بلوک دهلیزی-بطنی (Atrioventricular Block – AV Block)
- بلوک دهلیزی-بطنی (Atrioventricular Block – AV Block): اختلال در سیمکشی قلب و قطع ارتباط حیاتی
- اسمهای دیگر بیماری و واژهشناسی پزشکی
- نشانههای بیماری بلوک دهلیزی-بطنی
- نحوه تشخیص بیماری
- علت ابتلا به بلوک دهلیزی-بطنی
- تفاوت بیماری در مردان و زنان
- پیشگیری از بلوک دهلیزی-بطنی
- روشهای درمان (پیسمیکر و مداخله)
- درمان دارویی بلوک دهلیزی-بطنی
- درمان خانگی و سبک زندگی
- رژیم غذایی مناسب
- عوارض و خطرات بلوک دهلیزی-بطنی
- بلوک دهلیزی-بطنی در کودکان و دوران بارداری
- طول درمان و دورنمای بیماری
- انواع درجات بلوک قلبی
- پیسمیکر (باتری قلب): ناجی بیماران بلوک
بلوک دهلیزی-بطنی (Atrioventricular Block – AV Block): اختلال در سیمکشی قلب و قطع ارتباط حیاتی
بلوک دهلیزی-بطنی یا AV Block، نوعی اختلال در سیستم هدایت الکتریکی قلب است که در آن انتقال سیگنالهای الکتریکی از دهلیزها (حفرههای بالایی قلب) به بطنها (حفرههای پایینی قلب) با تأخیر مواجه شده یا به طور کامل قطع میشود. برای درک این بیماری، باید قلب را مانند یک خانه با سیستم برقکشی دقیق تصور کنید. در حالت طبیعی، پیام الکتریکی برای تپش قلب از “گره سینوسی” در دهلیز شروع میشود، باعث انقباض دهلیزها میشود و سپس به یک ایستگاه میانی به نام “گره دهلیزی-بطنی” (AV Node) میرسد. این گره مانند یک دروازهبان عمل میکند؛ پیام را برای کسری از ثانیه نگه میدارد تا دهلیزها فرصت داشته باشند خون خود را کامل به داخل بطنها خالی کنند و سپس پیام را به بطنها میفرستد تا آنها منقبض شوند.
در بیماری بلوک AV، این دروازهبان یا سیمهای خروجی از آن (دسته هیس و شاخهها) دچار مشکل میشوند. این مشکل میتواند یک تأخیر ساده باشد (مانند ترافیک سنگین) که تمام پیامها با تأخیر میرسند، یا میتواند قطعی گاهبهگاه باشد (مانند چراغ چشمکزن) و یا قطعی کامل ارتباط (مانند پاره شدن سیم تلفن). وقتی ارتباط قطع میشود، بطنها پیام تپش را دریافت نمیکنند و ممکن است بایستند یا با سرعت بسیار کم و خطرناکی که توسط سیستم پشتیبان خودشان تولید میشود، بتپند. این وضعیت باعث میشود خون کافی به مغز و بدن نرسد. بلوک دهلیزی-بطنی بسته به شدت آن به سه درجه تقسیم میشود: درجه یک (خفیف)، درجه دو (متوسط) و درجه سه (کامل و خطرناک). درک دقیق این درجات و مکانیسم بیماری برای بیمار حیاتی است، زیرا درمان از یک نظارت ساده تا نیاز فوری به باتری قلب (پیسمیکر) متغیر است.
اسمهای دیگر بیماری و واژهشناسی پزشکی
در متون پزشکی و گفتگوهای بالینی، این بیماری با نامهای متفاوتی شناخته میشود که هر کدام به جنبهای از ماهیت آن اشاره دارند. نام علمی و استاندارد آن Atrioventricular Block است که به اختصار AV Block نوشته و خوانده میشود. در زبان فارسی، ترجمه دقیق آن “بلوک دهلیزی-بطنی” است. گاهی اوقات پزشکان و پرستاران به سادگی از واژه “بلوک قلبی” (Heart Block) استفاده میکنند. اگرچه بلوک قلبی یک واژه کلی است که میتواند شامل بلوک در سایر قسمتهای قلب (مثل شاخههای راست و چپ) هم باشد، اما در عرف رایج، وقتی میگویند بیمار “بلوک” کرده است، منظور معمولاً همین بلوک AV است.
