بیماری های پانکراس

راهنمای جامع بیماری‌های پانکراس (پانکراتیت): از پیشگیری تا درمان

در متون پزشکی و گفتگوهای علمی، بیماری التهابی لوزالمعده عمدتاً با نام پانکراتیت شناخته می‌شود. واژه “پانکراتیت” از ترکیب کلمه “پانکراس” و پسوند “یت” (itis) که در پزشکی به معنای التهاب است، ساخته شده است. در زبان فارسی، دقیق‌ترین معادل برای این بیماری، “التهاب لوزالمعده” است. گاهی اوقات بسته به نوع و شدت بیماری، پسوندهای دیگری نیز به آن اضافه می‌شود.

اگر بیماری به صورت ناگهانی و کوتاه مدت بروز کند، به آن “پانکراتیت حاد” (Acute Pancreatitis) گفته می‌شود. اگر التهاب در طول سال‌ها ادامه داشته باشد و باعث آسیب دائمی به بافت پانکراس شود، به آن “پانکراتیت مزمن” (Chronic Pancreatitis) می‌گویند. در برخی موارد که بافت پانکراس دچار مرگ سلولی می‌شود، پزشکان از اصطلاح “پانکراتیت نکروزان” استفاده می‌کنند که نشان‌دهنده وخامت اوضاع است.

همچنین اصطلاحات دیگری مانند “نارسایی اگزوکرین پانکراس” نیز وجود دارد که البته یک بیماری جداگانه نیست، بلکه یکی از عواقب پانکراتیت مزمن است که در آن پانکراس دیگر قادر به تولید آنزیم کافی برای هضم غذا نیست. شناخت این نام‌ها به بیمار کمک می‌کند تا درک بهتری از تشخیص پزشک و گزارش‌های سونوگرافی یا آزمایش خون خود داشته باشد. در گویش عامیانه گاهی به اشتباه از آن به عنوان “ورم معده” یاد می‌شود که کاملاً غلط است، زیرا معده و پانکراس دو ارگان متفاوت هستند، هرچند درد آن‌ها ممکن است در یک ناحیه احساس شود.

نشانه‌های بیماری پانکراتیت

علائم پانکراتیت بسته به اینکه حاد یا مزمن باشد، متفاوت است، اما یک نشانه مشترک و بسیار بارز وجود دارد: درد شکم. در پانکراتیت حاد، درد معمولاً در قسمت بالای شکم (اپی‌گاستر) احساس می‌شود. این درد می‌تواند به طور ناگهانی شروع شود یا به تدریج شدت یابد. یکی از ویژگی‌های کلاسیک این درد، “تیر کشیدن به پشت” است؛ به طوری که بیمار احساس می‌کند دردی کمربندی دور تا دور بالای شکم و کمر او را فرا گرفته است. این درد معمولاً پس از خوردن غذا، به خصوص غذاهای چرب، بدتر می‌شود.

علاوه بر درد، تهوع و استفراغ از علائم بسیار شایع هستند. برخلاف مسمومیت‌های غذایی که استفراغ باعث سبک شدن بیمار می‌شود، در پانکراتیت، استفراغ معمولاً درد را تسکین نمی‌دهد و بیمار همچنان احساس تهوع شدید دارد. تب و لرز، افزایش ضربان قلب و حساسیت شکم به لمس (تندرنس) نیز در موارد حاد دیده می‌شود. شکم ممکن است متورم و سفت شود.

در پانکراتیت مزمن، علائم ممکن است مرموزتر باشند. درد شکمی ممکن است دائمی باشد یا به صورت دوره‌ای عود کند. یکی از نشانه‌های مهم در نوع مزمن، کاهش وزن ناخواسته است، حتی اگر اشتهای فرد تغییری نکرده باشد. این کاهش وزن به دلیل عدم ترشح آنزیم‌های گوارشی و عدم جذب مواد مغذی رخ می‌دهد. همچنین، مدفوع این بیماران ممکن است چرب، بدبو و روغنی باشد (استئاتوره)، زیرا چربی‌های غذا هضم نشده و دفع می‌شوند. در مراحل پیشرفته که سلول‌های تولیدکننده انسولین آسیب می‌بینند، علائم دیابت مانند تشنگی زیاد و تکرر ادرار نیز ظاهر می‌شود.

