بیماری کیست کاذب پانکراس (Pancreatic Pseudocyst)
- راهنمای جامع بیماری کیست کاذب پانکراس (Pancreatic Pseudocyst)
- اسمهای دیگر بیماری کیست کاذب پانکراس
- نشانه های بیماری کیست کاذب پانکراس
- علت ابتلا به کیست کاذب پانکراس
- نحوه تشخیص کیست کاذب پانکراس
- تفاوت بیماری کیست کاذب در مردان و زنان
- روشهای درمان کیست کاذب پانکراس
- درمان دارویی کیست کاذب پانکراس
- درمان خانگی کیست کاذب پانکراس
- رژیم غذایی مناسب برای کیست کاذب پانکراس
- عوارض و خطرات کیست کاذب پانکراس
- کیست کاذب پانکراس در کودکان و دوران بارداری
- طول درمان کیست کاذب پانکراس چقدر است
- پیشگیری از کیست کاذب پانکراس
راهنمای جامع بیماری کیست کاذب پانکراس (Pancreatic Pseudocyst)
کیست کاذب پانکراس یا سودوسیست لوزالمعده، عارضهای است که اغلب به دنبال تورم و التهاب شدید در لوزالمعده ایجاد میشود. پانکراس غدهای حیاتی در پشت معده است که وظیفه تولید آنزیمهای گوارشی و هورمون انسولین را بر عهده دارد. زمانی که این عضو آسیب میبیند، مایعات حاوی آنزیمهای قوی به بیرون نشت میکنند و بدن برای مهار این مایعات خطرناک، دیوارهای بافتی به دور آن میکشد. حاصل این فرآیند، تشکیل کیسهای پر از مایع است که به آن کیست کاذب میگویند. برخلاف کیستهای واقعی، این کیستها دیواره سلولی مشخصی ندارند و به همین دلیل “کاذب” نامیده میشوند. در این مقاله تخصصی، تمامی جنبههای این بیماری را بررسی خواهیم کرد.
اسمهای دیگر بیماری کیست کاذب پانکراس
در متون پزشکی و جستجوهای علمی، این بیماری عمدتاً با نام علمی Pancreatic Pseudocyst شناخته میشود. واژه “Pseudocyst” از دو بخش “Pseudo” به معنای کاذب یا دروغین و “Cyst” به معنای کیست تشکیل شده است. علت این نامگذاری این است که دیواره این کیستها برخلاف کیستهای واقعی که از سلولهای پوششی (اپیتلیوم) ساخته شدهاند، از بافتهای التهابی و فیبروز (بافت جوشگاه) تشکیل شده است. در واقع، این کیست تلاشی از سوی بدن برای قرنطینه کردن مایعات گوارشی نشت کرده است تا به سایر اندامها آسیب نرسانند.
در زبان فارسی، واژههای “سودوسیست پانکراس”، “تجمع مایع پانکراس” و “کیست التهابی لوزالمعده” نیز برای توصیف این وضعیت به کار میروند. گاهی اوقات پزشکان در گزارشهای سونوگرافی یا سیتیاسکن، از اصطلاح “کالکشن مایع پریپانکراتیک” (Peripancreatic Fluid Collection) استفاده میکنند. البته این اصطلاح بیشتر برای مراحل اولیه بیماری (کمتر از ۴ هفته) به کار میرود که هنوز دیواره کیست کامل و ضخیم نشده است. پس از گذشت حدود ۴ تا ۶ هفته که دیواره کیست محکم شد، نام “کیست کاذب” بر آن اطلاق میشود.
شناخت این اسامی به بیمار کمک میکند تا تفاوت بین این بیماری و “کیستهای نئوپلاستیک” (تومورهای کیستیک) را درک کند. کیستهای نئوپلاستیک میتوانند خوشخیم یا بدخیم (سرطانی) باشند و ساختار کاملاً متفاوتی دارند. اما کیست کاذب تقریباً همیشه خوشخیم است و ناشی از التهاب است، نه رشد سلولی غیرطبیعی. در برخی متون قدیمیتر ممکن است به آن “آبسه سرد پانکراس” نیز گفته شده باشد، هرچند آبسه معمولاً به معنای وجود عفونت فعال است و با کیست کاذب استریل تفاوت دارد.
