بیماری کیست بارتولین عفونی (Infected Bartholin’s Cyst/Abscess)
ان زنان، بسیاری از این عفونتها توسط باکتریهایی مثل E. coli، Staphylococcus یا باکتریهای مرتبط با عفونتهای مقاربتی ایجاد میشوند. به همین دلیل بررسی پزشکی اهمیت زیادی دارد. با وبلاگ سایت پزشکی رو به رو برای خواندن توضیحات بیشتر درباره این موضوع همراه باشید.
- نقش غدد بارتولین در بدن زنان
- علائم کیست بارتولین عفونی
- علت ایجاد کیست بارتولین و عوامل خطر
- روشهای تشخیص کیست بارتولین توسط پزشک
- درمان کیست بارتولین عفونی
- مراحل درمان آبسه بارتولین در کلینیک
- مراقبتهای لازم بعد از درمان کیست بارتولین
- احتمال عود کیست بارتولین و روشهای پیشگیری
- عوارض احتمالی کیست بارتولین عفونی در صورت درمان نشدن
- سوالات متداول درباره کیست بارتولین عفونی
نقش غدد بارتولین در بدن زنان
غدد بارتولین در قسمت پایینی لبهای داخلی واژن قرار دارند. اندازه آنها معمولاً حدود یک سانتیمتر است و در حالت طبیعی قابل لمس نیستند.
وظیفه اصلی این غدد ترشح مایع لغزنده در زمان تحریک جنسی است. این مایع به کاهش اصطکاک در هنگام رابطه کمک میکند. وقتی مجرای این غدد بسته شود، ترشح بهجای خروج از بدن در داخل غده جمع میشود. همچنین میتوانید با انواع بیماری ها، علائم و درمان هر کدام در سایت رو به رو آشنا شوید.
در بیشتر موارد انسداد بدون درد است. اما اگر عفونت اضافه شود، وضعیت کاملاً متفاوت خواهد شد.
تفاوت کیست بارتولین و آبسه بارتولین
کیست بارتولین معمولاً بدون درد یا با درد خفیف همراه است. اندازه آن میتواند از چند میلیمتر تا چند سانتیمتر متفاوت باشد.
آبسه بارتولین زمانی ایجاد میشود که کیست عفونی شود. در این حالت علائم شدیدتر میشوند. درد هنگام نشستن، راه رفتن یا رابطه جنسی بیشتر احساس میشود.
جدول زیر تفاوت این دو وضعیت را بهتر نشان میدهد:
| ویژگی | کیست بارتولین | آبسه بارتولین |
|---|---|---|
| درد | معمولاً خفیف یا بدون درد | شدید |
| عفونت | ندارد | وجود دارد |
| قرمزی پوست | معمولاً ندارد | شایع |
| تب | نادر | ممکن است وجود داشته باشد |
| درمان | گاهی خودبهخود بهبود مییابد | نیاز به درمان پزشکی |
چگونه کیست به آبسه عفونی تبدیل میشود
زمانی که باکتری وارد کیست شود، محیط بسته داخل غده شرایط مناسبی برای رشد میکروبها ایجاد میکند. در مدت کوتاهی مایع به چرک تبدیل میشود و فشار داخل کیست افزایش مییابد.
بررسیهای تخصصی نشان میدهد در این مرحله درد معمولاً طی ۲۴ تا ۷۲ ساعت بهسرعت افزایش پیدا میکند. برخی بیماران حتی گزارش میدهند که راه رفتن یا نشستن برایشان بسیار دشوار شده است.
به همین دلیل پزشکان توصیه میکنند اگر تورم واژن همراه با درد شدید یا تب بود، مراجعه به متخصص زنان را به تعویق نیندازید.
علائم کیست بارتولین عفونی
علائم کیست بارتولین عفونی بسته به مرحله بیماری متفاوت است. در ابتدا ممکن است فقط یک تورم کوچک در یکی از لبهای واژن دیده شود. اما با پیشرفت عفونت، نشانهها واضحتر میشوند.
در تجربه بیماران، اولین علامت معمولاً یک برجستگی نرم در کنار ورودی واژن است. این تورم ممکن است بهتدریج بزرگتر شود.
علائم رایج شامل موارد زیر است:
- تورم یک طرفه در ورودی واژن
- درد هنگام نشستن یا راه رفتن
- حساسیت شدید در محل کیست
- قرمزی و گرم شدن پوست
- خروج چرک در صورت ترکیدن آبسه
- تب یا احساس ناخوشی عمومی در موارد شدید
علائم اولیه در مراحل ابتدایی
در مراحل ابتدایی، کیست ممکن است کاملاً بدون درد باشد. بسیاری از زنان بهطور اتفاقی هنگام استحمام یا لمس ناحیه تناسلی متوجه آن میشوند.