علت ابتلا به بیماری‌های پانکراس

شناخت علل پانکراتیت برای پیشگیری و درمان حیاتی است. دو عامل اصلی مسئول حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد موارد پانکراتیت هستند: سنگ‌های کیسه صفرا و مصرف الکل. سنگ کیسه صفرا شایع‌ترین علت پانکراتیت حاد است. مجرای صفراوی و مجرای پانکراس قبل از ورود به روده کوچک به هم می‌پیوندند و یک کانال مشترک را تشکیل می‌دهند. اگر یک سنگ صفراوی از کیسه صفرا خارج شود و در این دهانه مشترک گیر کند، جلوی خروج آنزیم‌های پانکراس را می‌گیرد. این انسداد باعث می‌شود آنزیم‌ها به عقب برگشته و بافت پانکراس را هضم کنند.

مصرف الکل دومین علت شایع، به ویژه در پانکراتیت مزمن است. الکل باعث می‌شود آنزیم‌های گوارشی زودتر از موعد در پانکراس فعال شوند و همچنین باعث افزایش غلظت پروتئین در شیره پانکراس می‌شود که می‌تواند منجر به تشکیل پلاک‌های پروتئینی و انسداد مجاری کوچک شود. مصرف طولانی مدت الکل به مرور بافت سالم پانکراس را از بین برده و بافت اسکار (جوشگاه) را جایگزین آن می‌کند.

سایر علل شامل سطح بالای تری‌گلیسیرید در خون (چربی خون بسیار بالا)، سطح بالای کلسیم در خون (هایپرکلسمی)، مصرف برخی داروهای خاص، عفونت‌های ویروسی (مانند اوریون)، ضربه به شکم (تروما) و جراحی‌های شکمی است. در برخی موارد نیز علت بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به سلول‌های پانکراس حمله می‌کند. عوامل ژنتیکی و ارثی مانند فیبروز کیستیک نیز می‌توانند در بروز بیماری، به ویژه در سنین پایین، نقش داشته باشند. در حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد موارد، با وجود بررسی‌های کامل، علت مشخصی پیدا نمی‌شود که به آن پانکراتیت ایدیوپاتیک می‌گویند.

نحوه تشخیص بیماری پانکراتیت

تشخیص پانکراتیت نیازمند ترکیبی از شرح حال دقیق، معاینه فیزیکی و تست‌های آزمایشگاهی و تصویربرداری است. پزشک ابتدا با فشار دادن ملایم نقاط مختلف شکم، محل درد و واکنش بیمار را بررسی می‌کند. سفت بودن عضلات شکم و درد شدید هنگام لمس، نشانه‌های اولیه هستند.

مهم‌ترین ابزار آزمایشگاهی برای تشخیص پانکراتیت حاد، اندازه‌گیری سطح آنزیم‌های خون است. دو آنزیم آمیلاز و لیپاز در خون بیماران مبتلا به پانکراتیت حاد به شدت (معمولاً بیش از سه برابر حد نرمال) افزایش می‌یابند. لیپاز اختصاصی‌تر است و مدت زمان بیشتری در خون بالا می‌ماند. علاوه بر این، شمارش گلبول‌های سفید خون (WBC) نیز معمولاً افزایش می‌یابد که نشان‌دهنده التهاب یا عفونت است. تست‌های عملکرد کبدی نیز برای بررسی انسداد مجاری صفراوی توسط سنگ انجام می‌شود.

روش‌های تصویربرداری برای تایید تشخیص و بررسی شدت آسیب ضروری هستند. سونوگرافی شکم معمولاً اولین قدم برای بررسی سنگ‌های کیسه صفرا است، اما ممکن است به دلیل وجود گاز در روده‌ها، پانکراس را به خوبی نشان ندهد. سی‌تی‌اسکن (CT Scan) با تزریق ماده حاجب، دقیق‌ترین روش (استاندارد طلایی) برای مشاهده التهاب پانکراس، نکروز بافتی و تجمع مایع اطراف آن است. در موارد مشکوک به مشکلات مجاری صفراوی، از روش‌های پیشرفته‌تری مانند MRCP (نوعی MRI مخصوص مجاری صفراوی) یا آندوسونوگرافی استفاده می‌شود تا تصویر دقیقی از مجاری و سنگ‌های احتمالی به دست آید.

تفاوت بیماری پانکراتیت در مردان و زنان

اگرچه پانکراتیت می‌تواند هر دو جنس را درگیر کند، اما الگوهای ابتلا و علل زمینه‌ای در مردان و زنان تفاوت‌هایی دارد. آمارها نشان می‌دهد که سنگ‌های کیسه صفرا علت اصلی پانکراتیت در زنان هستند. هورمون‌های زنانه، بارداری و مصرف قرص‌های ضدبارداری می‌توانند خطر تشکیل سنگ‌های صفراوی را افزایش دهند و در نتیجه زنان را بیشتر مستعد پانکراتیت ناشی از سنگ کنند.