نشانه های بیماری کیست کاذب پانکراس
بسیاری از کیستهای کاذب پانکراس، به خصوص اگر کوچک باشند (کمتر از ۴ سانتیمتر)، هیچ علامتی ایجاد نمیکنند و تنها به صورت اتفاقی در تصویربرداریهای پزشکی کشف میشوند. اما زمانی که کیست بزرگ شود و به اندامهای مجاور فشار وارد کند، علائم ظاهر میشوند. شایعترین علامت، درد شکم است. این درد معمولاً در قسمت بالای شکم (ناحیه اپیگاستر) احساس میشود و ماهیت آن مبهم، مداوم و آزاردهنده است. یکی از ویژگیهای کلاسیک این درد، انتشار آن به پشت و کمر است، زیرا پانکراس و کیستهای آن در عمق شکم و نزدیک به ستون فقرات قرار دارند.
احساس پری زودرس و نفخ شدید یکی دیگر از نشانههاست. از آنجا که کیست کاذب در پشت معده قرار دارد، با رشد خود به معده فشار میآورد و فضای آن را اشغال میکند. در نتیجه، بیمار با خوردن مقدار کمی غذا احساس سیری و سنگینی میکند. تهوع و استفراغ نیز به دلیل همین فشار بر معده یا روده کوچک رخ میدهد. اگر کیست بسیار بزرگ باشد، ممکن است بیمار بتواند تودهای را در قسمت بالای شکم خود لمس کند که معمولاً حساس و دردناک است.
در مواردی که کیست به مجرای صفراوی (که از کبد میآید و از سر پانکراس عبور میکند) فشار بیاورد، باعث انسداد جریان صفرا و بروز “زردی” (یرقان) میشود. در این حالت سفیدی چشم و پوست بیمار زرد شده و ادرار او تیره رنگ میشود. تب مداوم، لرز و افزایش ضربان قلب ممکن است نشاندهنده این باشد که مایع داخل کیست عفونی شده و تبدیل به آبسه شده است که یک وضعیت اورژانسی محسوب میشود. کاهش وزن ناخواسته ناشی از ترس از غذا خوردن (به دلیل درد) یا سوءهاضمه نیز در موارد مزمن دیده میشود.
علت ابتلا به کیست کاذب پانکراس
علت اصلی ایجاد کیست کاذب پانکراس، التهاب لوزالمعده یا همان “پانکراتیت” است. این التهاب میتواند حاد یا مزمن باشد. شایعترین علت پانکراتیت حاد که منجر به تشکیل کیست کاذب میشود، سنگ کیسه صفرا است. سنگهای صفراوی میتوانند از کیسه صفرا خارج شده و مجرای مشترک پانکراس و صفرا را مسدود کنند. این انسداد باعث میشود آنزیمهای پانکراس نتوانند خارج شوند و در داخل خودِ پانکراس فعال شده و بافت را تخریب کنند. این تخریب بافتی منجر به نشت مایع و تشکیل کیست میشود.
دومین علت شایع، به خصوص در موارد پانکراتیت مزمن، مصرف الکل است. مصرف طولانیمدت و زیاد الکل باعث آسیب تدریجی به مجاری پانکراس و التهاب دائمی میشود. در این افراد، کیستهای کاذب معمولاً عودکننده هستند. علاوه بر این دو عامل اصلی، ضربه یا تروما به شکم نیز میتواند علت باشد. این مورد به خصوص در تصادفات رانندگی (برخورد شکم به فرمان) یا سقوط از ارتفاع دیده میشود که باعث پارگی مجرای پانکراس و نشت آنزیمها میگردد.