در این مرحله تورم معمولاً کوچک و نرم است. اندازه آن ممکن است بین ۱ تا ۳ سانتیمتر باشد. اگر عفونت وجود نداشته باشد، حتی ممکن است فرد ماهها متوجه آن نشود.
نشانههای آبسه بارتولین پیشرفته
وقتی عفونت ایجاد شود، علائم شدیدتر میشوند. تورم سفتتر شده و درد بهصورت ضرباندار احساس میشود.
بر اساس گزارشهای بالینی، در آبسههای پیشرفته اندازه تورم گاهی به ۵ سانتیمتر هم میرسد. در این شرایط نشستن طولانی، دوچرخهسواری یا رابطه جنسی بسیار دردناک میشود.
گاهی هم چرک از کیست خارج میشود که نشانه پارگی آبسه است.
علائمی که نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارند
در برخی شرایط مراجعه سریع به پزشک ضروری است. این موارد میتوانند نشانه عفونت شدید باشند.
نشانههای هشدار شامل موارد زیر هستند:
- تب بالاتر از ۳۸ درجه
- درد شدید که با مسکن کاهش نمییابد
- بزرگ شدن سریع تورم
- ترشح چرک بدبو
- سن بالای ۴۰ سال همراه با ایجاد کیست جدید
متخصصان زنان توصیه میکنند در سنین بالاتر بررسی دقیقتری انجام شود تا احتمال سرطان غده بارتولین رد شود.
علت ایجاد کیست بارتولین و عوامل خطر
مهمترین علت ایجاد کیست بارتولین، انسداد مجرای غده است. این انسداد باعث میشود مایع طبیعی غده نتواند خارج شود و در داخل آن تجمع پیدا کند.
گاهی این انسداد بهدلیل التهاب، آسیب یا عفونت ایجاد میشود. در برخی موارد نیز دلیل مشخصی پیدا نمیشود.
بررسیهای پزشکی نشان میدهد چند عامل احتمال بروز این مشکل را افزایش میدهند.
انسداد مجرای غده بارتولین
مجرای غده بارتولین بسیار باریک است. هر عاملی که باعث التهاب یا تورم در این ناحیه شود، میتواند مسیر خروج مایع را ببندد.
انسداد ممکن است بهدلیل موارد زیر ایجاد شود:
- التهاب بافتهای اطراف واژن
- ضربه یا آسیب موضعی
- عفونتهای خفیف ناحیه تناسلی
وقتی مجرا بسته شود، مایع داخل غده جمع میشود و کیست تشکیل میشود.
عفونتهای باکتریایی و مقاربتی
برخی باکتریها نقش مهمی در تبدیل کیست به آبسه دارند. باکتریهایی مانند E. coli، Neisseria gonorrhoeae و Chlamydia trachomatis از عوامل شناخته شده هستند.
به همین دلیل در بسیاری از موارد پزشک آزمایش ترشحات واژن یا تست عفونت مقاربتی را درخواست میکند.
در تجربه متخصصان، درمان همزمان عفونت زمینهای احتمال عود بیماری را کاهش میدهد.
عوامل افزایشدهنده احتمال بروز بیماری
چند عامل میتوانند احتمال ایجاد کیست بارتولین را بیشتر کنند:
- سن بین ۲۰ تا ۳۰ سال
- فعالیت جنسی
- سابقه قبلی کیست بارتولین
- بهداشت نامناسب ناحیه تناسلی
- سیستم ایمنی ضعیف
البته باید گفت بسیاری از زنان بدون داشتن این عوامل هم ممکن است به این مشکل دچار شوند.
روشهای تشخیص کیست بارتولین توسط پزشک
تشخیص کیست بارتولین معمولاً با معاینه ساده انجام میشود. پزشک متخصص زنان با بررسی ناحیه تناسلی میتواند تورم غده را تشخیص دهد.
در اغلب موارد نیازی به آزمایش پیچیده نیست. با این حال در شرایط خاص ممکن است بررسیهای بیشتری انجام شود.
معاینه بالینی ناحیه تناسلی
پزشک ابتدا محل تورم را بررسی میکند. کیست بارتولین معمولاً در قسمت پایین لبهای واژن و در یک سمت دیده میشود.
در معاینه موارد زیر ارزیابی میشوند:
- اندازه کیست
- میزان درد و حساسیت
- وجود چرک
- قرمزی یا التهاب پوست
این اطلاعات به پزشک کمک میکند تشخیص دهد که کیست ساده است یا آبسه عفونی.
