بیماری اپیگلوتیت (Epiglottitis)
- بیماری اپیگلوتیت چیست؟ (Epiglottitis)
- پیشگیری از اپیگلوتیت
- علائم و نشانههای بیماری اپیگلوتیت
- نامهای دیگر و اصطلاحات مرتبط
- علت ابتلا به اپیگلوتیت
- تفاوت اپیگلوتیت در مردان و زنان
- نحوه تشخیص اپیگلوتیت
- روشهای درمان دارویی و پزشکی
- درمان خانگی اپیگلوتیت (هشدار جدی)
- رژیم غذایی مناسب برای اپیگلوتیت
- عوارض و خطرات اپیگلوتیت
- اپیگلوتیت در کودکان و دوران بارداری
- طول درمان اپیگلوتیت چقدر است؟
بیماری اپیگلوتیت چیست؟ (Epiglottitis)
اپیگلوتیت یک وضعیت پزشکی بسیار خطرناک و اورژانسی است که در آن اپیگلوتیت (Epiglottis) دچار التهاب و تورم شدید میشود. اپیگلوتیت یک زبانه کوچک و غضروفی در انتهای زبان و بالای حنجره است که عملکردی حیاتی در بدن دارد. وظیفه اصلی این دریچه، بستن ورودی نای هنگام بلعیدن غذا و مایعات است تا از ورود مواد غذایی به ریهها و خفگی جلوگیری کند. زمانی که این عضو کوچک بر اثر عفونت باکتریایی یا عوامل دیگر متورم میشود، میتواند به سرعت راه هوایی را مسدود کرده و مانع از رسیدن اکسیژن به ریهها شود. این بیماری برخلاف یک گلودرد ساده، تهدیدکننده حیات است و نیاز به مداخله فوری پزشکی دارد.
درک مکانیسم این بیماری بسیار مهم است. بافت اپیگلوتیت بسیار سست است و در صورت التهاب میتواند در مدت زمان بسیار کوتاهی (گاهی چند ساعت) چندین برابر ضخامت طبیعی خود متورم شود. این تورم در فضای محدود گلو، جایی برای عبور هوا باقی نمیگذارد. این بیماری میتواند هم کودکان و هم بزرگسالان را درگیر کند، اما در گذشته بیشتر در کودکان ۲ تا ۶ سال شایع بود. خوشبختانه با گسترش واکسیناسیون، شیوع آن در کودکان به شدت کاهش یافته است، اما همچنان میتواند در بزرگسالان یا کودکانی که واکسینه نشدهاند، رخ دهد.
شناخت تفاوت اپیگلوتیت با بیماریهای کمخطرتر مانند کروپ (خروسک) یا لارنژیت بسیار حیاتی است. در اپیگلوتیت، بیمار معمولاً بسیار بدحالتر به نظر میرسد، تب بالایی دارد و آبریزش دهان (به دلیل ناتوانی در قورت دادن آب دهان) مشهود است. هرگز نباید سعی کرد ته گلوی فرد مشکوک به اپیگلوتیت را با چوب معاینه یا قاشق نگاه کرد، زیرا این کار میتواند باعث اسپاسم (انقباض) ناگهانی راه هوایی و بسته شدن کامل آن شود. حفظ خونسردی و انتقال سریع بیمار به اورژانس، تنها اقدام صحیح در مواجهه با این بیماری است.
پیشگیری از اپیگلوتیت
مهمترین و موثرترین روش پیشگیری از اپیگلوتیت، واکسیناسیون است. باکتری “هموفیلوس آنفولانزا تیپ ب” (Hib) شایعترین عامل ایجادکننده این بیماری در کودکان است. واکسن Hib که جزو برنامه واکسیناسیون کشوری در بسیاری از نقاط جهان است، توانسته است آمار ابتلا به این بیماری مهلک را به طرز چشمگیری کاهش دهد. والدین باید اطمینان حاصل کنند که فرزندانشان دوره کامل واکسیناسیون خود را در سنین مقرر (معمولاً ۲، ۴، ۶ و ۱۸ ماهگی) دریافت میکنند. این واکسن نه تنها از اپیگلوتیت، بلکه از مننژیت و ذاتالریه ناشی از این باکتری نیز پیشگیری میکند.