برخی داروها، عفونتهای ویروسی، سطح بالای کلسیم یا چربی خون (تریگلیسیرید بسیار بالا) و جراحیهای قبلی روی شکم نیز میتوانند زمینهساز پانکراتیت و در نهایت کیست کاذب باشند. مکانیسم دقیق به این صورت است که پس از آسیب به پانکراس، آنزیمها بافت اطراف را هضم میکنند (نکروز) و مایع تجمع مییابد. بدن برای جلوگیری از گسترش این آنزیمهای مخرب به داخل حفره شکم، بافتی فیبروزی و گرانولاسیونی (بافت ترمیمی) در اطراف این مایع میسازد که طی ۴ تا ۶ هفته تبدیل به دیواره محکم کیست کاذب میشود.
نحوه تشخیص کیست کاذب پانکراس
تشخیص دقیق کیست کاذب پانکراس نیازمند تصویربرداری پزشکی است، زیرا علائم بالینی آن با سایر مشکلات گوارشی مشترک است. پزشک ابتدا با معاینه فیزیکی شکم، وجود توده یا حساسیت را بررسی میکند و سابقه بیمار (مانند سابقه پانکراتیت یا مصرف الکل) را جویا میشود. آزمایش خون برای اندازهگیری سطح آنزیمهای پانکراس (آمیلاز و لیپاز) انجام میشود. در بیمارانی که کیست کاذب دارند، سطح این آنزیمها ممکن است به طور مداوم بالا باشد که نشاندهنده التهاب فعال یا ارتباط کیست با مجاری پانکراس است.
بهترین و دقیقترین روش تشخیص، سیتیاسکن (CT Scan) شکم با کنتراست (ماده حاجب) است. سیتیاسکن میتواند اندازه دقیق، محل قرارگیری و ساختار دیواره کیست را نشان دهد و آن را از کیستهای سرطانی یا آبسهها افتراق دهد. امآرآی (MRI) و امآرسیپی (MRCP) نیز ابزارهای بسیار قدرتمندی هستند، به خصوص برای دیدن مجاری پانکراس و صفراوی و بررسی اینکه آیا کیست به مجرای اصلی راه دارد یا خیر.
روش دیگری که هم تشخیصی و هم گاهی درمانی است، “آندوسونوگرافی” (EUS) نام دارد. در این روش، پزشک لوله آندوسکوپ را که سر آن مجهز به دستگاه سونوگرافی است، از طریق دهان وارد معده میکند. چون معده دقیقاً جلوی پانکراس قرار دارد، پزشک میتواند تصاویر بسیار باکیفیتی از کیست ببیند و حتی با سوزن مخصوص از مایع داخل کیست نمونهبرداری کند. آنالیز مایع کیست (اندازهگیری سطح آمیلاز و تومور مارکر CEA) به پزشک کمک میکند تا مطمئن شود که ضایعه یک کیست کاذب خوشخیم است و نه یک تومور کیستیک سرطانی.
تفاوت بیماری کیست کاذب در مردان و زنان
کیست کاذب پانکراس به خودی خود رفتاری مشابه در مردان و زنان دارد، اما تفاوت اصلی در “علت زمینهای” ایجاد آن است. در مردان، شایعترین علت ایجاد پانکراتیت مزمن و به دنبال آن کیست کاذب، مصرف الکل است. آمارها نشان میدهد که کیستهای کاذب ناشی از الکل در مردان شیوع بسیار بالاتری نسبت به زنان دارد. این نوع کیستها اغلب در زمینه پانکراتیت مزمن ایجاد میشوند و ممکن است دیوارههای ضخیمتر و کلسیفیه (رسوب کلسیم) داشته باشند.
در مقابل، در زنان، علت اصلی پانکراتیت حاد و کیست کاذب، سنگهای کیسه صفرا هستند. هورمونهای زنانه و بارداری ریسک تشکیل سنگ صفرا را افزایش میدهند. بنابراین، زنان بیشتر مستعد ابتلا به کیستهای کاذب ناشی از انسداد صفراوی هستند. البته تروما و ضربه به شکم در هر دو جنس میتواند عامل باشد، اما در مردان جوان به دلیل حوادث کاری و رانندگی کمی شایعتر است.