در مقابل، در مردان، مصرف الکل علت غالب پانکراتیت (به ویژه نوع مزمن) است. مردان به طور آماری بیشتر از زنان الکل مصرف می‌کنند و الگوی مصرف سنگین در آن‌ها شایع‌تر است. البته این یک قانون کلی نیست و هر علتی می‌تواند در هر جنسی رخ دهد. همچنین، پانکراتیت ناشی از تروما (ضربه) به دلیل حوادث رانندگی یا نزاع، در مردان کمی شایع‌تر است.

از نظر علائم بالینی تفاوت چشمگیری بین دو جنس وجود ندارد، اما برخی مطالعات نشان داده‌اند که زنان ممکن است دردهای شکمی را با شدت بیشتری گزارش کنند یا علائم تهوع در آن‌ها بارزتر باشد. بیماری‌های خودایمنی پانکراس نیز ممکن است الگوی جنسیتی خاصی داشته باشند؛ برای مثال، نوع خاصی از پانکراتیت خودایمنی در مردان مسن شایع‌تر است. در نهایت، رویکرد تشخیصی و درمانی برای هر دو جنس مشابه است، اما در زنان باید ملاحظات مربوط به بارداری یا مشکلات زنانه که ممکن است درد مشابه ایجاد کنند (مانند کیست تخمدان) در تشخیص افتراقی در نظر گرفته شود.

درمان دارویی پانکراتیت

باید توجه داشت که هیچ داروی جادویی وجود ندارد که التهاب پانکراس را بلافاصله درمان کند. درمان دارویی بیشتر بر مدیریت علائم، کنترل درد و جبران کمبودهای بدن متمرکز است. در فاز حاد، کنترل درد اولویت اصلی است. درد پانکراتیت می‌تواند بسیار شدید و غیرقابل تحمل باشد، بنابراین پزشکان از مسکن‌های قوی مانند اپیوئیدها (مانند مپریدین یا مورفین) استفاده می‌کنند. کنترل درد بسیار مهم است زیرا درد شدید می‌تواند باعث شوک عصبی در بیمار شود.

داروهای ضدتهوع برای کنترل استفراغ و جلوگیری از کم‌آبی بدن تجویز می‌شوند. اگر علت پانکراتیت عفونی باشد یا بافت پانکراس دچار نکروز و عفونت ثانویه شده باشد، آنتی‌بیوتیک‌های وسیع‌الطیف (مانند ایمی‌پنم یا سیپروفلوکساسین) تجویز خواهند شد، اما آنتی‌بیوتیک‌ها به صورت روتین برای همه بیماران استفاده نمی‌شوند.

در پانکراتیت مزمن، رویکرد دارویی متفاوت است. از آنجا که پانکراس دیگر قادر به تولید آنزیم نیست، بیماران باید قرص‌های مکمل آنزیمی (مانند کرئون) را همراه با هر وعده غذایی مصرف کنند تا غذا هضم شود و از کاهش وزن و اسهال چرب جلوگیری شود. همچنین اگر سلول‌های تولیدکننده انسولین آسیب دیده باشند، بیمار نیاز به تزریق انسولین یا مصرف داروهای کنترل قند خون خواهد داشت. مکمل‌های ویتامینی، به ویژه ویتامین‌های محلول در چربی (A, D, E, K)، نیز برای جلوگیری از سوءتغذیه تجویز می‌شوند.

روش‌های درمان پانکراتیت (غیر دارویی و جراحی)

درمان پانکراتیت حاد معمولاً نیازمند بستری در بیمارستان است. اصل اساسی درمان، “استراحت دادن به پانکراس” است. برای این کار، بیمار باید از خوردن و آشامیدن از راه دهان منع شود (NPO). وقتی غذا وارد معده می‌شود، پانکراس تحریک می‌شود تا آنزیم تولید کند؛ با قطع تغذیه دهانی، این تحریک متوقف شده و التهاب فرصت فروکش پیدا می‌کند.

در این مدت، دریافت مایعات وریدی (سرم تراپی) بسیار حیاتی است. التهاب پانکراس باعث می‌شود مایعات بدن به فضای اطراف پانکراس نشت کنند و بیمار دچار کم‌آبی شدید شود. هیدراتاسیون تهاجمی با سرم می‌تواند خونرسانی به پانکراس را حفظ کرده و از مرگ بافت جلوگیری کند. پس از کاهش درد و التهاب، تغذیه به آرامی و با مایعات صاف شده شروع می‌شود.