اصطلاح تخصصی دیگری که ممکن است در گزارشهای پیشرفته الکتروفیزیولوژی ببینید، “تفكيك دهلیزی-بطنی” (AV Dissociation) است. اگرچه این اصطلاح دقیقاً مترادف با بلوک کامل نیست، اما در بلوک کامل (درجه ۳)، ما شاهد این پدیده هستیم؛ یعنی دهلیزها برای خودشان میزنند و بطنها برای خودشان، و هیچ ارتباط و هماهنگی بین آنها وجود ندارد (انگار طلاق گرفتهاند).
همچنین نامگذاریهای فرعی بر اساس نام کاشفان یا الگوهای نوار قلب وجود دارد. مثلاً در بلوک درجه دو، دو نوع مشهور وجود دارد: “موبیتز نوع یک” (Mobitz I) که به نام “ونکباخ” (Wenckebach) نیز شناخته میشود، و “موبیتز نوع دو” (Mobitz II). این نامها برای پزشکان بسیار مهم هستند زیرا پیشآگهی و خطر تبدیل شدن به ایست قلبی در هر کدام متفاوت است. شناخت این واژگان به بیمار کمک میکند تا وقتی پزشک از “ونکباخ” صحبت میکند، بداند که با نوعی از بلوک درجه دو سروکار دارد که معمولاً خوشخیمتر است.
نشانههای بیماری بلوک دهلیزی-بطنی
علائم بلوک دهلیزی-بطنی طیف وسیعی دارد و کاملاً وابسته به “درجه بلوک” و سرعت ضربان قلب نهایی است. در بلوک درجه یک، تقریباً تمام بیماران بدون علامت هستند. در این حالت، ضربان قلب منظم است و فقط در نوار قلب تشخیص داده میشود. اما در درجات بالاتر، علائم بالینی ظاهر میشوند. شایعترین علامت در بلوکهای پیشرفته، غش کردن یا سنکوپ است. این حالت که به حملات “استوکس-آدامز” معروف است، زمانی رخ میدهد که قلب برای چند ثانیه هیچ ضربانی ندارد و خون به مغز نمیرسد. فرد ناگهان هوشیاری خود را از دست میدهد و به زمین میافتد و پس از برگشت ضربان، به هوش میآید.
سرگیجه شدید و احساس سبکی سر، علامت شایع دیگری است که ناشی از کاهش برونده قلبی و افت فشار خون است. خستگی مفرط و زودرس، به ویژه هنگام فعالیت بدنی، نشان میدهد که قلب نمیتواند با افزایش فعالیت، ضربان خود را بالا ببرد (نارسایی کرونوتروپیک). تنگی نفس نیز به دلیل تجمع خون در ریهها و ناتوانی قلب در پمپاژ مؤثر رخ میدهد.
تپش قلب (Palpitations) ممکن است به صورت احساس مکثهای طولانی در ضربان قلب یا ضربانهای جاافتاده حس شود. در بلوک کامل، ضربان قلب معمولاً بسیار کند (برادیکاردی شدید، مثلاً ۳۰ تا ۴۰ ضربه در دقیقه) است. این کندی ضربان باعث میشود بیمار احساس ضعف عمومی، گیجی، عدم تمرکز و سردی دست و پا داشته باشد. درد قفسه سینه نیز ممکن است رخ دهد، زیرا فشار خون پایین باعث میشود خون کافی به خود عضله قلب نرسد (ایسکمی). در موارد حاد، اگر بلوک ناگهانی رخ دهد، ممکن است بیمار با علائم شوک و نارسایی حاد قلب مراجعه کند.
نحوه تشخیص بیماری
تشخیص بلوک AV منحصراً وابسته به ثبت فعالیت الکتریکی قلب است و معاینه فیزیکی به تنهایی کافی نیست. ابزار اصلی و استاندارد طلایی تشخیص، نوار قلب (ECG/EKG) است. در نوار قلب، پزشک رابطه بین موج P (انقباض دهلیز) و کمپلکس QRS (انقباض بطن) را بررسی میکند.