از نظر علائم بالینی و پاسخ به درمان، تفاوت بیولوژیکی چشمگیری بین دو جنس وجود ندارد. با این حال، ملاحظات تشخیصی در زنان ممکن است متفاوت باشد؛ مثلاً دردهای شکمی و لگنی در زنان باید با دقت بیشتری بررسی شود تا با کیستهای تخمدان یا مشکلات زنان و زایمان اشتباه گرفته نشود. در نهایت، رویکرد درمانی (تخلیه یا جراحی) بر اساس اندازه و علائم کیست تعیین میشود، نه جنسیت بیمار.
روشهای درمان کیست کاذب پانکراس
درمان کیست کاذب پانکراس بستگی کاملی به اندازه کیست، وجود علائم و مدت زمان تشکیل آن دارد. اگر کیست کوچک باشد (معمولاً کمتر از ۴ تا ۶ سانتیمتر) و هیچ علامتی (مانند درد یا تهوع) ایجاد نکند، پزشکان رویکرد “صبر و انتظار” (Watch and Wait) را پیش میگیرند. بسیاری از این کیستهای کوچک به مرور زمان خودبهخود جذب و ناپدید میشوند. در این مدت، بیمار باید به طور منظم با سیتیاسکن یا سونوگرافی تحت نظر باشد.
اما اگر کیست بزرگ باشد (بیشتر از ۶ سانتیمتر)، دردناک باشد، بزرگتر شود یا عفونی گردد، نیاز به مداخله درمانی دارد. روش ارجح و استاندارد طلایی درمان در حال حاضر، تخلیه داخلی به روش آندوسکوپیک است. در این روش، پزشک با استفاده از آندوسونوگرافی (EUS) از داخل معده یا روده، کیست را پیدا کرده و با ایجاد یک سوراخ کوچک، ارتباطی بین کیست و معده (یا روده) برقرار میکند. سپس یک لوله کوچک پلاستیکی یا فلزی (استنت) در این سوراخ قرار میدهد تا مایع کیست به آرامی وارد معده شده و دفع شود. این روش بدون برش جراحی شکمی انجام میشود و دوره نقاهت بسیار کوتاهی دارد.
روش دیگر، تخلیه از طریق پوست (Percutaneous) است که در آن رادیولوژیست با هدایت سیتیاسکن، سوزنی را از پوست شکم وارد کیست کرده و لولهای برای تخلیه مایع قرار میدهد. این روش امروزه کمتر استفاده میشود زیرا خطر ایجاد فیستول پوستی (تراوش مداوم مایع از پوست) و عفونت وجود دارد. در موارد پیچیده که کیستها متعدد هستند یا روش آندوسکوپی امکانپذیر نیست، جراحی باز یا لاپاراسکوپی انجام میشود تا دیواره کیست به روده کوچک دوخته شود (سیستوژژونوستومی) و تخلیه دائمی صورت گیرد.
درمان دارویی کیست کاذب پانکراس
باید به صراحت گفت که هیچ داروی خوراکی یا تزریقی وجود ندارد که بتواند کیست کاذب پانکراس را “حل” کرده و از بین ببرد. درمان اصلی این بیماری مکانیکی (تخلیه) است. با این حال، داروها نقش حمایتی و مدیریتی بسیار مهمی دارند. اولین هدف دارودرمانی، کنترل درد است. استفاده از مسکنها (از استامینوفن تا مخدرهای کنترل شده) برای کاهش درد شکمی بیمار تجویز میشود.