رعایت بهداشت فردی نیز در پیشگیری از انواع عفونی اپیگلوتیت موثر است. شستشوی مرتب دستها با آب و صابون، پرهیز از تماس نزدیک با افراد بیمار و استفاده از ماسک در محیطهای شلوغ در فصول شیوع بیماریهای تنفسی، خطر انتقال باکتریها و ویروسها را کاهش میدهد. از آنجا که سیستم ایمنی ضعیف میتواند فرد را مستعد ابتلا به عفونتهای باکتریایی کند، تقویت سیستم ایمنی با تغذیه سالم و خواب کافی نیز یک راهکار پیشگیرانه عمومی محسوب میشود.
عوامل محیطی و کیفیت هوای تنفسی نیز نقش غیرقابل انکاری در سلامت مخاط گلو و حنجره دارند. زندگی در محیطهایی که دارای آلودگی میکروبی یا قارچی هستند، میتواند سیستم تنفسی را آسیبپذیر کند. در طراحی فضاهای بهداشتی و درمانی مدرن که کودکان یا بیماران دارای نقص ایمنی نگهداری میشوند، استفاده از استانداردهای بالای ساختمانی ضروری است. به کارگیری مصالحی مانند ساندویچ پانل ماموت در ساخت دیوارههای اتاقهای ایزوله یا کلینرومها، با ایجاد سطوحی صاف، بدون درز و آنتیباکتریال، از تجمع میکروارگانیسمها جلوگیری کرده و محیطی ایمن و بهداشتی را فراهم میکند که ریسک انتقال عفونتهای خطرناک تنفسی را به حداقل میرساند.
علائم و نشانههای بیماری اپیگلوتیت
علائم اپیگلوتیت معمولاً بسیار سریع و ناگهانی ظاهر میشوند و در عرض چند ساعت پیشرفت میکنند. شناخت این علائم میتواند تفاوت بین مرگ و زندگی باشد. یکی از مشخصترین علائم، “تریاد” یا سه گانه معروف شامل: آبریزش از دهان (Drooling)، سختی در بلع (Dysphagia) و زجر تنفسی (Distress) است. بیمار به دلیل درد شدید هنگام بلع، حتی نمیتواند بزاق خود را قورت دهد و آب دهانش به بیرون میریزد. تب بالا (معمولاً بالای ۳۹ درجه) نیز تقریباً همیشه وجود دارد.
تغییر صدا در این بیماران متفاوت از سایر بیماریهای گلو است. صدای بیمار “خفه” میشود، انگار که یک سیبزمینی داغ در دهان دارد (Hot potato voice)، اما برخلاف خروسک، صدای پارسمانند یا گرفتگی صدای کامل معمولاً وجود ندارد. بیمار برای اینکه بتواند راحتتر نفس بکشد، ناخودآگاه در وضعیت خاصی قرار میگیرد که به آن “وضعیت سهپایه” (Tripod position) میگویند: بیمار مینشیند، به جلو خم میشود، چانه را بالا میگیرد و دهانش را باز نگه میدارد. این وضعیت به باز شدن نسبی راه هوایی کمک میکند و والدین هرگز نباید سعی کنند کودک را مجبور به دراز کشیدن کنند.
تنفس صدادار یا “استریدور” (صدای سوت مانند هنگام دم) نشاندهنده انسداد شدید راه هوایی است. برخلاف بیماریهای ویروسی که کودک ممکن است با وجود سرفه حال عمومی نسبتاً خوبی داشته باشد، در اپیگلوتیت بیمار ظاهری بسیار “سمی” (Toxic) و بدحال دارد، مضطرب است و چشمانش ترسیده به نظر میرسد. کبودی لبها (سیانوز) نشانه دیررس و خطرناکی است که به معنای کمبود شدید اکسیژن و احتمال ایست قلبی-تنفسی قریبالوقوع است. در بزرگسالان، علائم ممکن است کمی آهستهتر (طی یک تا دو روز) بروز کنند و گلو درد شدید شکایت اصلی باشد که با معاینه معمولی گلو توضیحی برای شدت درد پیدا نمیشود.