در مواردی که علت بیماری سنگ کیسه صفرا باشد، ممکن است نیاز به انجام روشی به نام ERCP باشد. در این روش، پزشک با استفاده از لوله آندوسکوپی وارد روده شده و سنگ گیر کرده در مجرا را خارج می‌کند. همچنین پس از بهبودی التهاب، معمولاً جراحی برداشتن کیسه صفرا (کوله سیستکتومی) توصیه می‌شود تا از عود مجدد بیماری جلوگیری شود. در موارد شدید که بافت پانکراس مرده (نکروز) یا عفونی شده است، جراحی برای برداشتن بافت‌های مرده و تخلیه چرک ضروری است.

درمان خانگی و سبک زندگی

درمان خانگی به معنای درمان خودسرانه در فاز حاد نیست؛ پانکراتیت حاد یک اورژانس پزشکی است و هرگونه تأخیر در مراجعه به بیمارستان می‌تواند مرگبار باشد. اما پس از ترخیص و برای مدیریت پانکراتیت مزمن، اصلاح سبک زندگی نقش کلیدی دارد. مهم‌ترین اقدام خانگی، ترک کامل الکل است. حتی مصرف مقدار کمی الکل می‌تواند باعث شعله‌ور شدن مجدد بیماری و تخریب بیشتر پانکراس شود.

ترک سیگار نیز بسیار مهم است، زیرا سیگار کشیدن خطر ابتلا به سرطان پانکراس را در بیماران مبتلا به پانکراتیت مزمن به شدت افزایش می‌دهد و روند کلسیفیکاسیون (رسوب کلسیم) در پانکراس را تسریع می‌کند. مدیریت استرس از طریق یوگا یا مدیتیشن می‌تواند به کاهش دردهای مزمن کمک کند، زیرا درد پانکراس اغلب با تنش‌های عصبی تشدید می‌شود.

هیدراتاسیون کافی در خانه بسیار مهم است. بیماران باید در طول روز آب فراوان بنوشند تا از کم‌آبی بدن جلوگیری کنند. استفاده از کیسه آب گرم روی شکم (نه در فاز حاد التهابی، بلکه برای دردهای مزمن و اسپاسمی) می‌تواند به تسکین موقت کمک کند. اما نکته اصلی در خانه، رعایت رژیم غذایی سخت‌گیرانه است که در بخش بعدی به آن می‌پردازیم.

رژیم غذایی مناسب برای بیماری‌های پانکراس

رژیم غذایی برای بیماران پانکراتیت باید به گونه‌ای باشد که کمترین فشار را به این عضو وارد کند. قانون طلایی این رژیم، “کم چرب بودن” است. چربی قوی‌ترین محرک برای ترشح آنزیم‌های پانکراس است. بیماران باید مصرف چربی را به کمتر از ۳۰ تا ۵۰ گرم در روز محدود کنند. غذاهای سرخ کرده، فست فودها، کره، خامه، سس مایونز، گوشت‌های پرچرب (مانند کباب کوبیده چرب) و لبنیات پرچرب باید به طور کامل از رژیم غذایی حذف شوند.

به جای وعده‌های غذایی حجیم، باید از وعده‌های کوچک و متعدد (۵ تا ۶ وعده در روز) استفاده شود. این کار باعث می‌شود پانکراس مجبور نباشد مقدار زیادی آنزیم را به یکباره تولید کند. منابع پروتئینی باید کم‌چرب باشند؛ مانند سینه مرغ آب‌پز یا کباب شده، ماهی سفید، سفیده تخم‌مرغ و حبوبات (در صورت تحمل گوارشی).

سبزیجات و میوه‌ها به دلیل داشتن آنتی‌اکسیدان‌ها بسیار مفید هستند، اما باید از سبزیجات نفاخ پرهیز کرد یا آن‌ها را پخت. مصرف کربوهیدرات‌های پیچیده مانند برنج، نان سبوس‌دار و سیب‌زمینی منبع اصلی انرژی این بیماران است. برخی بیماران ممکن است نیاز به استفاده از روغن‌های MCT (تری‌گلیسیرید با زنجیره متوسط) داشته باشند که بدون نیاز به آنزیم‌های پانکراس جذب می‌شوند. پرهیز از شکر و شیرینی‌جات نیز برای جلوگیری از نوسانات قند خون و فشار بر سلول‌های انسولین‌ساز توصیه می‌شود.