اگر کیست ناشی از پانکراتیت مزمن باشد، پزشک ممکن است مکملهای آنزیمی پانکراس (مانند قرص کرئون) را تجویز کند. این آنزیمها با بهبود هضم غذا، سیگنالهای ترشحی مغز به پانکراس را کاهش داده و باعث میشوند پانکراس کمتر فعالیت کند (استراحت پانکراس). این کار میتواند به کاهش درد و توقف رشد کیست کمک کند. داروی دیگری که گاهی استفاده میشود، “اکتروتاید” (Octreotide) است. این دارو یک هورمون مصنوعی است که ترشحات گوارشی و پانکراس را به شدت کاهش میدهد و ممکن است در برخی موارد به خشک شدن کیست یا کاهش ترشح مایع به داخل آن کمک کند، هرچند استفاده از آن روتین نیست و به شرایط خاص بستگی دارد.
اگر کیست عفونی شود (آبسه)، درمان با آنتیبیوتیکهای وریدی وسیعالطیف در بیمارستان ضروری است، اما آنتیبیوتیک به تنهایی کافی نیست و حتماً باید چرک تخلیه شود. همچنین داروهای ضدتهوع برای کنترل استفراغ و داروهای مهارکننده اسید معده (PPI) برای محافظت از معده در برابر استرس بیماری تجویز میشوند.
درمان خانگی کیست کاذب پانکراس
درمانهای خانگی برای کیست کاذب پانکراس نمیتوانند جایگزین درمان پزشکی شوند، اما در مدیریت علائم و جلوگیری از عود بیماری نقش دارند. مهمترین اصل در خانه، توقف کامل مصرف الکل است. ادامه مصرف الکل باعث تحریک پانکراس، افزایش التهاب و بزرگ شدن کیست میشود و میتواند درمانهای انجام شده را بیاثر کند.
هیدراتاسیون یا نوشیدن آب کافی بسیار حیاتی است. کمآبی بدن میتواند باعث غلیظ شدن ترشحات پانکراس و بدتر شدن وضعیت شود. استراحت کافی به بدن اجازه میدهد تا انرژی خود را صرف ترمیم بافتهای آسیبدیده کند. استفاده از کیسه آب گرم روی شکم (با احتیاط و دمای ملایم) میتواند به کاهش اسپاسم عضلات شکم و تسکین درد موقت کمک کند، اما نباید روی پوست ملتهب گذاشته شود.
مدیریت استرس نیز اهمیت دارد، زیرا استرس میتواند درد را تشدید کند. اما مهمترین بخش مراقبت خانگی، رعایت رژیم غذایی است که در بخش بعدی به تفضیل توضیح داده میشود. بیماران باید علائم هشداردهنده مانند تب ناگهانی، درد شدید غیرقابل کنترل یا زردی پوست را بشناسند و در صورت بروز، فوراً به بیمارستان مراجعه کنند، زیرا درمان خانگی در این شرایط جایگاهی ندارد.
رژیم غذایی مناسب برای کیست کاذب پانکراس
تغذیه در بیماران مبتلا به کیست کاذب پانکراس باید با هدف “کاهش تحریک پانکراس” تنظیم شود. پانکراس مسئول هضم چربیهاست، بنابراین مصرف غذاهای چرب باعث میشود این غده به شدت فعال شده و آنزیم ترشح کند که میتواند کیست را بزرگتر و دردناکتر کند. بنابراین، رژیم غذایی بسیار کمچرب، سنگ بنای تغذیه این بیماران است. چربی دریافتی روزانه باید به کمتر از ۳۰ تا ۵۰ گرم محدود شود.
بیماران باید از غذاهای سرخکردنی، فستفودها، کره، خامه، لبنیات پرچرب، سس مایونز و گوشتهای چرب (مانند کباب کوبیده پرچرب) پرهیز کنند. به جای وعدههای غذایی حجیم و سنگین، باید از وعدههای کوچک و متعدد (۵ تا ۶ بار در روز) استفاده شود تا فشار کمتری به معده (که توسط کیست تحت فشار است) وارد شود.