نامهای دیگر و اصطلاحات مرتبط
در متون پزشکی، اپیگلوتیت گاهی با نام دقیقتر “سوپراگلوتیت” (Supraglottitis) نیز شناخته میشود. این نامگذاری به این دلیل است که التهاب معمولاً فقط محدود به اپیگلوت نیست و ساختارهای اطراف آن در بالای تارهای صوتی، مانند چینهای آریاپیگلوتیک و غضروفهای آریتنوئید را نیز درگیر میکند. واژه سوپراگلوتیت به معنای “التهاب بالای گلوت (تارهای صوتی)” است و توصیف آناتومیک دقیقتری از وسعت بیماری ارائه میدهد.
یکی از اصطلاحات توصیفی که پزشکان در توصیف ظاهر اپیگلوت ملتهب به کار میبرند، “اپیگلوت گیلاسی” (Cherry-red epiglottis) است. در حالت طبیعی، اپیگلوت صورتی و نازک است، اما در این بیماری، به رنگ قرمز روشن، متورم و شبیه به یک گیلاس درمیآید. البته همانطور که ذکر شد، دیدن این علامت نیاز به لارنگوسکوپی در شرایط ایمن (اتاق عمل) دارد و نباید در معاینه معمولی به دنبال آن گشت.
در دستهبندیهای قدیمیتر، ممکن است این بیماری را نوعی “آنژین” (Angina) شدید بدانند که اصطلاحی کلی برای گلودرد و خفگی است. همچنین باید آن را از “کروپ” (Croup) تفکیک کرد. کروپ معمولاً “لارنگوتراکئوبرونشیت” نامیده میشود و درگیری نواحی پایینتر (زیر تارهای صوتی) است، در حالی که اپیگلوتیت درگیری ناحیه فوقانی است. دانستن این تفاوتهای نامگذاری و محل درگیری به درک بهتر مکانیسم خفگی و تفاوت رویکردهای درمانی کمک میکند.
علت ابتلا به اپیگلوتیت
علت اصلی و کلاسیک اپیگلوتیت، عفونت با باکتری Haemophilus influenzae type b (Hib) است. پیش از کشف واکسن، این باکتری مسئول اکثر قریب به اتفاق موارد اپیگلوتیت در کودکان بود. این باکتری از طریق قطرات تنفسی وارد بدن شده و با حمله به بافت اپیگلوت باعث تورم سریع آن میشود. با وجود واکسیناسیون، باکتریهای دیگری نیز میتوانند باعث این بیماری شوند، از جمله استرپتوکوک نومونیا (عامل ذاتالریه)، استرپتوکوکهای گروه A و B و استافیلوکوک اورئوس (از جمله نوع مقاوم به درمان یا MRSA).
علاوه بر باکتریها، عوامل غیرعفونی نیز میتوانند باعث التهاب اپیگلوت شوند، هرچند شیوع کمتری دارند. آسیبهای حرارتی یکی از این عوامل هستند؛ نوشیدن مایعات بسیار داغ یا استنشاق بخار داغ میتواند باعث سوختگی و تورم اپیگلوت شود. ضربه مستقیم به گلو (تروما) نیز میتواند واکنش التهابی ایجاد کند. در بزرگسالان، گاهی اوقات واکنشهای شدید آلرژیک (آنژیوادم) میتواند باعث تورم اپیگلوت و انسداد راه هوایی شود.
در افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند (مانند بیماران تحت شیمیدرمانی)، قارچها (مانند کاندیدا) یا ویروسها (مانند ویروس تبخال یا زونا) نیز میتوانند عامل بیماری باشند. شرایط محیطی نیز در تضعیف سیستم ایمنی و افزایش ریسک عفونت نقش دارند. زندگی در ساختمانهایی که عایقبندی مناسبی در برابر رطوبت و سرما ندارند، میتواند افراد را مستعد عفونتهای تنفسی کند. استفاده از مصالح مدرن مانند ساندویچ پانل ها در ساختار دیوارهای خارجی ساختمانهای مسکونی و اداری، با جلوگیری از نفوذ رطوبت و حفظ دمای متعادل، مانع از ایجاد شرایط محیطی میشود که به رشد عوامل بیماریزا و تضعیف سیستم دفاعی بدن کمک میکنند.