-
در بلوک درجه ۱: فاصله بین P و QRS طولانی شده اما همه پیامها رد میشوند.
-
در بلوک درجه ۲: برخی امواج P بدون پاسخ میمانند و QRS بعد از آنها دیده نمیشود (ضربان جاافتاده).
-
در بلوک درجه ۳: امواج P و QRS هیچ ارتباطی با هم ندارند و هر کدام با ریتم مستقل خود میزنند.
از آنجا که برخی بلوکها (مخصوصاً درجه ۲) دائمی نیستند و میآیند و میروند (پاروکسیسمال)، نوار قلب معمولی ممکن است در لحظه ویزیت نرمال باشد. در این موارد، استفاده از “هولتر مانیتور” ضروری است. این دستگاه ۲۴ تا ۴۸ ساعت به بیمار وصل میشود و تمام ضربانها را ضبط میکند تا لحظات بلوک شناسایی شوند. برای بیمارانی که علائم خیلی دیربهدیر (مثلاً ماهی یکبار) دارند، از دستگاه “ثبتکننده وقایع” (Loop Recorder) استفاده میشود که زیر پوست کاشته شده و تا سالها ریتم را پایش میکند.
“مطالعه الکتروفیزیولوژی” (EPS) یک روش تشخیص تهاجمی و بسیار دقیق است. در این روش، پزشک کاتترهایی را وارد قلب میکند تا محل دقیق بلوک (داخل گره AV یا پایینتر از آن در دسته هیس) را پیدا کند. محل دقیق بلوک در تعیین ریسک و نوع درمان بسیار مهم است؛ بلوکهای پایینتر خطرناکترند. آزمایشهای خون برای بررسی سطح الکترولیتها (پتاسیم)، آنزیمهای قلبی (برای رد سکته) و سطح داروها (مانند دیگوکسین) نیز بخشی از پازل تشخیص است.
علت ابتلا به بلوک دهلیزی-بطنی
علل ایجاد بلوک AV را میتوان به دو دسته کلی تقسیم کرد: علل ساختاری/غیرقابل برگشت و علل عملکردی/قابل برگشت. شایعترین علت ساختاری در افراد مسن، فرآیند طبیعی پیری و تخریب سیستم هدایتی قلب است. بیماریهایی به نام “بیماری لِو” (Lev’s disease) و “بیماری لِنِگر” (Lenegre’s disease) وجود دارند که در آنها بافت فیبروز و اسکار (بافت مرده) جایگزین بافت نرمال گره AV و شاخههای هدایتی میشود. این روند تدریجی است و معمولاً در سنین بالا منجر به بلوک کامل میشود.
بیماری ایسکمیک قلب (سکته قلبی) یکی دیگر از علل شایع است. رگ کرونر راست معمولاً خونرسانی به گره AV را بر عهده دارد. اگر این رگ در جریان سکته قلبی مسدود شود (به خصوص در سکتههای دیواره تحتانی)، گره AV دچار کمبود اکسیژن شده و از کار میافتد. این نوع بلوک ممکن است موقت یا دائم باشد.
مصرف برخی داروها از علل شایع و قابل برگشت است. داروهایی که برای کنترل فشار خون یا آریتمی استفاده میشوند (مانند بتابلوکرها، وراپامیل، دیلتیازم و دیگوکسین) کارشان کند کردن هدایت در گره AV است. اگر دوز این داروها زیاد باشد یا کلیه نتواند آنها را دفع کند، بیمار دچار بلوک میشود. عفونتها نیز میتوانند عامل باشند؛ بیماری لایم (نیش کنه)، اندوکاردیت (عفونت دریچه قلب) و بیماری شاگاس میتوانند به سیستم هدایتی حمله کنند. اختلالات الکترولیتی شدید (پتاسیم بالا) و جراحیهای قلب (به خصوص تعویض دریچه آئورت که نزدیک گره AV است) نیز از علل دیگر هستند.
