتم را بشکند. اگر این کار جواب ندهد و ریتم خطرناک شود، دستگاه یک شوک الکتریکی داخلی (Defibrillation) میدهد که ممکن است برای بیمار دردناک باشد (شبیه لگد زدن به سینه)، اما دقیقاً همان کاری است که جان بیمار را نجات میدهد. داشتن ICD به بیمار اطمینان میدهد که حتی اگر حمله رخ دهد، زنده خواهد ماند.
جمعبندی
تاکیکاردی بطنی (VT) یک آریتمی خطرناک با منشاء بطنی است که میتواند منجر به ایست قلبی شود. نشانههای بیماری شامل تپش قلب شدید، سرگیجه و غش کردن است. نحوه تشخیص با نوار قلب (ECG) و هولتر مانیتورینگ است. علت ابتلا عمدتاً بیماریهای عروق کرونر، اسکار ناشی از سکته قلبی و اختلالات ژنتیکی است.
روشهای درمان شامل داروهای ضد آریتمی، ابلیشن و کاشت دستگاه ICD است. رژیم غذایی مناسب باید حاوی پتاسیم و منیزیم کافی باشد. عوارض و خطرات اصلی شامل فیبریلاسیون بطنی و مرگ ناگهانی است. این بیماری در مردان با سابقه بیماری قلبی شایعتر است. اگرچه بیماری جدی است، اما با درمانهای مدرن و کاشت دفیبریلاتور، بیماران میتوانند از خطر مرگ ناگهانی در امان بمانند.