تفاوت اپیگلوتیت در مردان و زنان
مطالعات اپیدمیولوژیک نشان دادهاند که اپیگلوتیت در مردان کمی شایعتر از زنان است. نسبت ابتلای مردان به زنان در برخی مطالعات حدود ۳ به ۱ یا حتی بیشتر گزارش شده است، به ویژه در میان بزرگسالان. دلیل دقیق این تفاوت جنسیتی هنوز به طور کامل مشخص نیست، اما ممکن است به تفاوتهای آناتومیک و پاسخهای ایمنی مرتبط باشد. حنجره و ساختارهای اطراف آن در مردان به طور کلی بزرگتر است، اما شاید عوامل رفتاری یا شغلی (تماس بیشتر با عوامل عفونی یا محرکها) نیز در این زمینه نقش داشته باشند.
از نظر علائم بالینی، تفاوت چشمگیری بین دو جنس وجود ندارد و هر دو با علائم انسدادی و درد شدید گلو مراجعه میکنند. با این حال، برخی شواهد نشان میدهند که مردان بزرگسال ممکن است دیرتر از زنان به پزشک مراجعه کنند و علائم اولیه مانند گلودرد را نادیده بگیرند، که این موضوع میتواند خطر پیشرفت بیماری و انسداد کامل راه هوایی را در زمان مراجعه افزایش دهد. در زنان، به دلیل کوچکتر بودن قطر راه هوایی، تورم ممکن است سریعتر منجر به علائم تنگی نفس شود.
در سنین کودکی، تفاوت جنسیتی کمتر مشهود است، هرچند برخی آمارها نشاندهنده شیوع کمی بالاتر در پسران است. صرفنظر از جنسیت، اپیگلوتیت در هر فردی یک اورژانس مطلق است. تفاوتهای جنسیتی نباید باعث کاهش حساسیت پزشک یا اطرافیان در تشخیص بیماری شود. هر فردی با علائم تریاد اپیگلوتیت (آبریزش دهان، دیسفاژی، زجر تنفسی) باید بلافاصله تحت درمان قرار گیرد.
نحوه تشخیص اپیگلوتیت
تشخیص اپیگلوتیت ترکیبی از مهارت بالینی و احتیاط بسیار زیاد است. پزشک با مشاهده ظاهر بیمار (وضعیت سهپایه، آبریزش دهان، تلاش برای تنفس) معمولاً به تشخیص مشکوک میشود. نکته طلایی در تشخیص این است: اگر بیمار کودک است و احتمال اپیگلوتیت وجود دارد، هرگز نباید گلوی او را معاینه کرد یا او را ترساند، مگر اینکه در محیطی مجهز مانند اتاق عمل و با حضور متخصص بیهوشی باشید که امکان برقراری راه هوایی فوری (اینتوباسیون) وجود داشته باشد.
اگر وضعیت بیمار پایدار باشد، روش تشخیصی استاندارد استفاده از عکسبرداری رادیولوژی گردن (Lateral neck X-ray) است. در عکس نیمرخ گردن، اپیگلوت متورم علامتی شبیه به اثر انگشت شست ایجاد میکند که به آن “علامت شست” (Thumb sign) میگویند. در حالت طبیعی، اپیگلوت در عکس نازک و شبیه انگشت کوچک است، اما تورم آن را پهن میکند. همچنین چینهای آریاپیگلوتیک نیز ممکن است ضخیم دیده شوند.
در بزرگسالان که راه هوایی بزرگتری دارند و خطر اسپاسم کمتر است، یا در محیط کنترل شده اتاق عمل برای کودکان، تشخیص قطعی با مشاهده مستقیم اپیگلوت از طریق “لارنگوسکوپی” (Laryngoscopy) انجام میشود. پزشک با استفاده از یک لوله باریک مجهز به دوربین (فایبراپتیک) از راه بینی وارد شده و اپیگلوت قرمز و متورم را مشاهده میکند. آزمایش خون (شمارش گلبولهای سفید و کشت خون) نیز انجام میشود تا وجود عفونت و نوع باکتری مشخص گردد، اما این کارها نباید اولویت حفظ راه هوایی را به تأخیر بیندازند.