تفاوت بیماری در مردان و زنان
بلوک دهلیزی-بطنی در مردان و زنان میتواند الگوهای متفاوتی داشته باشد. آمارها نشان میدهند که بلوکهای ناشی از بیماری عروق کرونر (سکته قلبی) در مردان شایعتر است، زیرا مردان به طور کلی بیشتر دچار گرفتگی عروق میشوند. بنابراین در یک مرد میانسال با بلوک ناگهانی، اولین شک پزشک به ایسکمی قلبی است.
در مقابل، زنان بیشتر مستعد بیماریهای خودایمنی هستند که میتواند منجر به بلوک شود. همچنین زنان ممکن است به عوارض جانبی داروها حساستر باشند و با دوزهای پایینتری از داروها دچار بلوک شوند. نوع خاصی از بلوک مادرزادی قلب در نوزادان وجود دارد که ناشی از بیماری لوپوس در مادر است؛ یعنی آنتیبادیهای بدن مادر به قلب جنین حمله کرده و گره AV را تخریب میکنند. از آنجا که لوپوس در زنان شایعتر است، این جنبه در زنان باردار اهمیت ویژه دارد.
از نظر پاسخ به درمان با پیسمیکر (باتری قلب)، تفاوت جنسیتی فاحشی وجود ندارد، اما زنان به دلیل جثه کوچکتر و عروق ظریفتر، ممکن است در حین عمل تعبیه باتری با چالشهای تکنیکیتری روبرو شوند. علائم در زنان نیز ممکن است گمراهکنندهتر باشد؛ زنان ممکن است بیشتر از خستگی مزمن یا تنگی نفس شکایت کنند تا غش کردن واضح، که این امر میتواند تشخیص را به تأخیر بیندازد.
پیشگیری از بلوک دهلیزی-بطنی
پیشگیری از بلوک AV تا حد زیادی به پیشگیری از بیماریهای قلبی زمینهای وابسته است. از آنجا که بیماری عروق کرونر یکی از علل اصلی است، کنترل عوامل خطر قلبی مانند فشار خون، دیابت، کلسترول بالا و ترک سیگار، بهترین راه برای محافظت از سیستم هدایتی قلب در برابر آسیب ایسکمیک است. سبک زندگی سالم، ورزش منظم و تغذیه مناسب، پیری عروق و قلب را به تعویق میاندازد.
در مورد بلوکهای ناشی از دارو، پیشگیری به معنای پایش دقیق پزشکی است. بیمارانی که داروهای کاهنده ضربان قلب مصرف میکنند، باید به طور منظم نوار قلب بگیرند و نباید خودسرانه دوز دارو را افزایش دهند. پزشکان نیز باید در تجویز ترکیبی این داروها احتیاط کنند.
برای پیشگیری از بلوکهای عفونی، محافظت در برابر نیش کنه (در مناطق شیوع بیماری لایم) و درمان سریع عفونتهای گلو (برای جلوگیری از تب روماتیسمی) ضروری است. در مورد بلوکهای مادرزادی، زنان مبتلا به لوپوس یا بیماریهای بافت همبند که قصد بارداری دارند، باید تحت نظر روماتولوژیست و متخصص قلب باشند تا سطح آنتیبادیهای خونشان کنترل شود و جنین تحت پایش دقیق اکوکاردیوگرافی قلب جنین قرار گیرد. اگرچه نمیتوان از پیری طبیعی سیستم هدایتی (فیبروز) کاملاً جلوگیری کرد، اما سلامت کلی بدن میتواند سرعت آن را کاهش دهد.
روشهای درمان (پیسمیکر و مداخله)
درمان بلوک AV کاملاً بستگی به درجه بلوک و وجود علائم دارد. برای بلوک درجه یک و برخی انواع درجه دو (نوع یک) که بیمار علامتی ندارد، معمولاً هیچ درمانی لازم نیست و فقط پایش دورهای انجام میشود. اما برای بلوک درجه دو (نوع دو) و بلوک درجه سه (کامل)، درمان قطعی و نجاتبخش، تعبیه پیسمیکر (Pacemaker) یا باتری قلب است.