پیشگیری از بیماری‌های پانکراس

پیشگیری از پانکراتیت مستقیماً با کنترل عوامل خطر مرتبط است. از آنجا که دو عامل اصلی الکل و سنگ صفرا هستند، تمرکز پیشگیری بر این دو مورد است. پرهیز از مصرف الکل یا مصرف بسیار محدود آن، بهترین راه برای محافظت از پانکراس در برابر آسیب‌های سمی است.

برای پیشگیری از سنگ کیسه صفرا، حفظ وزن ایده‌آل و داشتن رژیم غذایی سالم و متعادل ضروری است. چاقی خطر تشکیل سنگ را افزایش می‌دهد. اما باید توجه داشت که کاهش وزن سریع و غیراصولی نیز می‌تواند خود باعث تشکیل سنگ شود؛ بنابراین کاهش وزن باید تدریجی باشد. مصرف غذاهای پرفیبر، میوه‌ها، سبزیجات و کاهش مصرف چربی‌های اشباع و کلسترول به سلامت کیسه صفرا کمک می‌کند.

کنترل چربی خون، به ویژه تری‌گلیسیرید، بسیار حیاتی است. افرادی که تری‌گلیسیرید بالای ۱۰۰۰ دارند، در خطر جدی پانکراتیت هستند و باید با دارو و رژیم غذایی سطح آن را کاهش دهند. همچنین، چکاپ‌های منظم و مشورت با پزشک در مورد داروهایی که ممکن است عوارض جانبی روی پانکراس داشته باشند، بخشی از راهکارهای پیشگیری است.

عوارض و خطرات پانکراتیت

پانکراتیت می‌تواند عوارض کوتاه مدت و بلند مدت جدی داشته باشد. در فاز حاد، یکی از عوارض خطرناک، تشکیل کیست کاذب (Pseudocyst) است. این کیست‌ها کیسه‌هایی حاوی مایع و آنزیم هستند که در پانکراس یا اطراف آن تشکیل می‌شوند. اگر این کیست‌ها پاره شوند، می‌توانند باعث خونریزی داخلی و عفونت شدید شوند.

عفونت بافت پانکراس یکی دیگر از خطرات مرگبار است که نیاز به درمان فوری و تهاجمی دارد. در موارد شدید، پانکراتیت می‌تواند منجر به نارسایی اندام‌های حیاتی دیگر مانند کلیه‌ها (نارسایی کلیوی) و ریه‌ها (مشکلات تنفسی حاد ARDS) شود. شوک ناشی از افت فشار خون نیز می‌تواند جان بیمار را تهدید کند.

در طولانی مدت، پانکراتیت مزمن منجر به از دست رفتن عملکرد لوزالمعده می‌شود. این مسئله دو پیامد اصلی دارد: سوءتغذیه و اسهال چرب به دلیل عدم هضم غذا، و دیابت به دلیل تخریب سلول‌های تولیدکننده انسولین. دیابت ناشی از پانکراتیت (نوع 3c) معمولاً سخت کنترل می‌شود و نیاز به انسولین دارد. همچنین التهاب مزمن ریسک فاکتور شناخته شده‌ای برای ابتلا به سرطان پانکراس است.

بیماری پانکراتیت در کودکان و دوران بارداری

اگرچه پانکراتیت در کودکان نادر است، اما می‌تواند رخ دهد و تشخیص آن اغلب دشوارتر است. در کودکان، علل بیماری با بزرگسالان متفاوت است. ضربه به شکم (مثلاً برخورد فرمان دوچرخه به شکم)، عفونت‌های ویروسی (مانند اوریون)، ناهنجاری‌های مادرزادی در مجاری پانکراس و بیماری‌های ارثی مانند فیبروز کیستیک از علل شایع در کودکان هستند. علائم شامل دل‌درد شدید، تحریک‌پذیری و استفراغ است. درمان در کودکان مشابه بزرگسالان است اما نیاز به مراقبت‌های ویژه اطفال دارد.