منابع پروتئینی باید خالص و بدون چربی باشند؛ مانند سینه مرغ آبپز یا کبابی، ماهی سفید، سفیده تخممرغ و حبوبات (در صورت تحمل گوارشی). کربوهیدراتهای پیچیده مانند برنج، نان سبوسدار و سیبزمینی منبع اصلی انرژی هستند. میوهها و سبزیجات پخته شده (برای هضم راحتتر) توصیه میشوند. پرهیز از کافئین زیاد و نوشیدنیهای گازدار نیز به کاهش نفخ و فشار شکمی کمک میکند. در مواردی که بیمار دچار سوءتغذیه شدید است، ممکن است نیاز به مکملهای غذایی مایع کمچرب (فرمولهای المنتال) باشد.
عوارض و خطرات کیست کاذب پانکراس
اگرچه بسیاری از کیستهای کاذب خوشخیم هستند، اما میتوانند عوارض خطرناک و تهدیدکننده حیات ایجاد کنند. یکی از خطرناکترین عوارض، عفونت کیست و تبدیل آن به آبسه است. باکتریها میتوانند وارد مایع کیست شده و باعث ایجاد چرک، تب بالا، لرز و شوک عفونی شوند که نیاز به تخلیه اورژانسی دارد.
پارگی کیست (Rupture) یکی دیگر از خطرات جدی است. اگر کیست پاره شود، آنزیمهای گوارشی قوی و خون به داخل حفره شکم میریزند و باعث پریتونیت (التهاب پرده شکم) شدید و خونریزی داخلی میشوند که بیمار را دچار درد ناگهانی و شوک میکند. فرسایش عروق خونی مجاور توسط آنزیمهای کیست میتواند باعث ایجاد “سودوآنوریسم” (Pseudoaneurysm) شود؛ یعنی دیواره رگ ضعیف شده و ناگهان پاره میشود که منجر به خونریزیهای مرگبار گوارشی میگردد.
انسداد اندامهای مجاور نیز شایع است. کیست بزرگ میتواند معده را مسدود کند و باعث استفراغ مداوم شود، یا مجرای صفراوی را ببندد و باعث زردی و آسیب کبدی شود. همچنین احتمال عود کیست پس از درمان وجود دارد. تمایز نادرست بین کیست کاذب و تومورهای سیستیک سرطانی (مانند سیستآدنوکارسینوم) نیز یک خطر تشخیصی است؛ اگر یک تومور سرطانی به اشتباه کیست کاذب تشخیص داده شود و تخلیه گردد، سلولهای سرطانی پخش میشوند.
کیست کاذب پانکراس در کودکان و دوران بارداری
در کودکان، کیست کاذب پانکراس بسیار نادرتر از بزرگسالان است و الگوی علل آن کاملاً متفاوت است. در حالی که در بزرگسالان الکل و سنگ صفرا علل اصلی هستند، در کودکان شایعترین علت، تروما و ضربه شکمی است. حوادثی مانند برخورد فرمان دوچرخه به شکم، سقوط از بلندی یا تصادفات رانندگی و کودکآزاری از علل اصلی آسیب پانکراس و تشکیل کیست در کودکان هستند. علائم شامل درد شکم، استفراغ و عدم تحمل غذاست. درمان در کودکان معمولاً محافظهکارانه است و بسیاری از آنها خودبهخود بهبود مییابند، اما در صورت نیاز به تخلیه، روشهای کمتهاجمی ترجیح داده میشوند.
در دوران بارداری، بروز کیست کاذب پانکراس وضعیتی نادر اما پیچیده است. علت اصلی معمولاً سنگهای صفراوی است که در بارداری شایعترند. بزرگ شدن رحم و فشار آن روی شکم، تشخیص تودههای پانکراس را دشوار میکند. محدودیت در استفاده از اشعه ایکس (سیتیاسکن) باعث میشود پزشکان بیشتر به سونوگرافی و امآرآی وابسته باشند. درمان در بارداری چالشبرانگیز است؛ جراحی و بیهوشی خطراتی برای جنین دارند. معمولاً سعی میشود با درمان حمایتی، درمان قطعی را به بعد از زایمان موکول کرد، مگر اینکه کیست دچار عارضه (مانند پارگی یا عفونت) شود که در آن صورت مداخله فوری برای نجات جان مادر ضروری است.