پیسمیکر دستگاهی کوچک است که زیر پوست قفسه سینه (معمولاً سمت چپ) کاشته میشود و سیمهای آن از طریق ورید به داخل حفرات قلب (دهلیز و بطن) هدایت میشوند. این دستگاه به طور مداوم ریتم قلب را رصد میکند. اگر متوجه شود که سیگنال طبیعی قلب قطع شده یا کند است، بلافاصله پالسهای الکتریکی مصنوعی تولید میکند و باعث انقباض قلب میشود. پیسمیکرهای مدرن هوشمند هستند و فقط در صورت نیاز کار میکنند.
در موارد اورژانسی که بیمار با ایست قلبی یا بلوک کامل و علائم شدید به بیمارستان میرسد، ابتدا از “پیسمیکر موقت” استفاده میشود. این میتواند به صورت پدهای پوستی روی قفسه سینه باشد که شوکهای خفیف و منظمی میدهند، یا سیمی که موقتاً از رگ پا یا گردن وارد قلب میشود. این کار زمان میخرد تا بیمار پایدار شود و برای عمل کاشت پیسمیکر دائم آماده گردد. اگر علت بلوک قابل برگشت باشد (مثل مسمومیت دارویی)، ممکن است با رفع علت، نیاز به باتری منتفی شود.
درمان دارویی بلوک دهلیزی-بطنی
باید با صراحت گفت که هیچ داروی خوراکی مطمئن و طولانیمدتی برای “درمان قطعی” بلوک AV وجود ندارد. یعنی قرصی وجود ندارد که سیم قطع شده قلب را وصل کند. داروها فقط نقش موقتی و اورژانسی دارند. در فاز حاد و در آمبولانس یا اورژانس، اگر بیمار ضربان بسیار پایینی داشته باشد، داروی آتروپین (Atropine) تزریق میشود. آتروپین با مهار عصب واگ، هدایت گره AV را موقتاً بهبود میبخشد و ضربان را بالا میبرد. اما این دارو در بلوکهای کامل که محل آسیب پایینتر از گره AV است، اغلب بیاثر است.
داروهای دیگری مانند ایزوپروترنول (Isoproterenol) یا اپینفرین (آدرنالین) به صورت سرم تزریقی استفاده میشوند تا ضربان قلب را تا زمان تعبیه باتری حفظ کنند. دارویی به نام تئوفیلین (که داروی آسم است) گاهی در موارد خاص و مزمن خفیف تست شده است اما استاندارد درمان نیست.
بخش مهمی از “درمان دارویی” در واقع “اصلاح دارویی” است. پزشک باید لیست داروهای بیمار را بررسی کند و هر دارویی که باعث کندی هدایت قلب میشود (بتابلوکرها، دیگوکسین و…) را قطع کند یا دوز آن را کاهش دهد. در بسیاری از موارد، قطع این داروها باعث برگشتن ریتم طبیعی میشود و بیمار از عمل جراحی نجات مییابد.
درمان خانگی و سبک زندگی
بیماران مبتلا به بلوک AV باید بدانند که این یک مشکل مکانیکی/الکتریکی در ساختار قلب است و با دمنوش، طب سنتی یا روشهای خانگی قابل درمان نیست. اتکا به این روشها برای درمان بلوک قلبی میتواند خطر مرگ ناگهانی داشته باشد. با این حال، رعایت نکاتی در سبک زندگی برای مدیریت بیماری و زندگی با پیسمیکر ضروری است.
مهمترین اقدام خانگی، یادگیری نحوه گرفتن نبض و پایش آن است. بیمار باید بداند ضربان نرمال او چقدر است و اگر ناگهان افت کرد، چه کند. ایمنسازی محیط خانه برای جلوگیری از آسیب دیدن هنگام غش کردن احتمالی (مانند برداشتن فرشهای لغزنده) مهم است.
برای کسانی که پیسمیکر دارند، محدودیتهای خاصی وجود دارد. آنها باید از میدانهای مغناطیسی قوی دوری کنند (هرچند لوازم خانگی معمولی مثل مایکروویو ایمن هستند). بیمار باید همیشه کارت شناسایی پیسمیکر خود را همراه داشته باشد. همچنین رعایت بهداشت محل عمل برای جلوگیری از عفونت باتری حیاتی است. پرهیز از استرسهای شدید و ناگهانی که بار قلب را زیاد میکنند، توصیه میشود.