آزمایشهای لازم برای تشخیص عفونت
اگر چرک در کیست وجود داشته باشد، پزشک ممکن است نمونهای از آن را برای آزمایش ارسال کند. هدف از این کار شناسایی نوع باکتری است.
در برخی موارد نیز آزمایش عفونتهای مقاربتی انجام میشود. این کار به انتخاب آنتیبیوتیک مناسب کمک میکند.
بررسی احتمال سرطان غده بارتولین
سرطان غده بارتولین بسیار نادر است. با این حال در زنان بالای ۴۰ سال باید احتمال آن بررسی شود.
در چنین شرایطی پزشک ممکن است نمونهبرداری یا بیوپسی انجام دهد. این کار برای اطمینان از خوشخیم بودن توده انجام میشود.
درمان کیست بارتولین عفونی
درمان کیست بارتولین عفونی به اندازه کیست، شدت درد و وجود عفونت بستگی دارد. برخی کیستهای کوچک ممکن است بدون درمان خاصی بهبود پیدا کنند.
اما در موارد عفونی معمولاً مداخله پزشکی لازم است. متخصصان زنان روشهای مختلفی برای درمان این مشکل استفاده میکنند.
درمانهای خانگی در مراحل اولیه
در مراحل ابتدایی، پزشکان گاهی حمام آب گرم یا Sitz Bath را توصیه میکنند. در این روش فرد روزانه چند بار در آب گرم مینشیند.
این کار باعث افزایش جریان خون و کمک به تخلیه طبیعی کیست میشود.
بر اساس تجربه بیماران، انجام این روش سه تا چهار بار در روز میتواند درد را کاهش دهد.
مصرف آنتیبیوتیک برای عفونت
اگر عفونت باکتریایی وجود داشته باشد، پزشک ممکن است آنتیبیوتیک تجویز کند.
داروهای رایج شامل:
- سفالکسین
- آموکسیسیلین
- مترونیدازول
انتخاب دارو بستگی به نوع باکتری و شرایط بیمار دارد. مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک توصیه نمیشود.
تخلیه آبسه بارتولین توسط پزشک
در آبسههای بزرگ، تخلیه چرک ضروری است. پزشک با ایجاد یک برش کوچک، چرک داخل کیست را خارج میکند.
این کار معمولاً با بیحسی موضعی انجام میشود و چند دقیقه طول میکشد.
در تجربه بالینی، اکثر بیماران بلافاصله پس از تخلیه احساس کاهش درد قابل توجهی دارند.
جراحی مارسوپیالیزاسیون (Marsupialization)
اگر کیست بارها عود کند، پزشک ممکن است مارسوپیالیزاسیون را پیشنهاد دهد. در این روش لبههای کیست به پوست اطراف بخیه میشوند.
این کار باعث ایجاد یک مسیر دائمی برای خروج ترشحات میشود. بنابراین احتمال تشکیل مجدد کیست کاهش مییابد.
این جراحی معمولاً تحت بیحسی یا بیهوشی کوتاه انجام میشود.
مراحل درمان آبسه بارتولین در کلینیک
وقتی آبسه بارتولین شدید باشد، درمان در کلینیک یا بیمارستان انجام میشود. این روش معمولاً سریع و کمخطر است.
بیحسی و ایجاد برش کوچک
ابتدا پزشک ناحیه را با بیحسی موضعی بیحس میکند. سپس یک برش کوچک روی آبسه ایجاد میشود.
این برش باعث خروج چرک و کاهش فشار داخل کیست میشود.
تخلیه چرک و قرار دادن کاتتر
در برخی موارد یک لوله کوچک به نام Word Catheter در محل قرار داده میشود.
این کاتتر معمولاً حدود چهار هفته باقی میماند. هدف آن جلوگیری از بسته شدن سریع مجرا است.
مراقبتهای پس از تخلیه
پس از تخلیه آبسه، رعایت چند نکته اهمیت دارد:
- شستشوی روزانه با آب گرم
- مصرف کامل آنتیبیوتیک
- پرهیز از رابطه جنسی تا زمان بهبود
در اغلب موارد بهبودی طی ۷ تا ۱۰ روز اتفاق میافتد.
مراقبتهای لازم بعد از درمان کیست بارتولین
بعد از درمان، مراقبت مناسب کمک میکند روند بهبودی سریعتر شود و احتمال عود بیماری کاهش یابد.
نکات بهداشتی برای جلوگیری از عفونت مجدد
رعایت بهداشت ناحیه تناسلی بسیار مهم است.