روشهای درمان دارویی و پزشکی
اولویت مطلق در درمان اپیگلوتیت، “حفظ راه هوایی” است. قبل از هر اقدامی، پزشکان باید مطمئن شوند که بیمار میتواند نفس بکشد. در کودکان و موارد شدید بزرگسالان، معمولاً لولهگذاری نای (اینتوباسیون) به صورت پیشگیرانه انجام میشود، زیرا اگر راه هوایی کاملاً بسته شود، لولهگذاری بسیار دشوار یا غیرممکن خواهد شد و نیاز به تراکئوستومی (سوراخ کردن نای از روی گردن) پیدا میشود. بیمار در بخش مراقبتهای ویژه (ICU) بستری میشود تا تحت نظارت دقیق باشد.
پس از ایمنسازی راه هوایی، درمان دارویی با آنتیبیوتیکهای وریدی قدرتمند آغاز میشود. آنتیبیوتیکهای وسیعالطیف مانند “سفتریاکسون” یا “سفوتاکسیم” معمولاً داروهای انتخابی هستند، زیرا بر روی باکتری هموفیلوس و سایر باکتریهای احتمالی موثرند. گاهی اوقات وانکومایسین یا کلیندامایسین نیز برای پوشش دادن باکتریهای مقاوم (MRSA) به رژیم درمانی اضافه میشوند. درمان آنتیبیوتیکی تا زمان مشخص شدن نتیجه کشت خون و حساسیت میکروبی ادامه مییابد و سپس ممکن است تعدیل شود.
علاوه بر آنتیبیوتیک، کورتیکواستروئیدها (مانند دگزامتازون یا متیلپردنیزولون) نیز اغلب تجویز میشوند. هدف از تجویز کورتون، کاهش سریع التهاب و تورم اپیگلوت است تا بتوان هرچه زودتر لوله تنفسی را خارج کرد. سرمتراپی وریدی برای تأمین آب و الکترولیتهای بدن ضروری است، زیرا بیمار قادر به خوردن و آشامیدن نیست. درمان حمایتی شامل اکسیژنرسانی مرطوب و مسکنها نیز برای راحتی بیمار انجام میشود.
درمان خانگی اپیگلوتیت (هشدار جدی)
باید با صراحت و تأکید بیان کرد که هیچ درمان خانگی برای مرحله حاد اپیگلوتیت وجود ندارد. این بیماری یک موقعیت مرگ و زندگی است. تلاش برای درمان بیمار در خانه با دمنوش، بخور یا داروهای گیاهی، از دست دادن زمان طلایی است و میتواند منجر به خفگی و مرگ شود. اگر علائم اپیگلوتیت را در خود یا فرزندتان مشاهده کردید، تنها اقدام “خانگی” صحیح، تماس با اورژانس (۱۱۵) و حفظ آرامش بیمار تا رسیدن نیروهای امدادی است. اجازه دهید بیمار در هر وضعیتی که راحتتر نفس میکشد (معمولاً نشسته و خم شده به جلو) بماند.
مراقبتهای خانگی تنها مربوط به “دوره نقاهت” و پس از ترخیص از بیمارستان است. پس از اینکه خطر رفع شد و بیمار مرخص گردید، باید محیط خانه را مرطوب نگه داشت. استفاده از دستگاه بخور سرد میتواند به مرطوب نگه داشتن مجاری تنفسی و تسریع ترمیم بافتها کمک کند. استراحت مطلق و پرهیز از فعالیتهای سنگین برای بازگشت قوای جسمانی ضروری است.
بیمار باید دوره آنتیبیوتیک خوراکی تجویز شده توسط پزشک را (که معمولاً پس از درمان تزریقی ادامه مییابد) تا انتها مصرف کند، حتی اگر احساس بهبودی کامل دارد. قطع زود هنگام دارو میتواند باعث عود عفونت یا ایجاد مقاومت باکتریایی شود. همچنین اعضای خانواده که در تماس نزدیک با بیمار (به ویژه اگر ناشی از هموفیلوس باشد) بودهاند، ممکن است طبق نظر پزشک نیاز به مصرف آنتیبیوتیک پیشگیرانه (مانند ریفامپین) داشته باشند تا از ابتلای آنها یا انتقال باکتری به دیگران جلوگیری شود.
رژیم غذایی مناسب برای اپیگلوتیت
در مرحله حاد بیماری که بیمار در بیمارستان بستری است، تغذیه از راه دهان کاملاً قطع میشود (NPO). تمام نیازهای غذایی و مایعات از طریق سرمهای وریدی تأمین میشود تا خطر آسپیراسیون (ورود غذا به ریه) و تحریک گلو از بین برود. پس از اینکه تورم کاهش یافت و لوله تنفسی خارج شد، پزشک با احتیاط اجازه شروع تغذیه دهانی را میدهد.