رژیم غذایی مناسب
رژیم غذایی در بلوک AV باید بر حفظ تعادل الکترولیتها و سلامت عروق متمرکز باشد. پتاسیم و منیزیم دو عنصر کلیدی در هدایت الکتریکی قلب هستند. سطح خیلی بالا یا خیلی پایین پتاسیم میتواند بلوک قلبی ایجاد کند یا آن را تشدید نماید. بنابراین بیماران (بهویژه کسانی که نارسایی کلیه دارند یا داروی فشار خون میخورند) باید تحت نظر پزشک سطح این مواد را تنظیم کنند. منابع سالم شامل موز، آووکادو، اسفناج و مغزها هستند.
رژیم غذایی کمنمک و کمچرب (مانند رژیم DASH) برای جلوگیری از پیشرفت بیماری عروقی و فشار خون توصیه میشود. فشار خون بالا باعث ضخیم شدن قلب و آسیب بیشتر به سیستم هدایتی میشود. هیدراتاسیون کافی (نوشیدن آب) مهم است، زیرا کمآبی میتواند باعث عدم تعادل الکترولیتی شود. مصرف الکل باید قطع یا به شدت محدود شود، زیرا الکل سمی برای سلولهای قلب است و میتواند انواع آریتمیها را تحریک کند.
عوارض و خطرات بلوک دهلیزی-بطنی
خطرناکترین عارضه بلوک AV پیشرفته، ایست قلبی ناگهانی (Sudden Cardiac Death) است. وقتی انتقال پیام به بطنها کاملاً قطع شود و بطنها نتوانند ضربان فرار (پشتیبان) تولید کنند، قلب میایستد (آسیستول) و مرگ رخ میدهد. حتی اگر بطنها ضربان پشتیبان تولید کنند، این ضربان معمولاً بسیار کند و ناپایدار است و ممکن است کافی نباشد.
نارسایی قلبی یکی دیگر از عوارض است. ضربان کند و ناهماهنگی بین دهلیز و بطن باعث میشود قلب نتواند خون را مؤثر پمپاژ کند. خون در ریهها و کبد جمع میشود و علائم نارسایی احتقانی قلب ظاهر میگردد. آسیبهای فیزیکی ناشی از غش کردن (مانند شکستگی سر، لگن یا تصادفات رانندگی) نیز از خطرات جدی هستند که کیفیت زندگی را تهدید میکنند. افت کیفیت زندگی، ناتوانی در انجام فعالیتهای روزمره و وابستگی به دیگران از عوارض مزمن بلوک درماننشده است.
بلوک دهلیزی-بطنی در کودکان و دوران بارداری
در کودکان، بلوک AV معمولاً دو منشأ دارد: مادرزادی یا اکتسابی (بعد از جراحی). بلوک مادرزادی (Congenital Heart Block) اغلب در نوزادانی دیده میشود که مادرانشان مبتلا به بیماریهای خودایمنی مثل لوپوس (SLE) یا سندرم شوگرن هستند. آنتیبادیهای مادر از جفت عبور کرده و به گره AV جنین آسیب میزنند. این نوزادان ممکن است بلافاصله پس از تولد یا در کودکی نیاز به پیسمیکر داشته باشند. نوع اکتسابی معمولاً عارضه جراحیهای اصلاحی برای سوراخهای قلب (VSD) است که در آن گره AV آسیب میبیند.
در دوران بارداری، اگر مادری از قبل بلوک خفیف داشته باشد، معمولاً بارداری را به خوبی تحمل میکند. اما اگر بلوک کامل شود، خطرناک است. برادیکاردی شدید مادر میتواند خونرسانی به جنین را مختل کند. استفاده از پیسمیکر در دوران بارداری (با استفاده از اکو به جای اشعه ایکس برای جایگذاری) کاملاً ایمن و امکانپذیر است و برای نجات جان مادر و جنین انجام میشود. زایمان طبیعی معمولاً با وجود پیسمیکر بلامانع است.