طول درمان کیست کاذب پانکراس چقدر است
طول درمان این بیماری متغیر است و به استراتژی درمانی بستگی دارد. یک قانون کلی در پزشکی وجود دارد به نام “قانون ۶ هفته”. کیستهای کاذب برای اینکه دیواره محکمی پیدا کنند و قابلیت جراحی یا تخلیه داشته باشند، نیاز به حدود ۶ هفته زمان دارند. قبل از این زمان، دیواره کیست شل و نازک است و بخیه زدن یا استنت گذاشتن در آن خطرناک است.
اگر روش “صبر و انتظار” انتخاب شود، ممکن است چندین ماه طول بکشد تا کیست خودبهخود جذب شود. در این مدت بیمار باید مرتب چکاپ شود. اگر روش تخلیه آندوسکوپیک انجام شود، استنتهای پلاستیکی معمولاً برای مدت ۴ تا ۸ هفته در محل باقی میمانند تا کیست کاملاً خشک شود و روی هم بخوابد، سپس طی یک آندوسکوپی ساده خارج میشوند.
در صورت جراحی باز، دوره نقاهت طولانیتر است و ممکن است ۴ تا ۶ هفته طول بکشد تا بیمار به فعالیت عادی بازگردد. به طور کلی، از زمان تشخیص تا بهبودی کامل، بیمار ممکن است بین ۲ تا ۶ ماه درگیر پروسه درمان و پیگیری باشد. در موارد پانکراتیت مزمن، درمان و مراقبت ممکن است مادامالعمر باشد تا از تشکیل مجدد کیست جلوگیری شود.
پیشگیری از کیست کاذب پانکراس
پیشگیری از کیست کاذب، در واقع همان پیشگیری از پانکراتیت است. از آنجا که کیست عارضه پانکراتیت است، جلوگیری از التهاب اولیه کلید ماجراست. برای پیشگیری از پانکراتیت ناشی از سنگ صفرا، افرادی که دارای سنگهای علامتدار هستند باید با مشورت جراح، کیسه صفرا را بردارند (کوله سیستکتومی). رژیم غذایی سالم و حفظ وزن مناسب، ریسک تشکیل سنگ صفرا را کاهش میدهد.
مهمترین اقدام پیشگیرانه دیگر، محدود کردن یا قطع مصرف الکل است. الکل سمی مستقیم برای سلولهای پانکراس است. افرادی که سابقه یک بار حمله پانکراتیت دارند، باید برای همیشه الکل را کنار بگذارند تا از عود بیماری و تشکیل کیست جلوگیری کنند. کنترل سطح چربی خون (تریگلیسیرید) با رژیم و دارو نیز در افراد مستعد ضروری است. همچنین استفاده از کمربند ایمنی و احتیاط در ورزشهای تماسی میتواند از آسیبهای تروماتیک به پانکراس در کودکان و بزرگسالان جلوگیری کند.
جمعبندی
کیست کاذب پانکراس، کیسهای پر از مایع آنزیمی است که به دنبال التهاب حاد یا مزمن لوزالمعده و یا ضربه به شکم ایجاد میشود. علائم اصلی آن درد شکمی منتشر به پشت، تهوع و احساس پری شکم است. تشخیص قطعی با سیتیاسکن یا امآرآی انجام میشود. در حالی که کیستهای کوچک ممکن است خودبهخود جذب شوند، کیستهای بزرگ و علامتدار نیازمند تخلیه آندوسکوپیک یا جراحی هستند.
هیچ دارویی برای محو کردن کیست وجود ندارد و درمان دارویی بر کنترل درد و مدیریت آنزیمها متمرکز است. رژیم غذایی کمچرب و ترک الکل مهمترین اقدامات خانگی برای جلوگیری از پیشرفت بیماری هستند. عوارضی مانند عفونت، پارگی و خونریزی میتوانند خطرناک باشند، بنابراین پیگیری منظم پزشکی تا زمان بهبودی کامل ضروری است.