شروع تغذیه باید با مایعات صاف و خنک باشد. آب، آبمیوههای رقیق و غیر اسیدی، ژله و بستنی یخی گزینههای مناسبی هستند. سرما میتواند به کاهش درد و التهاب باقیمانده کمک کند. اگر بیمار مشکلی در بلع مایعات نداشت، میتوان رژیم را به سمت غذاهای نرم (Soft diet) پیش برد. سوپهای میکس شده، ماست، پودینگ، فرنی و پوره سیبزمینی که نیاز به جویدن ندارند و بلع آنها آسان است، در این مرحله توصیه میشوند.
رژیم غذایی در دوران بهبودی باید غنی از پروتئین و کالری باشد تا بدن بتواند بافتهای آسیبدیده را ترمیم کند و انرژی از دست رفته را بازیابد. تخممرغ آبپز نرم، گوشتهای کاملاً پخته و له شده و حبوبات پخته منابع خوبی هستند. باید از غذاهای خشک، ترد (مانند نان تست خشک یا چیپس)، داغ و پرادویه که باعث خراشیدگی یا تحریک گلو میشوند، تا بهبودی کامل پرهیز کرد. هیدراتاسیون کافی (نوشیدن آب فراوان) کلید اصلی در رقیق نگه داشتن ترشحات و تسریع روند بهبودی است.
عوارض و خطرات اپیگلوتیت
خطرناکترین عارضه اپیگلوتیت، انسداد کامل راه هوایی است که منجر به هیپوکسی (کمبود اکسیژن)، آسیب مغزی و در نهایت ایست قلبی و مرگ میشود. این اتفاق میتواند بسیار ناگهانی رخ دهد، حتی در زمانی که به نظر میرسد حال بیمار ثابت است. به همین دلیل نظارت دقیق در ICU ضروری است. ادم ریوی (تجمع مایع در ریه) نیز ممکن است پس از باز شدن ناگهانی راه هوایی رخ دهد.
گسترش عفونت از اپیگلوت به سایر نقاط بدن یکی دیگر از خطرات جدی است. باکتری میتواند وارد خون شده و باعث سپتیسمی (عفونت خون) شود که تمام ارگانهای حیاتی را تهدید میکند. مننژیت (عفونت پردههای مغز) نیز یکی از عوارض شناخته شده عفونت با هموفیلوس آنفولانزا است که میتواند عوارض عصبی دائمی مانند ناشنوایی یا تشنج بر جای بگذارد.
پنومونی (ذاتالریه) نیز میتواند همزمان با اپیگلوتیت یا پس از آن رخ دهد. عفونت بافتهای عمقی گردن (آبسه گردنی) و التهاب غدد لنفاوی (آدنیت) نیز ممکن است ایجاد شود. در صورتی که بیمار دیر مراجعه کند یا تشخیص اشتباه داده شود، خطر مرگ به طور قابل توجهی افزایش مییابد. با این حال، با تشخیص و درمان سریع و مناسب، پیشآگهی بیماری بسیار عالی است و اکثر بیماران بدون هیچ عارضه ماندگاری بهبود مییابند.
اپیگلوتیت در کودکان و دوران بارداری
همانطور که گفته شد، اپیگلوتیت به طور سنتی بیماری کودکان ۲ تا ۶ سال بود، اما واکسیناسیون Hib چهره این بیماری را تغییر داده است. با این حال، هنوز هم کودکان واکسینه نشده یا کودکانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، در معرض خطر هستند. در کودکان، علائم بسیار پرسروصدا و سریع است. کودک سالم ناگهان تب میکند و ظرف چند ساعت دچار تنگی نفس شدید میشود. کودکان به دلیل قطر کمتر نای، بسیار سریعتر از بزرگسالان دچار انسداد کامل میشوند و مرگ و میر در صورت عدم درمان در کودکان بالاتر است.