در دوران بارداری، پانکراتیت یک چالش بزرگ پزشکی است. علت اصلی آن معمولاً سنگ‌های کیسه صفرا است که به دلیل تغییرات هورمونی بارداری تشکیل می‌شوند. اگر پانکراتیت در بارداری رخ دهد، جان مادر و جنین هر دو در خطر است. تشخیص ممکن است با دردهای معمول بارداری اشتباه گرفته شود. درمان معمولاً حمایتی است (مایعات و مسکن)، اما اگر سنگ باعث انسداد شده باشد، ممکن است نیاز به انجام عمل ERCP یا حتی جراحی کیسه صفرا باشد که ترجیحاً در سه ماهه دوم انجام می‌شود تا کمترین خطر را برای جنین داشته باشد. مدیریت دقیق توسط تیم پزشکی شامل متخصص گوارش و زنان ضروری است.

طول درمان بیماری پانکراتیت چقدر است؟

طول درمان پانکراتیت حاد خفیف معمولاً کوتاه است. اکثر بیماران پس از ۳ تا ۷ روز بستری در بیمارستان و استراحت روده، بهبود می‌یابند و می‌توانند مرخص شوند. به محض اینکه درد فروکش کند و بیمار بتواند غذا بخورد، ترخیص انجام می‌شود. اما بهبود کامل بافت پانکراس ممکن است چند هفته طول بکشد و بیمار باید تا مدتی رژیم غذایی را رعایت کند.

در موارد پانکراتیت حاد شدید که با عوارضی مانند نکروز یا کیست همراه است، درمان ممکن است هفته‌ها یا حتی ماه‌ها طول بکشد. این بیماران ممکن است نیاز به بستری طولانی در ICU و جراحی‌های متعدد داشته باشند.

برای پانکراتیت مزمن، مفهوم “طول درمان” متفاوت است. این بیماری یک وضعیت مادام‌العمر است و درمان قطعی ندارد. هدف درمان، کنترل علائم و جلوگیری از پیشرفت بیماری است. بیمار باید تا آخر عمر داروهای آنزیمی مصرف کند، رژیم غذایی را رعایت کند و تحت نظر پزشک باشد. دوره‌های عود بیماری ممکن است نیاز به بستری‌های کوتاه مدت داشته باشد.

تفاوت پانکراتیت حاد و مزمن

یکی از مهم‌ترین بخش‌های درک بیماری‌های پانکراس، تفکیک دقیق بین نوع حاد و مزمن است. پانکراتیت حاد یک فرآیند برگشت‌پذیر است. یعنی اگر علت برطرف شود (مثلاً سنگ خارج شود)، پانکراس معمولاً به طور کامل بهبود می‌یابد و عملکرد خود را باز می‌یابد. ساختار بافتی پانکراس بعد از حمله حاد به حالت نرمال برمی‌گردد.

اما پانکراتیت مزمن یک فرآیند پیش‌رونده و غیرقابل برگشت است. التهاب مداوم باعث می‌شود بافت نرم و اسفنجی پانکراس به بافت فیبروتیک و سفت تبدیل شود (مثل بافت زخم). مجاری پانکراس تنگ و گشاد می‌شوند و ممکن است سنگ‌های کلسیمی در داخل خودِ بافت پانکراس تشکیل شود. در این حالت، حتی اگر علت اولیه (مثلاً الکل) حذف شود، آسیبی که به بافت وارد شده، ترمیم نمی‌شود و فقط می‌توان از تخریب بیشتر جلوگیری کرد. درد در نوع حاد معمولاً شدیدتر و ناگهانی‌تر است، در حالی که در نوع مزمن می‌تواند دائمی و فرساینده باشد.

جمع‌بندی

بیماری‌های پانکراس، به ویژه پانکراتیت، اختلالات جدی هستند که ناشی از التهاب این غده گوارشی مهم می‌باشند. علت اصلی این بیماری اغلب سنگ کیسه صفرا یا مصرف الکل است. علائم با درد شدید شکمی که به کمر می‌زند، تهوع و استفراغ بروز می‌کند. تشخیص قطعی با آزمایش خون (افزایش آمیلاز و لیپاز) و سی‌تی‌اسکن انجام می‌شود.

درمان اصلی شامل بستری در بیمارستان، توقف تغذیه دهانی برای استراحت دادن به پانکراس و هیدراتاسیون وریدی است. رعایت رژیم غذایی کم‌چرب و پرهیز از الکل، کلید پیشگیری از عود بیماری است. اگرچه نوع حاد معمولاً درمان می‌شود، اما نوع مزمن نیازمند مدیریت مادام‌العمر با مکمل‌های آنزیمی و انسولین است. آگاهی از علائم و مراجعه سریع به پزشک می‌تواند از عوارض خطرناکی مانند کیست کاذب و نارسایی اندام‌ها جلوگیری کند.