طول درمان و دورنمای بیماری
طول درمان و پیشآگهی بلوک AV بستگی به برگشتپذیر بودن علت آن دارد. اگر بلوک ناشی از دارو، عفونت لایم یا اختلال الکترولیتی باشد، با درمان علت، بلوک برطرف میشود و قلب به حالت نرمال برمیگردد. در این موارد طول درمان کوتاه است.
اما اگر علت بلوک، تخریب ساختاری (فیبروز یا سکته) باشد، این وضعیت دائمی و مادامالعمر است. در این حالت، با کاشت پیسمیکر، بیمار به زندگی عادی برمیگردد. عمر باتریهای پیسمیکر معمولاً ۷ تا ۱۲ سال است و پس از آن با یک جراحی ساده تعویض میشوند. افرادی که پیسمیکر دارند، امید به زندگی برابر با افراد همسن خود در جامعه دارند و میتوانند زندگی فعال و باکیفیتی داشته باشند. بنابراین دورنمای بیماری با درمانهای مدرن بسیار روشن است.
انواع درجات بلوک قلبی
برای درک بهتر، بیایید درجات را دقیقتر بشناسیم:
-
درجه ۱: فقط تأخیر در هدایت است. همه پیامها میرسند اما دیر. مثل قطاری که همیشه با ۱۰ دقیقه تأخیر به ایستگاه میرسد. معمولاً بیخطر است.
-
درجه ۲ (نوع ۱ – ونکباخ): تأخیر پلهپله زیاد میشود تا یک ضربان حذف شود. مثل کارمندی که هر روز خستهتر میشود تا اینکه یک روز مرخصی میگیرد. معمولاً نیاز به باتری ندارد.
-
درجه ۲ (نوع ۲ – موبیتز II): بدون هشدار قبلی، برخی ضربانها رد نمیشوند. مثل چراغی که تصادفی خاموش میشود. خطرناک است و نیاز به باتری دارد.
-
درجه ۳ (کامل): راه کاملاً بسته است. دهلیز و بطن هیچ ارتباطی ندارند. مثل پل تخریب شده. بسیار خطرناک و نیازمند باتری فوری.
پیسمیکر (باتری قلب): ناجی بیماران بلوک
پیسمیکرها معجزه مهندسی پزشکی هستند. انواع مختلفی دارند: تکحفرهای (فقط یک سیم در بطن) و دوحفرهای (سیم در دهلیز و بطن). نوع دوحفرهای بهتر است زیرا هماهنگی طبیعی بین دهلیز و بطن را حفظ میکند (اول دهلیز را میزند، بعد بطن را). عمل کاشت آن با بیحسی موضعی انجام میشود و بیمار معمولاً فردای عمل مرخص میشود. زندگی با پیسمیکر تقریباً هیچ محدودیتی ندارد، فقط باید از نزدیک شدن به میدانهای مغناطیسی قوی (مثل گیتهای امنیتی فرودگاه یا دستگاه MRI قدیمی) احتیاط کرد، هرچند مدلهای جدید با MRI هم سازگارند.
جمعبندی
بلوک دهلیزی-بطنی (AV Block) اختلالی در انتقال پیام الکتریکی قلب است که از یک تأخیر ساده تا قطع کامل ارتباط متغیر است. نشانههای بیماری در انواع پیشرفته شامل غش کردن، سرگیجه و خستگی است. نحوه تشخیص اصلی با نوار قلب (ECG) است. علت ابتلا میتواند پیری سیستم هدایتی، سکته قلبی یا داروها باشد.
روشهای درمان در موارد علامتدار، کاشت پیسمیکر (باتری قلب) است. درمان دارویی فقط در اورژانس (آتروپین) کاربرد دارد. رژیم غذایی مناسب باید حافظ تعادل پتاسیم باشد. عوارض و خطرات اصلی شامل ایست قلبی و نارسایی قلب است. این بیماری در مردان (نوع ایسکمیک) و زنان (نوع خودایمنی/مادرزادی) دیده میشود. با درمان مناسب (پیسمیکر)، بیماران میتوانند طول عمری طبیعی داشته باشند.