در دوران بارداری، سیستم ایمنی مادر تغییر میکند تا جنین را تحمل کند، که این موضوع میتواند مادر را مستعد عفونتهای شدیدتر کند. اپیگلوتیت در بارداری نادر است اما اگر رخ دهد، جان مادر و جنین هر دو در خطر است. افت اکسیژن خون مادر (هیپوکسی) مستقیماً باعث کاهش اکسیژنرسانی به جنین میشود و میتواند منجر به زجر جنینی یا زایمان زودرس شود.
درمان در دوران بارداری چالشبرانگیز است اما اصول اولیه (حفظ راه هوایی) تغییر نمیکند. انتخاب آنتیبیوتیک باید با دقت انجام شود تا کمترین آسیب به جنین برسد (معمولاً سفالوسپورینها ایمن هستند). عکسبرداری اشعه ایکس در صورت ضرورت با محافظ سربی روی شکم انجام میشود، زیرا تشخیص صحیح اولویت دارد و خطر اشعه کمتر از خطر خفگی مادر است. مراقبتهای ویژه برای پایش ضربان قلب جنین در حین درمان مادر ضروری است.
طول درمان اپیگلوتیت چقدر است؟
طول درمان اپیگلوتیت بستگی به سرعت مراجعه بیمار و پاسخ به درمان دارد، اما معمولاً یک بیماری حاد با دوره کوتاه است. بیمارانی که به موقع مراجعه میکنند و تحت درمان آنتیبیوتیکی و باز کردن راه هوایی (در صورت نیاز) قرار میگیرند، معمولاً پس از ۲۴ تا ۴۸ ساعت شاهد کاهش چشمگیر تورم و بهبود علائم هستند. اگر لولهگذاری انجام شده باشد، معمولاً پس از ۲ تا ۳ روز که تورم فروکش کرد و بیمار توانست اطراف لوله تنفس کند، لوله خارج میشود.
دوره بستری در بیمارستان به طور میانگین ۳ تا ۷ روز است. پس از ترخیص، بیمار باید دوره آنتیبیوتیک خوراکی را در خانه ادامه دهد که معمولاً کل دوره درمان آنتیبیوتیک (تزریقی و خوراکی) بین ۷ تا ۱۰ روز طول میکشد. بهبودی کامل و بازگشت به فعالیتهای عادی معمولاً سریع است و پس از یک هفته تا ده روز، فرد میتواند به زندگی روزمره بازگردد، هرچند ممکن است احساس ضعف عمومی برای مدتی باقی بماند.
در موارد پیچیده که عوارضی مانند عفونت خون یا پنومونی رخ داده باشد، طول درمان ممکن است به چند هفته افزایش یابد. نکته مهم این است که سرعت بهبودی مستقیماً به سرعت شروع آنتیبیوتیک وابسته است. هرچه درمان زودتر آغاز شود، تخریب بافتی کمتر و دوره نقاهت کوتاهتر خواهد بود.
جمعبندی
اپیگلوتیت، التهاب حاد و تهدیدکننده حیات در دریچه اپیگلوت است که میتواند منجر به انسداد ناگهانی راه هوایی شود. این بیماری که عمدتاً توسط باکتری هموفیلوس آنفولانزا ایجاد میشود، با علائمی همچون تب بالا، گلودرد شدید، آبریزش از دهان و وضعیت نشستن “سهپایه” مشخص میگردد. برخلاف خروسک، سرفه پارسمانند در آن شایع نیست اما خطر خفگی بسیار بالاتر است. واکسیناسیون Hib مهمترین عامل در کاهش چشمگیر این بیماری در کودکان بوده است. تشخیص قطعی با عکس رادیولوژی گردن (علامت شست) یا لارنگوسکوپی در محیط ایمن صورت میگیرد و هرگز نباید گلوی بیمار را با چوب معاینه تحریک کرد.
درمان فوری شامل برقراری راه هوایی مطمئن (اینتوباسیون) و تجویز آنتیبیوتیکهای وریدی است. هیچ درمان خانگی برای مرحله حاد وجود ندارد و این بیماری یک اورژانس مطلق پزشکی است. با درمان به موقع، بهبودی سریع حاصل میشود و اکثر بیماران ظرف چند روز از بیمارستان مرخص میشوند. شناخت علائم هشداردهنده و مراجعه سریع، به ویژه در گروههای آسیبپذیر و واکسینه نشده، ضامن نجات جان بیمار است.