چند توصیه کاربردی:
- استفاده از لباس زیر نخی
- خشک نگه داشتن ناحیه تناسلی
- شستشوی ملایم بدون مواد شیمیایی قوی
محدودیتهای فعالیت و رابطه جنسی
در روزهای اول بهتر است فعالیت شدید انجام نشود. رابطه جنسی نیز تا زمان بهبود کامل توصیه نمیشود.
دلیل این محدودیت جلوگیری از تحریک بافت و عفونت مجدد است.
مدت زمان بهبودی کامل
در بیشتر موارد بهبودی کامل بین یک تا دو هفته طول میکشد.
اگر جراحی مارسوپیالیزاسیون انجام شده باشد، دوره بهبودی ممکن است کمی طولانیتر شود.
احتمال عود کیست بارتولین و روشهای پیشگیری
کیست بارتولین در برخی افراد ممکن است دوباره ایجاد شود. طبق گزارشهای پزشکی، میزان عود در برخی مطالعات حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد ذکر شده است.
چرا برخی افراد دچار عود مکرر میشوند
عود معمولاً زمانی رخ میدهد که مسیر خروج ترشحات دوباره مسدود شود.
سابقه عفونتهای مکرر یا درمان ناقص نیز میتواند احتمال بازگشت کیست را افزایش دهد.
روشهای کاهش احتمال بازگشت کیست
چند اقدام ساده میتواند خطر عود را کمتر کند:
- درمان کامل عفونتهای واژینال
- رعایت بهداشت جنسی
- مراجعه سریع در صورت مشاهده تورم جدید
تغییرات سبک زندگی برای سلامت ناحیه تناسلی
انتخاب لباس زیر مناسب و پرهیز از رطوبت طولانی در ناحیه تناسلی کمک زیادی میکند.
همچنین تقویت سیستم ایمنی بدن از طریق تغذیه سالم و خواب کافی اهمیت دارد.
عوارض احتمالی کیست بارتولین عفونی در صورت درمان نشدن
اگر کیست بارتولین عفونی درمان نشود، عفونت میتواند گسترش پیدا کند.
در برخی موارد درد شدید زندگی روزمره را مختل میکند.
گسترش عفونت در بافتهای اطراف
عفونت ممکن است به بافتهای اطراف منتقل شود و التهاب گستردهتری ایجاد کند.
در موارد نادر حتی عفونت سیستمیک هم گزارش شده است.
درد شدید و اختلال در فعالیت روزانه
بیماران معمولاً از درد هنگام نشستن، راه رفتن یا حتی خوابیدن شکایت میکنند.
این درد میتواند کیفیت زندگی را بهشدت کاهش دهد.
عوارض نادر مانند سرطان غده بارتولین
سرطان غده بارتولین بسیار نادر است. اما در زنان بالای ۴۰ سال هر توده جدید باید بررسی شود.
به همین دلیل مراجعه به پزشک اهمیت زیادی دارد.
سوالات متداول درباره کیست بارتولین عفونی
آیا کیست بارتولین خودبهخود از بین میرود؟
کیستهای کوچک گاهی بدون درمان خاصی برطرف میشوند. با این حال اگر درد یا عفونت ایجاد شود، درمان پزشکی لازم است.
آیا رابطه جنسی باعث بدتر شدن کیست میشود؟
بله، در زمان وجود کیست یا آبسه رابطه جنسی میتواند درد را افزایش دهد و التهاب را بیشتر کند.
آیا کیست بارتولین خطرناک است؟
در بیشتر موارد خطرناک نیست و با درمان مناسب بهبود پیدا میکند. تنها در موارد نادر عوارض جدی ایجاد میشود.
آیا این بیماری مسری است؟
خود کیست بارتولین مسری نیست. اما اگر ناشی از عفونت مقاربتی باشد، عامل عفونت میتواند منتقل شود.
نتیجه گیری
کیست بارتولین عفونی زمانی ایجاد میشود که کیست غده بارتولین دچار عفونت شده و به آبسه تبدیل شود. این مشکل معمولاً با تورم دردناک در کنار ورودی واژن، قرمزی پوست و گاهی تب همراه است.
تشخیص سریع و درمان مناسب نقش مهمی در جلوگیری از عوارض دارد. در بسیاری از موارد تخلیه آبسه و مصرف آنتیبیوتیک باعث بهبود کامل میشود. اگر تورم دردناک یا علائم عفونت مشاهده شد، مراجعه به متخصص زنان بهترین تصمیم برای جلوگیری از پیشرفت کیست بارتولین عفونی خواهد بود.
